Czym jest psychoterapia? Wszystko o psychoterapii

Psychoterapia to coś więcej niż rozmowa.

To bezpieczna przestrzeń, w której możesz zrozumieć siebie, uporządkować emocje i znaleźć konkretne sposoby radzenia sobie z trudnościami. 

W tym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie jest psychoterapia, kiedy warto z niej skorzystać i jak wygląda w praktyce.

Kluczowe wnioski

• Psychoterapia to profesjonalna metoda leczenia i rozwoju, która pomaga zrozumieć siebie, zmienić szkodliwe schematy i lepiej radzić sobie z emocjami.
• Badania i doświadczenia pokazują, że psychoterapia jest skuteczna, a większość pacjentów odczuwa znaczną poprawę.
• Proces terapii obejmuje regularne spotkania, rozmowę, analizę problemów oraz ćwiczenia wspierające zmianę.
• Czas trwania psychoterapii zależy od indywidualnych potrzeb i celów pacjenta – może być krótko- lub długoterminowy.
• Psychoterapia może odbywać się tradycyjnie w gabinecie lub online, obie formy są równie efektywne.
• Psychoterapeuta to wykwalifikowany specjalista w zakresie zdrowia psychicznego, posiadający wiedzę i doświadczenie kliniczne.
• Z terapii mogą skorzystać osoby zmagające się z zaburzeniami psychicznymi, trudnościami emocjonalnymi, problemami w relacjach lub kryzysami życiowymi.

Co to jest psychoterapia?

Psychoterapia to metoda leczenia zaburzeń i trudności natury psychicznej.

Ta profesjonalna forma pomocy psychologicznej polega na rozmowach pomiędzy terapeutą a pacjentem, które mogą być uzupełniane zadaniami, ćwiczeniami lub eksperymentami podczas lub pomiędzy sesjami.

Terapeuta to wykwalifikowany specjalista mają odpowiednie wykształcenie, wiedzę i doświadczenie z obszaru zdrowia psychicznego.

Nurty psychoterapii

Psychoterapia korzysta z różnych podejść (zwanych nurtami psychoterapii), które są dostosowane do potrzeb i intensywności problemów pacjenta oraz różnią się skutecznością i efektywnością działania.

Wśród najczęściej stosowanych nurtów znajdują się:

• terapia poznawczo-behawioralna  (ma największą udowodnioną skuteczność leczenia najszerszej grupy problemów)
• terapia psychodynamiczna
• terapia systemowa
• terapia humanistyczna

W każdym z nurtów mamy do czynienia z bezpośrednim kontaktem z pacjentem (niekoniecznie tylko twarzą w twarz, spotkania w formie psychoterapii online również są możliwe i równie skuteczne).

Do czego służy psychoterapia?

Psychoterapia to nie tylko leczenie zaburzeń psychicznych – to również droga do głębszego zrozumienia siebie i trwałej zmiany w codziennym funkcjonowaniu.

Dzięki regularnym spotkaniom z terapeutą, indywidualnym lub grupowym, możliwe jest m.in. lepsze rozpoznawanie własnych emocji, zmiana szkodliwych wzorców myślenia i zachowania oraz rozwijanie umiejętności radzenia sobie z trudnościami.

W przypadku poważniejszych problemów psychicznych psychoterapia bywa elementem szerszego leczenia – obok farmakoterapii prowadzonej przez psychiatrę.

Ale z terapii korzystają także osoby, które nie mają zdiagnozowanych zaburzeń, lecz chcą poprawić jakość swojego życia, zwiększyć odporność psychiczną, rozwinąć samoświadomość czy zbudować zdrowsze relacje.

Efektem psychoterapii może być wzrost pewności siebie, lepsze zarządzanie stresem i emocjami, a także większa motywacja do działania.

Dla wielu osób terapia staje się też ważnym źródłem wsparcia emocjonalnego – zwłaszcza wtedy, gdy w codziennym życiu trudno o bezpieczną i akceptującą przestrzeń do rozmowy.

Kto potrzebuje psychoterapii?

Psychoterapii potrzebują osoby zmagające się z:

• depresją
• zaburzeniami lękowymi (w tym atakami paniki)
• problemami emocjonalnymi
• zamartwianiem się
• trudnościami w relacjach i związkach
• niską samooceną
• przewlekłym stresem
• uzależnieniami
• obniżonym nastrojem
• zaburzeniami osobowości

Do psychoterapeutów zgłaszają się również pacjenci potrzebujący wsparcia w związku z przewlekłymi chorobami, które wpływają na ich stan emocjonalny i fizyczny.

Niektórzy zgłaszają się z krótkoterminowymi problemami, aby lepiej zrozumieć swoje emocje i ich źródło.

Psychoterapia jest również pomocna w radzeniu sobie z trudnymi życiowymi sytuacjami, takimi jak żałoba, utrata motywacji, uzależnienia, bezradność czy problemy w relacjach.

W końcu osoby, które utraciły sens życia i motywację odzyskują energię i siły po psychoterapii.

Psychoterapia to wsparcie, które może pomóc w odzyskaniu równowagi emocjonalnej i poprawie jakości życia na wielu płaszczyznach.

Czy psychoterapia jest skuteczna?

W ciągu ponad 8 lat doświadczenia w Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk pomogliśmy ponad 3 tysiącom klientów.

Z naszym analiz wynika, że ponad 90% odczuwa wyraźną poprawę swojego stanu a 76% uznaje się za „wyleczonych”. 

Statystyki te są spójne z wynikami badań nad skutecznością psychoterapii. 

Skuteczność psychoterapii, w jej różnych odmianach i nurtach, potwierdzają setki badań naukowych.

W jaki sposób psychoterapia pomaga?

Psychoterapia działa nie tylko dzięki technikom stosowanym przez terapeutę, ale przede wszystkim dzięki kilku uniwersalnym czynnikom, które wspólnie tworzą przestrzeń do zmiany i leczenia.

To one sprawiają, że psychoterapia może być tak skuteczna – niezależnie od nurtu, w jakim pracuje dany specjalista.

1. Bezpieczna relacja terapeutyczna

Podstawą każdej terapii jest relacja oparta na zaufaniu, akceptacji i poufności.

To wyjątkowa przestrzeń, w której możesz mówić o swoich przeżyciach bez oceniania czy przerywania.

Sama możliwość bycia wysłuchanym i zrozumianym przez drugiego człowieka ma ogromne działanie terapeutyczne.

2. Zrozumienie siebie i swoich mechanizmów

Podczas terapii uczysz się zauważać, nazywać i rozumieć swoje emocje, myśli i reakcje.

Dzięki temu łatwiej dostrzec, co naprawdę Cię porusza, a co blokuje – i zacząć działać bardziej świadomie, zamiast powtarzać te same, niesłużące wzorce.

3. Zmiana szkodliwych przekonań i schematów

Wielu z nas nosi w sobie przekonania, które powstały w trudnych doświadczeniach – np. „muszę być idealny, żeby zasługiwać na miłość”, „nie mogę ufać ludziom”, „moje potrzeby są nieważne”.

Psychoterapia pozwala zidentyfikować te schematy i – krok po kroku – zacząć je zmieniać na bardziej wspierające.

4. Rozwój umiejętności psychologicznych

Podczas terapii możesz nauczyć się nowych strategii radzenia sobie z emocjami, stresem, konfliktami czy lękiem.

To umiejętności, które realnie przekładają się na codzienne życie – pomagają lepiej funkcjonować w relacjach, pracy czy rodzinie.

5. Doświadczenie korektywne

Psychoterapia często daje możliwość doświadczenia relacji innej niż te, które raniły w przeszłości – bardziej bezpiecznej, stabilnej, wspierającej.

To tzw. doświadczenie korektywne: leczące poprzez to, co dzieje się „tu i teraz” między Tobą a terapeutą.

6. Nadzieja i poczucie wpływu

Już sama decyzja o podjęciu terapii wzmacnia poczucie sprawczości – pokazuje, że nie jesteś bezradny.

Psychoterapia nie daje gotowych rozwiązań, ale uczy, jak je samodzielnie wypracować.

Dzięki temu odzyskujesz poczucie wpływu na swoje życie.

Kim jest psychoterapeuta?

Aby prowadzić psychoterapię, konieczne jest posiadanie odpowiednich kwalifikacji.

Specjaliści w tej dziedzinie muszą ukończyć studia wyższe oraz odbywać specjalistyczne szkolenie psychoterapeutyczne (w jednym z głównych nurtów psychoterapii).

Aktualny stan prawny w Polsce dopuszcza każdy rodzaj studiów wyższych (tytuł magistra lub lekarza) jako warunek zostania psychoterapeutą.

W Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk pracują jedynie osoby posiadające tytuł magistra psychologii.

Każdy psychoterapeuta pracuje pod nadzorem (superwizją) oraz odbył lub odbywa terapię własną.

Dobry psychoterapeuta:

• posiada wykształcenie wyższe (najlepiej psychologiczne) i ukończył (lub jest w trakcie) specjalistyczne szkolenie psychoterapeutyczne,
• jest empatyczny i komunikatywny,
• zachowuje zasady etyki (nie narzuca Ci swojego systemu wartości lub moralności, zachowuje tajemnicę psychoterapii, nie nawiązuje relacji osobistych z klientami, nie prowadzi jednocześnie terapii osób, które są w bliskiej relacji),
• wyjaśnia zasady i sposób działania,
• zawiera z Tobą kontrakt terapeutyczny na początku psychoterapii, które określa cele i zasady terapii.

Formy psychoterapii – tradycyjnie, czy on-line?

W dzisiejszych czasach możemy jeszcze rozróżnić psychoterapię na taką, która odbywa się tradycyjnie, poprzez fizyczny udział zarówno terapeuty, jak i klienta – a także psychoterapię prowadzoną zdalnie, poprzez różnorodne formy kontaktu na odległość.

Choć wiele osób obawia się tej nowej formy, to zostało jednoznacznie udowodnione, że terapia zdalna (z psychologiem online) ma równie dobre wyniki, jak terapia tradycyjna.

Co najważniejsze – często jest jedyną opcją otrzymania wsparcia, np. w przypadku braku możliwości przemieszczania się albo częstych podróży.

Jak wygląda psychoterapia? Jak przebiega psychoterapia?

Chociaż różne rodzaje psychoterapii opierają się na różnych zasadach, mają one pewne cechy wspólne.

Ogólne rozeznanie tego, co nastąpi podczas sesji terapeutycznej, może pomóc poczuć się bardziej komfortowo.

Etapy psychoterapii

Mimo że psychoterapie mogą różnić między sobą w zależności od nurtu, w którym pracuje psychoterapeuta, możemy wyróżnić kilka ogólnych etapów:

1. Etap początkowy: to przede wszystkim przeżywanie poczucia zagubienia i wyrażanie nadziei, radzenie sobie z oporem, budowanie relacji terapeutycznej i zaufania, zmniejszanie poziomu napięcia wynikające z uczestniczenia w nowym typie sytuacji.
2. Etap wglądu: poszukiwanie przyczyn problemów, analiza i zaakceptowanie swoich doświadczeń, przekształcanie nieadekwatnych schematów mających wpływ na ocenę siebie i otoczenia.
3. Etap przygotowania się do zmiany zachowania: szukanie nowych wzorców myślenia i zachowania, eksperymentowanie i uczenie się nowych umiejętności.
4. Etap utrwalania zmian: tworzenie planów na przyszłość, utrzymanie i utrwalanie zmian, planowanie psychoterapii podtrzymującej.

Czas trwania psychoterapii

Czas trwania terapii nie jest odgórnie ustaloną zasadą.

To, jak długo trwa psychoterapia zależy to od kilku czynników:

• nurtu (szkoły) psychoterapeutycznej, w której działa psychoterapeuta,
• rodzaju problemu lub zaburzenia,
• indywidualnej historii osoby w terapii,
• celów terapii,
• tego, jak przebiega życie pacjenta w czasie trwania terapii,
• tego, jak szybko osiągane są postępy.

Niektóre osoby odczuwają ulgę już po kilku sesjach psychoterapii.

Spotkanie z psychologiem może dać nową perspektywę, pomóc im postrzegać sytuacje inaczej i zaoferować ulgę w cierpieniu.

Większość osób czerpie korzyści po kilkunastu sesjach, zwłaszcza jeśli pracują nad jednym, dobrze zdefiniowanym problemem i nie czekają zbyt długo, zanim zwrócą się do terapeuty.

Niektórzy kontynuują psychoterapię nawet po rozwiązaniu problemów, które początkowo ich tam przywiodły, skupiając się kolejnych problemach, które chciałyby rozwiązać.

Ważne jest, aby trzymać się psychoterapii wystarczająco długo, aby dać jej szansę na powodzenie.

Psychoterapia to proces, w którym czasami czujemy się wręcz gorzej, ale to tylko dołek przed kolejnym wzniesieniem.

Osoby z poważnymi chorobami psychicznymi lub innymi znaczącymi zmianami w życiu mogą wymagać ciągłej psychoterapii.

Regularne sesje mogą zapewnić wsparcie potrzebne do utrzymania ich codziennego funkcjonowania na wysokim poziomie.

Częstotliwość odbywania psychoterapii

To również zależy od nurtu, ale w większości przypadków praktykuje się spotkania cotygodniowe.

Jako minimum można określić spotkania raz na kilka tygodni, ponieważ dłuższy okres przerwy pomiędzy sesjami powoduje, że informacje zacierają się i zostaje przerwana ciągłość pracy nad problemami.

Skąd wiedzieć, kiedy zakończyć psychoterapię?

Wraz z Twoim terapeutą zadecydujecie wspólnie, kiedy będziesz gotowy na zakończenie regularnych spotkań.

Taka decyzja może też wypaść naturalnie, po rozwiązaniu problemu, który Cię na terapię skierował.

Etyczny psychoterapeuta sam wskaże Ci dogodny moment na zakończenie terapii jeśli uzna, że to właściwa pora.

Po zakończeniu terapii możesz odwiedzać terapeutę raz na jakiś czas (np. raz na rok), w celu dokonania okresowych kontroli i sprawdzenia jak sobie radzisz.

Sam także możesz w pewnym momencie po zakończeniu terapii poczuć potrzebę dodatkowej sesji.

Podsumowanie

Poprzez psychoterapię specjaliści pomagają ludziom być szczęśliwszym, zdrowszym i bardziej produktywnym.

Psychoterapeuci stosują naukowo potwierdzone procedury, aby pomóc ludziom rozwijać bardziej przystosowawcze nawyki, reakcje i zachowania.

Psychoterapia opiera się na dialogu, zapewnia środowisko wspierające, które pozwala otwarcie rozmawiać z kimś, kto jest obiektywny, neutralny i Cię nie osądza.

Zanim zakończysz psychoterapię, nie tylko rozwiążesz problem, który Cię na nią zaprowadził, ale także nauczysz się nowych umiejętności, dzięki którym będziesz w stanie lepiej radzić sobie z wyzwaniami, które pojawią się w przyszłości.

Źródła

• Rabung, S., Leichsenring, F., Steinert, C., Wampold, B., Munder, T., Abbass, A., Luyten, P., Hilsenroth, M., & Flückiger, C. (2018). Is psychotherapy effective? A re-analysis of treatments for depression. Epidemiology and Psychiatric Sciences, 28, 268 – 274. https://doi.org/10.1017/S2045796018000355.
• Rosendahl, J., Strauss, B., Barkowski, S., Schwartze, D., & Burlingame, G. (2020). Efficacy of group psychotherapy for anxiety disorders: A systematic review and meta-analysis. Psychotherapy Research, 30, 965 – 982. https://doi.org/10.1080/10503307.2020.1729440.
• Horvath, A., Flückiger, C., Del Re, A., & Wampold, B. (2018). The Alliance in Adult Psychotherapy: A Meta-Analytic Synthesis. Psychotherapy, 55, 316–340. https://doi.org/10.1037/pst0000172.
• Müller, V., Lemmens, L., Arntz, A., & Huibers, M. (2016). Mechanisms of change in psychotherapy for depression: An empirical update and evaluation of research aimed at identifying psychological mediators.. Clinical psychology review, 50, 95-107 . https://doi.org/10.1016/j.cpr.2016.09.004.
• Cierpiałkowska, L., & Sęk, H. (2016). Psychologia kliniczna. PWN.

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Założycielka Centrum Psychoterapii “Pokonaj Lęk”   Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej