Terapeuta: kim jest, jak pracuje i jak dobrze wybrać?

Terapeuta to specjalista, który prowadzi psychoterapię i pomaga leczyć zaburzenia psychiczne oraz trudności emocjonalne przy użyciu metod o potwierdzonej naukowo skuteczności. 

Nie każdy terapeuta ma jednak takie same kwalifikacje, doświadczenie i sposób pracy, dlatego wybór odpowiedniej osoby ma wpływ na przebieg i efekty terapii. 

Zanim umówisz pierwszą konsultację, warto wiedzieć, kto może prowadzić psychoterapię, oraz po czym rozpoznać specjalistę pracującego zgodnie z aktualnymi standardami.

Psychoterapia jest skuteczną metodą leczenia wielu zaburzeń psychicznych (m.in. depresji, zespołu stresu pourazowego, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych oraz zaburzeń lęku napadowego), a jej efekty utrzymują się po zakończeniu procesu terapeutycznego (Cuijpers i in. 2024). 

Kluczowe wnioski

• Wybór terapeuty jest kluczowy dla skuteczności terapii, dlatego warto świadomie ocenić kwalifikacje, doświadczenie i dopasowanie specjalisty do własnych potrzeb.
• Terapeuta to osoba prowadząca psychoterapię, która powinna przejść specjalistyczne szkolenie i pracować w określonym nurcie.
• Terapeuta diagnozuje problemy psychiczne, wspiera w regulacji emocji, prowadzi terapię oraz pomaga poprawiać funkcjonowanie i jakość życia pacjenta. 
• Psychoterapia może pomóc w szerokim zakresie trudności emocjonalnych, życiowych i psychicznych, nie tylko w przypadku formalnych zaburzeń. 
• Wizyty terapeutyczne mają zwykle stałą strukturę i trwają około 50 minut, a pierwsze spotkania służą głównie diagnozie i poznaniu pacjenta. 
• Psychoterapeuci pracują w różnych nurtach (np. CBT, psychodynamicznym, humanistycznym i integracyjnym), które różnią się teorią i metodami pracy. 
• Terapia może mieć formę indywidualną, grupową, par, rodzinną.
• Koszt terapii prywatnej wynosi od 219 do 250 zł (zależy od wybranego terapeuty i ośrodka).
• Dobry terapeuta działa etycznie, ma odpowiednie kwalifikacje, pracuje pod superwizją i buduje bezpieczną relację z pacjentem. 

Kim jest terapeuta?

Terapeuta to specjalista, który leczy osoby doświadczające trudności psychicznych, emocjonalnych lub życiowych, wykorzystując metody terapeutyczne dostosowane do rodzaju problemu.

Jeżeli szukasz terapeutycznej pomocy, zwróć uwagę przede wszystkim na kwalifikacje, wykształcenie i doświadczenie psychoterapeuty.

W Polsce zawód terapeuty nie został dotąd uregulowany prawnie i może go wykonywać osoba nawet po krótkim kursie.

Standardem przygotowania do wykonywania zawodu psychoterapeuty jest ukończenie (lub bycie w trakcie) co najmniej 4-letniego szkolenia psychoterapeutycznego obejmującego minimum 1200 godzin zajęć teoretycznych i praktycznych, ukończenie własnej terapii oraz praca pod stałą superwizją – takie wymagania przyjmują największe towarzystwa psychoterapeutyczne i ośrodki szkoleniowe.

„Dobry terapeuta najpierw ocenia problem i czynniki, które mogą wpływać na leczenie, a dopiero później dobiera sposób pracy – indywidualnie do danego pacjenta. Właśnie dlatego kwalifikacje i doświadczenie specjalisty mają znaczenie już od pierwszej konsultacji.”

~ Natalia Kocur, Psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, Clinical Director (Dyrektorka Kliniczna) i założycielka Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk

Jeżeli nie masz pewności, do jakiego specjalisty się zgłosić, umów wstępną, bezpłatną konsultację w Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk – pomoże Ci w omówieniu wątpliwości i określeniu, czy najlepszym rozwiązaniem będzie psychoterapia, konsultacja psychologiczna czy wizyta u psychiatry.

Co robi terapeuta?

Główne zadania terapeuty to:

• Diagnoza problemów psychicznych – terapeuta identyfikuje trudności, takie jak lęki, depresja, stres, zaburzenia odżywiania czy problemy w relacjach interpersonalnych.
• Praca nad emocjami i zachowaniami – pomaga w zrozumieniu źródeł cierpienia oraz w nauce nowych umiejętności radzenia sobie z trudnymi emocjami i sytuacjami życiowymi.
• Prowadzenie terapii – w zależności od metody terapeutycznej, może to być terapia poznawczo-behawioralna, psychodynamiczna, systemowa lub inne podejścia dostosowane do potrzeb klienta.
• Wspieranie w poprawie dobrostanu psychicznego – celem terapii jest poprawa jakości życia, zwiększenie poczucia kontroli nad swoimi emocjami i zachowaniami oraz budowanie zdrowszych relacji z innymi.
• Pomoc w rozwoju osobistym – terapeuta wspiera w pracy nad samoakceptacją, odpornością psychiczną oraz w radzeniu sobie z trudnościami życiowymi.

Podczas sesji terapeutycznych klient ma możliwość dzielenia się swoimi uczuciami, obawami czy przeszłymi doświadczeniami, a terapeuta pomaga w ich zrozumieniu i znalezieniu skutecznych sposobów rozwiązania problemów.

Różnice między psychologiem, psychiatrą a psychoterapeutą

W czym może pomóc Ci terapeuta?

Rozważ udanie się do terapeuty, jeśli doświadczasz któregoś z poniższych problemów:

• Problemy ze snem i stres. Możesz mieć wrażenie, że masz zbyt wiele rzeczy do zrobienia lub zbyt wiele problemów, z którymi musisz sobie poradzić. Możesz mieć wrażenie, że nie możesz odpocząć. Stres i przytłoczenie mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, które często w pierwszej kolejności objawiają się trudnościami ze snem.
• Przewlekłe zmęczenie. Ten fizyczny objaw często wynika z problemów ze zdrowiem psychicznym lub im towarzyszy. Może nawet wskazywać na depresję. Zmęczenie może powodować, że śpisz więcej niż zwykle lub masz problemy z wybudzaniem rano.
• Częsta wściekłość i złość, tendencje do agresji. Każdy czasami czuje się zły. Chwilowe uczucie wściekłości jest normalne i niekoniecznie musi być szkodliwe. Poszukiwanie wsparcia, aby poradzić sobie z tymi uczuciami, może być dobrym pomysłem, gdy samoistnie nie przemijają, są nieproporcjonalne do wywołującej je sytuacji lub jeśli prowadzą do podjęcia gwałtownych lub potencjalnie szkodliwych działań.
• Uczucie lęku. Jeżeli w codziennym życiu towarzyszy Ci lęk i strach, to najskuteczniejszym rozwiązaniem może być psychoterapia. Dotyczy to zarówno specyficznych fobii, jak i bardziej uogólnionego lęku.
• Niespokojne lub natrętne myśli. Od czasu do czasu martwienie się o coś jest czymś normalnym, ale jeśli zajmuje to znaczną część dnia lub powoduje objawy fizyczne, terapia może pomóc Ci sobie z tym poradzić.
• Apatia. Utrata zainteresowania zwykłymi czynnościami, otaczającym cię światem lub życiem w ogóle może wskazywać na problemy ze zdrowiem psychicznym, takie jak depresja lub zaburzenia lękowe.
• Poczucie beznadziejności. Utrata nadziei lub motywacji może wskazywać na depresję lub inne zaburzenie psychiczne. Gorszy dzień od czasu do czasu, zwłaszcza po okresie silnego stresu nie jest niczym niezwykłym. Jednak jeśli się utrzymuje przez długi czas, to może przerodzić się w poważny problem.
• Wycofanie społeczne. Wiele osób czuje się lepiej, gdy mogą spędzić przynajmniej trochę czasu w samotności. Osoby introwertyczne mogą potrzebować więcej czasu w samotności niż inni. Jednak jeśli czujesz się zaniepokojony w towarzystwie innych ludzi lub masz problem z nawiązywaniem relacji, terapia może pomóc ci zrozumieć te uczucia i radzić sobie z nimi.
• Trudności w małżeństwie, rodzicielstwie i rodzinie. Jeśli czujesz, że przydałoby Ci się wsparcie w zakresie relacji partnerskiej lub rodzicielstwa, to odpowiednią osobą będzie właśnie wykwalifikowany terapeuta. Problemy w relacji lub rodzinie mogą wymagać wspólnych sesji terapeutycznych, ale indywidualne spotkanie jest dobrym punktem wyjścia do dalszych działań.
• Trudna sytuacja życiowa. Jeśli doświadczyłeś rozwodu, śmierci bliskiej osoby lub innej subiektywnie trudnej sytuacji życiowej i czujesz, że nie możesz się z tym uporać – psychoterapia pomoże Ci przejść przez ten proces.

Jak możesz sobie pomóc

Czy terapia jest skuteczna?

Tak, psychoterapia należy do najlepiej przebadanych metod leczenia zaburzeń psychicznych i jest rekomendowana jako leczenie pierwszego wyboru w wielu zaburzeniach, np. lękowych, depresyjnych czy PTSD.

Skuteczność terapii zależy od trafnej diagnozy, właściwego doboru metody terapeutycznej, dobrej relacji psychoterapeutycznej oraz współpracy z wykwalifikowanym terapeutą.

Jednym z najlepiej przebadanych i najbardziej skutecznych nurtów, jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT), którą rekomendujemy w przypadku depresji, zaburzeń lękowych, traumach, zaburzeniach snu i wielu innych trudnościach psychicznych (Cuijpers i in. 2023).

W przewlekłych i ciężkich przypadkach najlepsze efekty przynosi jednak połączenie psychoterapii z leczeniem farmakologicznym (Cuijpers i in. 2020).

Choć metody i założenia teoretyczne są rozwijane i ulepszane, to z metaanaliz nad skutecznością psychoterapii wynika, że:

• psychoterapia jest skuteczną formą pomocy
• z psychoterapii wynikają pozytywne skutki zarówno dla dzieci, młodzieży, dorosłych, jak i osób w podeszłym wieku
• osoby po przebytej psychoterapii zgłaszają poprawę samopoczucia i funkcjonowania
• pozytywne efekty psychoterapii są trwałe po zakończeniu leczenia, a nawet dalej się poprawiają
• różne formy (nurty) terapeutyczne dają porównywalne wyniki efektywności.

Mówienie komuś, że powinien iść na terapię lub że potrzebuje terapii, może być stygmatyzujące.

Może być trudno patrzeć, jak  bliska osoba zmaga się z wyzwaniami związanymi ze zdrowiem psychicznym, ale ważne jest, aby ludzie sami decydowali się na szukanie pomocy – o ile nie narażają siebie ani nikogo na niebezpieczeństwo.

Zachęcanie osoby, na której Ci zależy, do przyjrzenia się możliwym opcjom terapii jest lepszym sposobem na okazanie wsparcia.

W jakich nurtach terapeutycznych pracują psychoterapeuci?

Główne nurty terapeutyczne, to:

• nurt poznawczo-behawioralny – opiera się na nieadaptacyjnych połączeniach między myślami, zachowaniami i emocjami, które są utrzymywane przez procesy poznawcze (uwaga, interpretacja, pamięć) i behawioralne (unikanie, wzmacnianie itp.), nurt o udowodnionej skuteczności i mocnych podstawach naukowych.
• nurt psychodynamiczny – opiera się na założeniu, że na każdego człowieka działają nieuświadomione siły, które wpływają na jego postawy, decyzje i zachowania. Zakłada także, że człowieka najsilniej  kształtują pierwsze lata życia, a także relacje z wczesnymi opiekunami. 
• nurt humanistyczny – skupia się na człowieku całościowo, kluczowe są indywidualne doświadczenia oraz jego postrzeganie siebie. Podczas terapii dąży się do lepszego rozumienia samego siebie oraz samoakceptacji.
• nurt integratywny – wielu terapeutów nie przywiązuje się na stałe do jednego tylko podejścia. Zamiast tego łączą elementy z różnych podejść (w tym tych wymienionych wyżej) i dostosowują leczenie do potrzeb każdego klienta.

W ramach każdego nurtu występują dziesiątki podtypów, w ramach których zostały wypracowane szczegółowe metody pomocy.

Jakie rodzaje terapii prowadzi terapeuta?

Terapeuta prowadzi różne formy psychoterapii, które różnią się liczbą uczestników, strukturą pracy oraz zakresem problemów, które obejmują.

Terapia indywidualna

Terapia indywidualna polega na pracy jeden na jeden: pacjent i terapeuta.

Terapia indywidualna jest najczęściej stosowaną forma w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych i kryzysów emocjonalnych.

W formie indywidualenej terapeuta koncentruje się wyłącznie na Twoim przypadku, co pozwala na dokładną diagnozę i indywidualne dopasowanie metod pracy.

Terapia grupowa

Terapia grupowa polega na pracy w grupie kilku–kilkunastu osób prowadzonych przez jednego lub dwóch terapeutów.

Pacjenci w terapii grupowej pracują nad podobnymi problemami, dzielą się doświadczeniem i uczą się nowych sposobów reagowania poprzez interakcje z innymi uczestnikami.

Terapia grupowa jest szczególnie skuteczna w:

• uzależnieniach
• zaburzeniach odżywiania
• zaburzeniach lękowych i depresyjnych
• problemach w relacjach interpersonalnych.

Terapia par

Terapia par obejmuje pracę dwóch osób w relacji (najczęściej partnerów) z terapeutą.

Celem terapii par jest poprawa komunikacji, redukcja konfliktów i zrozumienie wzorców relacyjnych, które utrwalają problemy w związku.

Terapia rodzinna

Terapia rodzinna zakłada pracę z całym systemem rodzinnym lub jego częścią (np. rodzice + dziecko).

W terapii rodzinnej zakłada się, że objawy jednej osoby mogą wynikać z dynamiki całej rodziny, a nie tylko indywidualnych trudności.

Terapia rodzinna koncentruje się na:

• komunikacji
• rolach w rodzinie
• granicach
• wzorcach zachowań.

Terapia online a stacjonarna

Terapia może być prowadzona zarówno w gabinecie, jak i online – obie formy mają porównywalną skuteczność.

Jeśli masz ograniczony dostęp do specjalistów lub mieszkasz poza dużym miastem, terapia online jest dobrą alternatywą dla terapii stacjonarnej.

Jak wygląda pierwsza sesja u terapeuty?

Typowa sesja psychoterapii trwa około 50 minut.

Podczas pierwszego spotkania terapeuta będzie chciał lepiej Cię poznać, dlatego możesz spodziewać się pytań o:

• powód, dla którego zdecydowałeś się na terapię – co Cię niepokoi, jakie objawy zauważyłeś
• ewentualne choroby przewlekłe lub przyjmowane leki
• Twoje wcześniejsze doświadczenia ze zdrowiem psychicznym – czy korzystałeś już z terapii, czy mierzyłeś się wcześniej z podobnymi trudnościami
• historię zdrowia psychicznego w rodzinie
• ewentualne zmiany w Twoim samopoczuciu, np. problemy ze snem, wahania wagi, utratę energii.

Możesz też zostać poproszony o wypełnienie krótkich ankiet lub testów, które pomogą terapeucie lepiej zrozumieć Twoją sytuację.

Nie musisz mówić wszystkiego od razu

To naturalne, że na początku możesz czuć się trochę spięty.

Terapeuta ma doświadczenie w pracy z osobami, które dopiero zaczynają terapię, więc pomoże Ci wejść w ten proces w swoim tempie.

Jeśli któreś pytanie okaże się dla Ciebie zbyt trudne, możesz powiedzieć, że nie jesteś jeszcze gotowy, by o tym mówić.

Terapia to proces, nie wyścig – z czasem, gdy poczujesz się bardziej komfortowo, otworzenie się przyjdzie łatwiej.

Pierwsza sesja to też czas na Twoje pytania

Pamiętaj, że terapia działa w obie strony – to nie tylko czas, gdy terapeuta pyta Ciebie, ale też moment, w którym możesz rozwiać swoje wątpliwości.

Jeśli coś Cię zastanawia, np. jak często będą odbywać się spotkania, co w sytuacji, gdy będziesz musiał odwołać wizytę albo jak wygląda proces terapii w danym nurcie, śmiało pytaj.

Relacja terapeutyczna buduje się stopniowo

Terapeuta prawdopodobnie zapyta Cię także o Twoje wsparcie społeczne – czy masz bliskie relacje z rodziną, partnerem, przyjaciółmi, czy możesz liczyć na kogoś w trudnych momentach.

Nie musisz jednak mówić wszystkiego od razu – zaufanie buduje się stopniowo, a terapia to miejsce, w którym masz czuć się bezpiecznie.

Pierwsza wizyta to dopiero początek – daj sobie czas, by przekonać się, czy dany terapeuta i jego metody są dla Ciebie odpowiednie.

Kontynuacja terapii

Gdy terapeuta lepiej zrozumie Twoją sytuację, wspólnie opracujecie plan terapii.

Może to być spisany zestaw celów lub bardziej formalny kontrakt określający główne obszary pracy i przewidywany czas trwania terapii.

Spis w terapii pomaga obu stronom mieć jasność co do kierunku procesu.

Po kilku pierwszych sesjach powinieneś lepiej rozumieć swój problem i wiedzieć, nad czym konkretnie będziesz pracować.

Z każdą kolejną wizytą będziesz budować relację terapeutyczną, opartą na zaufaniu i zrozumieniu.

Spotkania terapeutyczne skupiają się na rozmowie, która dla wielu osób sama w sobie jest uwalniająca.

Na początku terapeuta pomoże Ci nazwać i uporządkować to, co Cię niepokoi, a następnie zaczniecie wspólnie szukać sposobów na zmianę schematów myślenia, zachowania i radzenia sobie z emocjami.

Możesz otrzymać zadania do wykonania między sesjami lub próbować nowych strategii podczas spotkań.

Podczas terapii regularnie oceniane są Twoje postępy – jeśli zajdzie taka potrzeba, cele mogą zostać zmodyfikowane lub rozszerzone.

W niektórych sytuacjach terapeuta może zasugerować spotkania z udziałem innych osób, np. partnera w przypadku trudności w związku lub dziecka, jeśli terapia dotyczy problemów wychowawczych.

W miarę postępów w terapii nauczysz się nowych umiejętności, które pomogą Ci lepiej radzić sobie z trudnościami.

Kluczowe będzie rozróżnienie tego, co możesz kontrolować, od tego, na co nie masz wpływu, i skupienie się na zmianach, które leżą w Twoich rękach.

Terapia pomaga też budować odporność psychiczną, dzięki czemu łatwiej stawiać czoła przyszłym wyzwaniom.

Aby wynieść z terapii jak najwięcej, warto być aktywnym uczestnikiem – jasno określać swoje cele, zadawać pytania i otwarcie mówić o swoich odczuciach.

Jeśli jakaś sesja nie przebiegła tak, jak się spodziewałeś, warto omówić to z terapeutą.

Dobra współpraca to klucz do skutecznej terapii.

Co jeśli psychoterapia nie działa?

Brak oczekiwanej poprawy nie zawsze oznacza, że psychoterapia jest nieskuteczna, najczęściej oznacza to, że należy ponownie ocenić diagnozę, cele terapii, dopasowanie nurtu terapeutycznego lub relację z terapeutą, zamiast od razu rezygnować z leczenia.

Niektórzy ludzie zaczynają czuć się lepiej w ciągu około sześciu do dwunastu sesji.

Jeśli nie zaczniesz widzieć oznak postępów, omów swoje obawy z terapeutą.

Możesz także zapytać o dodatkowe lub alternatywne metody leczenia. 

Pamiętaj, że w trakcie postępu psychoterapii, szczególnie na samym początku, możesz czuć się przytłoczony nową sytuacją.

Być może masz wrażenie, że jesteś jeszcze bardziej smutny, zły lub zestresowany niż na początku i masz wątpliwości, czy terapia w ogóle działa, w takim przypadku pamiętaj, że czasami objawy muszą się na pozór pogorszyć, zanim będą mogły się poprawić.

Silne emocje (nawet negatywne) to znak, że terapeuta trafia dokładnie w sedno problemu.

Oczywiście w niektórych przypadkach relacja między pacjentem a psychoterapeutą nie jest tak dobra, jak powinna być, terapeuta powinien być gotowy na rozwiązanie tego rodzaju problemów, a jeśli mimo zgłoszenia problemu sytuacja się nie poprawia, być może warto zastanowić się nad rozpoczęciem pracy z nowym specjalistą.

Nie bierz tego do siebie osobiście. To nie jest ani Twoja wina, ani Twojego terapeuty – to tylko złe dopasowanie.

Ponieważ sojusz terapeutyczny jest tak kluczowy dla skuteczności psychoterapii, potrzebujesz najlepszego możliwego dopasowania.

Kiedy przyjdzie czas na koniec…

To, jak długo psychoterapia trwa, zależy od kilku czynników, w tym rodzaju problemu lub zaburzenia, cech i historii pacjenta, jego celów, tego co aktualnie dzieje się w życiu pacjenta poza psychoterapią i jak szybko jest w stanie zrobić postęp.

Niektórzy ludzie czują ulgę nawet po jednej sesji psychoterapii!

Spotkanie z psychologiem może dać nową perspektywę, pomóc zobaczyć sytuację inaczej i dać bezpieczną przestrzeń do głośnego wyrażenia emocji. 

Wielu ludzi kończy terapię po kilku lub kilkunastu sesjach, zwłaszcza jeśli pracują nad jednym, dobrze zdefiniowanym problemem i nie czekali zbyt długo przed szukaniem profesjonalnej pomocy.

W innych przypadkach terapia trwa dłużej, na przykład rok lub kilka lat.

Długotrwała terapia jest przydatna szczególnie w pracy nad poważnymi traumami, wieloma współistniejącymi problemami lub niejasnym początkowym określeniem tego, gdzie leży źródło cierpienia.

Ludzie z poważnym zaburzeniem psychicznym wymagają ciągłej psychoterapii.

Niektórzy kończą terapię po rozwiązaniu pierwotnego problemu, a inni kontynuują ją nawet później, bo doświadczają nowych spostrzeżeń i widzą, że terapia pozwala im na lepsze funkcjonowanie.

Ile kosztuje terapia?

Decydując się na prywatną wizytę u psychoterapeuty, musimy przygotować się na koszt od 219 do nawet 250 zł za jedną sesję (cena różni się w zależności od specjalisty i miasta).

Istnieje możliwość skorzystania z terapii w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia, choć często trzeba będzie odczekać kilka tygodni a nawet miesięcy do pierwszej wizyty, to jest to zdecydowanie lepsza opcja niż całkowite zaniechanie szukania potrzebnej pomocy.

Poza NFZ i prywatną terapią istnieją także fundacje, które w ramach różnych programów i dofinansowań oferują bezpłatne wizyty terapeutyczne.

Jeżeli koszty psychoterapii to jedyne kryterium, które powstrzymuje Cię od podjęcia działania, poszukaj ośrodków pomocy w pobliżu Twojego miejsca zamieszkania lub zapytaj o informację swojego lekarza rodzinnego.

Po czym poznać dobrego terapeutę?

Sprawdź, czy Twój terapeuta odznacza się poniższymi cechami:

• stosuje się do zasad etyki – tzn. nie przekracza granic prywatności swojego klienta, zachowuje informacje w tajemnicy, nie ocenia moralnie wyborów swojego klienta
• rozwija się jako specjalista – posiada odpowiednie wykształcenie i doświadczenie, pozostaje pod stałą superwizją, dalej chętnie rozwija swoją wiedzę
• jest dobrym słuchaczem
• stwarza atmosferę bezpieczeństwa i zaufania
• jest odpowiedzialny i rzetelny w swojej pracy – nie spóźnia się, jest przygotowany do wizyty i jasno informuje o zasadach prowadzenia terapii.

Jak znaleźć i wybrać terapeutę?

Jak znaleźć terapeutę?

Znalezienie terapeuty oznacza stworzenie krótkiej listy 3–5 osób, które spełniają podstawowe kryteria kwalifikacji i dostępności.

Zanim wybierzesz terapeutę, dobrze jest zasięgnąć informacji z kilku miejsc:

• zapytaj zaufanych członków rodziny lub przyjaciół, być może ktoś z nich przebył terapię i jest w stanie polecić Ci dobrego specjalistę
• zgłoś się do swojego lekarza rodzinnego – prawdopodobnie da Ci kontakt do sprawdzonego terapeuty z Twojego regionu
• przeszukaj Internet.

W Internecie można znaleźć także opinie o terapeutach oraz przydatne informacje o ich trybie pracy – np. w jakim nurcie działają, ile trwa przeciętna sesja lub jakie są koszty wizyty u danego specjalisty.

Sprawdź wykształcenie i doświadczenie terapeutów.

Zawęź listę do terapeutów pracujących z Twoim problemem.

Zacznij od 2–3 konsultacji wstępnych, aby ocenić poziom „chemii” z wybranym specjalistą.

Wielu pacjentów zmienia specjalistę w pierwszych tygodniach, zanim znajdzie właściwe dopasowanie – to element procesu terapeutycznego.

Jak wybrać terapeutę?

Wybór terapeuty to decyzja dotycząca tego, czy ta konkretna osoba ma kompetencje i styl pracy dopasowany do Twojego problemu.

Sprawdź kwalifikacje i szkolenie

Terapeuta powinien mieć studia psychologiczne, ukończoną (albo być w jej trakcie) co najmniej 4-letnią szkołę psychoterapii, praktyki zawodowe oraz pracować pod superwizją.

Sprawdź dopasowanie nurtu do Ciebie

Nie ma jednej najlepszej terapii, która byłaby skuteczna w każdym przypadku – pacjent musi zorientować się, jak pracuje się w danym nurcie i czy ten styl pracy mu odpowiada.

Wybór nurtu jest trudny, dlatego przygotowaliśmy Test Dopasowania Nurtu Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk:

Oceń jakość pierwszego kontaktu

Już pierwsze 1–2 sesje pokazują, czy współpraca z danym terapeutą ma sens.

Jakość relacji terapeutycznej odpowiada za istotną część efektu terapii – szacunki wskazują, że może to być nawet około 30% wpływu na wynik leczenia.

Jeśli terapeuta:

• nie wyjaśnia planu pracy
• nie dopytuje o cele
• nie daje struktury

to jest to sygnał ostrzegawczy, niezależnie od pozytywnych opinii online.

Zastosuj prostą regułę decyzyjną

• jeśli czujesz bezpieczeństwo – kontynuuj konsultacje
• jeśli brak struktury i celu – zmień terapeutę
• jeśli brak poprawy po kilku tygodniach – skonsultuj zmianę podejścia i w ostateczności zmień specjalistę.

Kiedy warto skorzystać z pomocy?

• objawy (smutek, lęk, napięcie) utrzymują się ponad 2 tygodnie i nie mijają
• pojawia się utrata zainteresowań i brak odczuwania przyjemności (anhedonia)
• trudności zaczynają wpływać na pracę, naukę lub relacje
• występują problemy z codziennym funkcjonowaniem (sen, jedzenie, higiena, obowiązki)
• pojawia się silny lub przewlekły lęk utrudniający normalne działanie
• występują napady paniki lub nasilające się objawy emocjonalne
• dochodzi do wycofania społecznego / izolacji
• pojawiają się zmiany snu (bezsenność lub nadmierna senność)
• występują zmiany apetytu lub masy ciała
• pojawia się poczucie beznadziei lub brak sensu
• występują myśli samobójcze lub samouszkodzenia (wymagają pilnej pomocy psychiatrycznej)
• objawy nasilają się zamiast słabnąć w czasie
• czujesz, że „coś jest nie tak”, nawet jeśli trudno to nazwać.

Podsumowanie

Psychoterapeuta to specjalista uprawniony do prowadzenia terapii, mającej na celu poprawienie dobrostanu psychicznego.

Terapeuci mogą pracować z pojedynczymi osobami, parami, grupami lub rodzinami.

Terapeuta pracuje na gruncie wybranego przez siebie nurtu terapeutycznego.

Dobry specjalista zdrowia psychicznego jest w stanie stworzyć odpowiednie warunki do pomocy swoim klientom.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak długo trzeba chodzić na terapię?

Czas terapii zależy od problemu i jego nasilenia, najczęściej trwa od kilku do kilkunastu tygodni w terapiach krótkoterminowych, natomiast w problemach przewlekłych może trwać nawet kilka lat.

Czy psychoterapia naprawdę działa?

Tak, psychoterapia jest skuteczna w leczeniu depresji, lęku i PTSD, a jej efekty są potwierdzone w badaniach klinicznych (Cuijpers i in. 2024).

Po czym poznać dobrego terapeutę?

Dobry terapeuta:

• ma odpowiednie wykształcenie (studia psychologiczne oraz szkołę psychoterapii)
• pracuje pod superwizją,
• jasno ustala cele terapii,
• buduje relację opartą na zaufaniu.

Czy trzeba mieć diagnozę, żeby pójść do terapeuty?

Nie, nie musisz mieć formalnej diagnozy psychologicznej, w trakcie procesu terapeuta przeprowadzi z Tobą sesje diagnostyczne, aby określić problem i właściwy plan leczenia.

Kiedy należy zmienić terapeutę?

Jeśli po kilku/kilkunastu spotkaniach:

• nie rozumiesz celu terapii
• nie czujesz współpracy
• brakuje jakiejkolwiek poprawy
• przekraczane są Twoje granice

warto rozważyć zmianę specjalisty.

Czy terapia online działa tak samo jak stacjonarna?

Tak, w wielu przypadkach terapia online ma porównywalną skuteczność jak w przypadku terapii w gabinecie, szczególnie dotyczy to nurtu poznawczo-behawioralnego (Zainal i in. 2024).

Źródła

• Boswell, J. F., Sharpless, B. A., Greenberg, L. S., Heatherington, L., Huppert, J. D., Barber, J. P., … & Castonguay, L. G. (2010). 6 Schools of Psychotherapy and the Beginnings of. The Oxford handbook of clinical psychology, 98.
• Cuijpers P, Miguel C, Ciharova M, Harrer M, Basic D, Cristea IA, de Ponti N, Driessen E, Hamblen J, Larsen SE, Matbouriahi M, Papola D, Pauley D, Plessen CY, Pfund RA, Setkowski K, Schnurr PP, van Ballegooijen W, Wang Y, Riper H, van Straten A, Sijbrandij M, Furukawa TA, Karyotaki E. Absolute and relative outcomes of psychotherapies for eight mental disorders: a systematic review and meta-analysis. World Psychiatry. 2024 Jun;23(2):267-275.
• Cuijpers, P., Noma, H., Karyotaki, E.,  Vinkers, C.H., Cipriani,  . and Furukawa, T.A. (2020), A network meta-analysis of the effects of psychotherapies, pharmacotherapies and their combination in the treatment of adult depression. World Psychiatry, 19: 92-107.
• Cuijpers, P., Miguel, C., Harrer, M., Plessen, C.Y., Ciharova, M., Ebert, D. and Karyotaki, E. (2023), Cognitive behavior therapy vs. control conditions, other psychotherapies, pharmacotherapies and combined treatment for depression: a comprehensive meta-analysis including 409 trials with 52,702 patients. World Psychiatry, 22: 105-115.
• Suszek, H., Grzesiuk, L., Styła, R., & Krawczyk, K. (2017). Kto i w jaki sposób prowadzi psychoterapię w Polsce. Część II. Wyniki ogólnopolskiego badania. Psychiatria, 14(2), 90-100.
• American Psychological Association. (2013). Recognition of psychotherapy effectiveness. Psychotherapy (Chicago, Ill.), 50(1), 102-109.
• Opoczyńska-Morasiewicz, M., & Morasiewicz, J. (2015). Etyka i psychoterapia. Psychoterapia, (4 (175)).
• Madej, A., Sendler, D., & Makara-Studzińska, M. (2016). Psychoterapia on-line: wyzwanie dla etyki. Psychoterapia, (3 (178)).
• Zainal NH, Soh CP, Van Doren N, Benjet C. Do the effects of internet-delivered cognitive-behavioral therapy (i-CBT) last after a year and beyond? A meta-analysis of 154 randomized controlled trials (RCTs). Clin Psychol Rev. 2024 Dec;114:102518.

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Psycholog, Psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, Clinical Director (Dyrektorka Kliniczna) Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk.   Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Specjalizuje się w terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), zaburzeniach lękowych, depresji i innych problemach zdrowia psychicznego. Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej