Zaburzenia nerwicowe: 5 faktów, które Cię zaskoczą

Zaburzenia nerwicowe to określenie używane przede wszystkim w starszych klasyfikacjach i w języku potocznym; współczesna diagnostyka opiera się na rozpoznaniach zaburzeń lękowych (Kogan i in. 2016).

Wspólnym elementem zaburzeń nerwicowych jest nasilony lęk, któremu towarzyszą objawy psychiczne, poznawcze i fizyczne, takie jak napięcie, kołatanie serca, problemy ze snem czy trudności z koncentracją.

Zaburzenia nerwicowe dotyczą ok. 16% Polaków.

O rozpoznaniu zaburzenia nerwicowego decyduje m.in. nasilenie i utrzymywanie się objawów oraz ich wpływ na codzienne funkcjonowanie.

Podaruj terapię w prezencie

Kluczowe wnioski

• Zaburzenia nerwicowe są dziś klasyfikowane przede wszystkim jako zaburzenia lękowe, a o ich rozpoznaniu decydują nasilenie i czas trwania objawów oraz ich wpływ na codzienne funkcjonowanie. 
• Zaburzenia nerwicowe mogą przyjmować różne postacie, a współczesna klasyfikacja ICD-11 obejmuje m.in. zaburzenie lękowe uogólnione, napady paniki, fobie, lęk społeczny i lęk separacyjny. 
• Zaburzenia lękowe mogą powodować rzeczywiste objawy fizyczne, takie jak ból, kołatanie serca, duszność, zawroty głowy czy napięcie mięśniowe.
• Na rozwój zaburzeń lękowych wpływają jednocześnie czynniki biologiczne, psychologiczne i środowiskowe, a predyspozycje genetyczne mogą zwiększać podatność na ich wystąpienie. 
• Alkohol może krótkotrwale zmniejszać napięcie i lęk, ale w dłuższej perspektywie nasila objawy oraz rozwija uzależnienie.
• Diagnostyka zaburzeń lękowych obejmuje wywiad, ocenę objawów według kryteriów diagnostycznych, w razie potrzeby kwestionariusze, diagnostykę różnicową oraz ustalenie rozpoznania i planu leczenia. 
• Podstawą leczenia zaburzeń lękowych jest psychoterapia, szczególnie terapia poznawczo-behawioralna, a w zależności od nasilenia objawów leczenie może obejmować także farmakoterapię, połączenie obu metod i działania samopomocowe.  

Czym są zaburzenia nerwicowe?

Zaburzenia nerwicowe to grupa zaburzeń psychicznych, których głównym wyznacznikiem jest nasilony lęk – zalicza się do nich m.in. zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, fobie, zaburzenia dysocjacyjne.

W zaburzeniach nerwicowych objawom psychicznym mogą towarzyszyć m.in. kołatanie serca, drżenie, napięcie mięśni, problemy ze snem, trudności z koncentracją oraz unikanie sytuacji wywołujących lęk.

Nie każdy lęk oznacza jednak zaburzenie – o problemie klinicznym mówimy wtedy, gdy lęk lub strach są nadmierne, trudne do kontrolowania i powodują istotne cierpienie albo wyraźnie pogarszają funkcjonowanie w życiu prywatnym, społecznym, edukacyjnym lub zawodowym.

Zaburzenia nerwicowe są bardzo częste – szacuje się, że doświadcza ich 4-7% wszystkich ludzi, czyli około 300 milionów ludzi na całym świecie. 

„Jeżeli lęk zaczyna decydować o tym, gdzie chodzisz, czego unikasz i jak organizujesz swoje życie, to sygnał, że potrzebna jest profesjonalna ocena objawów i pomoc.”

~ Natalia Kocur, Psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, Clinical Director (Dyrektorka Kliniczna) w Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk

Co warto wiedzieć o zaburzeniach nerwicowych? 5 faktów

Fakt 1: Nerwica ma wiele twarzy i nazw

Pojęcie „nerwica” pojawiło się w medycynie około 200 lat temu, choć opisy podobnych objawów znane są już ze starożytności.

Już Hipokrates, jeden z ojców medycyny, opisywał stany przypominające dzisiejsze zaburzenia nerwicowe, określając je mianem „histerii”.

Wraz z rozwojem wiedzy o funkcjonowaniu ciała i umysłu, zmieniało się również rozumienie i klasyfikacja zaburzeń nerwicowych.

W Polsce przez wiele lat obowiązywała klasyfikacja sformułowana przez Antoniego Kępińskiego, który wyróżniał następujące rodzaje nerwic:

• nerwica histeryczna – kiedy lęk i emocje objawiają się poprzez ciało, np. paraliżując człowieka do tego stopnia, że nie jest w stanie normalnie funkcjonować.
• nerwica hipochondryczna – osoba jest przekonana, że cierpi na poważną chorobę, nawet jeśli wszystkie badania wskazują, że jest zdrowa.
• nerwica natręctw – osoby zmagające się z tym typem nerwicy mają obsesyjne myśli i czują przymus wykonywania pewnych czynności, np. wielokrotnego mycia rąk.
• nerwica depresyjna – dominują tutaj uczucia smutku, bezsilności i apatii, które mogą sparaliżować życie codzienne.

Obecnie obowiązuje bardziej nowoczesna klasyfikacja ICD-11 zaburzeń nerwicowych (obecnie: zaburzeń lękowych), która obowiązuje w Polsce od 2022 roku:

• Zaburzenie lękowe uogólnione (GAD) – charakteryzuje się przewlekłym, trudnym do kontrolowania napięciem i martwieniem się wieloma codziennymi sprawami, nawet bez wyraźnej przyczyny.
• Zaburzenie lękowe z napadami paniki – polega na nagłych, intensywnych atakach lęku z towarzyszącymi objawami fizycznymi, takimi jak kołatanie serca, duszność czy zawroty głowy.
• Agorafobia – to silny lęk przed przebywaniem w miejscach lub sytuacjach, z których trudno byłoby uciec lub uzyskać pomoc, często prowadzący do unikania przestrzeni publicznych. Fobia specyficzna (w tym: agorafobia, fobia społeczna i specyficzne fobie, takie jak lęk przed pająkami). Osoba unika sytuacji, które teoretycznie nie są groźne, ale dla niej wydają się przerażające. Nawet myśl o konfrontacji z fobią może wywołać silną reakcję lękową, jak przyspieszone bicie serca czy duszności.
• Zaburzenie związane z lękiem społecznym – silny lęk przed oceną innych osób, który prowadzi do unikania sytuacji towarzyskich lub publicznych wystąpień.
• Zaburzenie związane z lękiem przed separacją – nadmierny, nieadekwatny do wieku lęk przed rozstaniem z bliską osobą lub domem, często prowadzący do unikania samodzielności.
• Mutyzm wybiórczy – trwałe milczenie w określonych sytuacjach społecznych (np. w szkole), mimo swobodnej mowy w innych kontekstach, zwykle wynikające z silnego lęku.
• Zaburzenia lękowe wywołane substancjami – stany lękowe pojawiające się w wyniku przyjmowania, nadużywania lub odstawienia substancji psychoaktywnych (np. alkoholu, leków, narkotyków).
• Hipochondria – uporczywy lęk o własne zdrowie i przekonanie o istnieniu poważnej choroby mimo braku medycznych dowodów.
• Wtórny zespół lękowy – objawy lękowe występujące jako skutek innego zaburzenia psychicznego, choroby somatycznej lub działania substancji.
• Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD) – dominują natrętne myśli, które pojawiają się mimo sprzeciwu chorego, oraz rytualne czynności, które muszą zostać wykonane, np. kilkukrotne sprawdzenie, czy drzwi są zamknięte.
• Zaburzenia w szczególności związane ze stresem (zespół stresu pourazowego, zaburzenia adaptacyjne i inne).
• Inne określone zaburzenia związane z lękiem lub strachem.
• Zaburzenia związane z lękiem lub strachem, nieokreślone.

Fakt 2: Zaburzenia nerwicowe powodują fizyczny ból

Najbardziej charakterystycznym objawem zaburzeń nerwicowych jest lęk, któremu często towarzyszą reakcje fizyczne organizmu – przyspieszone bicie serca, napięcie mięśni czy zawroty głowy.

Choć nerwica jest zaburzeniem psychicznym, jej objawy są jak najbardziej realne i odczuwalne w ciele – wiele osób doświadcza dolegliwości, które na pierwszy rzut oka wyglądają jak objawy choroby somatycznej – dlatego tak łatwo pomylić je z problemami fizycznego zdrowia.

Do najczęściej zgłaszanych dolegliwości zaburzeń nerwicowych należą bóle głowy, bóle brzucha, napięcie mięśniowe, a nawet zaburzenia pracy serca, takie jak kołatanie serca czy duszności.

Jak to możliwe, że umysł wywołuje ból w ciele? 

Nasze ciało i umysł są ze sobą ściśle powiązane.

W sytuacjach stresowych organizm uwalnia hormony, takie jak kortyzol i adrenalina, które przygotowują nas do walki lub ucieczki.

Krótkotrwały stres mobilizuje organizm, ale przewlekły stres, który towarzyszy nerwicom, przeciąża układ nerwowy i prowadzi do ciągłego napięcia. 

W efekcie mięśnie pozostają napięte, co może powodować bóle pleców, karku czy kończyn.

Długotrwałe napięcie mięśniowe może też prowadzić do zaburzeń snu, pogłębiając zmęczenie i dyskomfort fizyczny.

Jednym z najbardziej przerażających objawów, jakie mogą towarzyszyć zaburzeniom nerwicowym, jest ból w klatce piersiowej, przypominający objawy zawału serca.

Osoba z nerwicą może doświadczać silnych kołatań serca, trudności z oddychaniem, ucisku w klatce piersiowej, a nawet omdlenia. 

Mimo że takie symptomy wyglądają jak klasyczne oznaki problemów kardiologicznych, badania często nie wykazują żadnych anomalii.

To, co odczuwane jest jako ból fizyczny, w rzeczywistości może być reakcją organizmu na psychiczne obciążenie i przewlekły stres.

U osób z nerwicą histeryczną objawy fizyczne mogą być tak intensywne, że uniemożliwiają normalne funkcjonowanie – przykładem może być chwilowa utrata zdolności poruszania się, mimo że pod względem medycznym nie ma żadnych uszkodzeń ciała.

Fakt 3: Zaburzenia nerwicowe mogą być dziedziczne

Większość badaczy zgadza się, że zaburzenia nerwicowe wynikają z wielu nakładających się czynników – biologicznych, psychologicznych i środowiskowych.

Czynniki środowiskowe 

Czynniki środowiskowe zaburzeń nerwicowych obejmują m.in. presję społeczną, stres w pracy, obowiązki rodzinne czy trudne doświadczenia życiowe, długotrwałe napięcie, przeciążenie obowiązkami, ale też traumatyczne wydarzenia, takie jak wypadki czy utrata bliskiej osoby

Czynniki biologiczne 

Warto jednak pamiętać, że nie każde trudne przeżycie prowadzi do zaburzeń.

Dwie osoby w podobnej sytuacji mogą reagować zupełnie inaczej – jedna doświadczy silnego lęku, a druga poradzi sobie z nim bez trwałych konsekwencji.

Na te różnice wpływają indywidualne predyspozycje biologiczne, czyli sposób, w jaki nasz organizm reaguje na stres.

Badania pokazują, że biologia ma ogromne znaczenie w tym, jak odczuwamy i kontrolujemy lęk.

Ważne są tu zarówno czynniki genetyczne, jak i funkcjonowanie mózgu oraz układu nerwowego.

W mózgu osób z zaburzeniami lękowymi często obserwuje się nieprawidłowości w działaniu neuroprzekaźników – substancji chemicznych, które przekazują sygnały między komórkami nerwowymi.

Do najważniejszych z nich należą serotonina, dopamina i noradrenalina – odpowiadają m.in. za regulację nastroju, emocji i reakcji stresowych.

Kiedy równowaga między nimi zostaje zaburzona, może to prowadzić do wzmożonego napięcia, trudności w uspokojeniu się czy nadmiernych reakcji lękowych.

Dobrą wiadomością jest to, że współczesna medycyna potrafi skutecznie wspierać przywrócenie tej równowagi.

Leki nazywane przeciwdepresyjnymi – szczególnie te z grupy SSRI – pomagają również w leczeniu zaburzeń lękowych, łagodząc objawy i poprawiając funkcjonowanie mózgu.

Czynniki genetyczne 

Część biologicznych różnic między ludźmi ma podłoże genetyczne.

Badania pokazują, że zaburzenia lękowe częściej występują u osób, których bliscy również zmagają się z lękiem.

Na przykład u bliźniąt jednojajowych ryzyko współwystępowania zaburzeń jest znacznie wyższe niż u bliźniąt dwujajowych.

Oznacza to, że dziedziczymy nie sam lęk, ale pewną podatność na jego przeżywanie.

Jeśli więc jedno z rodziców doświadcza zaburzeń lękowych, istnieje większe prawdopodobieństwo, że jego dzieci będą bardziej wrażliwe na stres i napięcie emocjonalne.

Fakt 4: Niedobrana para: zaburzenia nerwicowe i alkohol

Wiele osób uzależnionych od alkoholu cierpi równocześnie na zaburzenia lękowe.

Część z nich zaczynała od prób samodzielnego radzenia sobie z lękiem poprzez alkohol, i to z czasem przerodziło się w błędne koło trwającego lęku i uzależnienia.

Alkohol rzeczywiście na krótko obniża napięcie i lęk – dlatego osoby nieśmiałe czują się po nim pewniejsze, a ludzie z fobią społeczną łatwiej nawiązują kontakt.

Niestety, wraz ze spadkiem lęku zanikają też naturalne zahamowania, co może prowadzić do impulsywnych zachowań, konfliktów, a czasem nawet agresji.

Po ustąpieniu działania alkoholu lęk powraca – często silniejszy niż wcześniej.

Kiedy zaburzenie lękowe współwystępuje z uzależnieniem, leczenie staje się bardziej złożone, ale nadal możliwe, ale kluczowe jest, by być z terapeutą lub lekarzem szczerym.

Informacja o częstym piciu alkoholu jest bardzo ważna – wpływa nie tylko na wybór metody terapii, ale też na bezpieczeństwo farmakoterapii.

W leczeniu zaburzeń nerwicowych stosuje się m.in. leki z grupy benzodiazepin, które działają uspokajająco, ale mogą uzależniać i nie wolno ich łączyć z alkoholem.

Dlatego tak istotne jest, by lekarz wiedział o każdym nawyku związanym z piciem – nawet jeśli wydaje się on niegroźny.

Alkohol może na chwilę złagodzić lęk, ale nigdy nie usuwa jego przyczyny.

Zwykle tylko pogłębia problem – zarówno psychiczny, jak i emocjonalny.

Dlatego jeśli zauważasz, że sięgasz po kieliszek, by „się uspokoić”, to nie powód do wstydu, tylko sygnał, że warto poszukać prawdziwej pomocy.

Fakt 5: Co nas nie zabije… – nerwica czyni silniejszym

Pokonanie zaburzeń nerwicowych często prowadzi do wzrostu odporności psychicznej.

Osoby, które zmierzyły się ze swoim lękiem, uczą się rozumieć siebie głębiej, lepiej rozpoznawać własne emocje i skuteczniej radzić sobie ze stresem.

Życie z ciągłym napięciem czy niepokojem to ogromne wyzwanie.

A jednak wielu ludzi – mimo lęku, kołatania serca czy poczucia zagrożenia – wstaje każdego dnia, pracuje, opiekuje się bliskimi, podejmuje decyzje.

To dowód na wewnętrzną siłę i wytrwałość, która często ujawnia się właśnie w trudnych momentach.

Kiedy objawy lęku zaczynają się cofać, ta siła nie znika – przeciwnie, można ją wykorzystać do budowania bardziej świadomego i spokojnego życia.

Psychologowie mówią w tym kontekście o zjawisku wzrostu po kryzysie (ang. post-traumatic growth) – o rozwoju, który następuje po przezwyciężeniu silnego stresu lub zaburzeń emocjonalnych.

Zaburzenia nerwicowe niewątpliwie są trudnym doświadczeniem, ale mogą stać się także punktem zwrotnym – początkiem lepszego zrozumienia siebie i nauki nowych sposobów radzenia sobie z emocjami.

To, co początkowo wydaje się ogromnym ciężarem, z czasem może przynieść nową jakość życia.

Jak przebiega diagnostyka zaburzeń nerwicowych?

Diagnostyka zaburzeń nerwicowych składa się z kilku etapów (Locke i in. 2015):

1. Wywiad z pacjentem
   Specjalista pyta o rodzaj objawów, ich nasilenie, częstotliwość, czas trwania, sytuacje wywołujące lęk oraz wpływ problemu na pracę, relacje, sen i codzienne funkcjonowanie. Sprawdza także wcześniejsze problemy psychiczne, leczenie, przyjmowane leki, używki i inne czynniki, które mogą wpływać na objawy.
2. Ocena objawów i kryteriów diagnostycznych
   Specjalista ustala, czy obraz objawów odpowiada konkretnemu zaburzeniu, np. zaburzeniu lękowemu uogólnionemu, napadom paniki, fobii lub lękowi społecznemu. Pod uwagę bierze również czas trwania objawów i stopień pogorszenia funkcjonowania.
3. Kwestionariusze psychologiczne
   Do oceny nasilenia lęku można wykorzystać standaryzowane narzędzia. Wynik kwestionariusza jest uzupełnieniem wywiadu klinicznego.
4. Diagnostyka różnicowa
   Specjalista sprawdza, czy podobnych objawów nie powoduje depresja, inne zaburzenie lękowe, PTSD, OCD lub działanie leków. Bierze też pod uwagę choroby somatyczne, m.in. zaburzenia tarczycy, zaburzenia rytmu serca czy niektóre choroby układu oddechowego.
5. Rozpoznanie i plan leczenia
   Po zebraniu wszystkich informacji specjalista określa rozpoznanie, ocenia nasilenie problemu i ustala dalsze postępowanie. Może zalecić psychoterapię, konsultację psychiatryczną, leczenie farmakologiczne lub połączenie tych metod.

Jak wygląda leczenie zaburzeń nerwicowych?

Leczenie zaburzeń nerwicowych dobiera się do konkretnego rodzaju zaburzenia, nasilenia objawów i potrzeb pacjenta.

1. Psychoterapia
   Psychoterapia jest podstawową metodą leczenia zaburzeń nerwicowych. Terapia CBT jest jednym z najlepiej przebadanych nurtów w leczeniu lęków – dlatego jest rekomendowany pacjentom (Carpenter i in. 2018). Terapia koncentruje się na rozpoznaniu mechanizmów podtrzymujących lęk, zmianie niekorzystnych sposobów reagowania oraz stopniowym ograniczaniu zachowań nieadaptacyjnych i konfrontowaniu się z sytuacjami wywołującymi lęk.
2. Farmakoterapia
   Leki stosuje się przede wszystkim wtedy, gdy objawy są nasilone, utrudniają funkcjonowanie lub psychoterapia nie daje wystarczającej poprawy. WHO wskazuje na możliwość stosowania leków z grupy SSRI, natomiast wybór konkretnego preparatu i dawki należy do lekarza psychiatry.
3. Połączenie psychoterapii i leków
   Przy nasilonych lub przewlekłych objawach psychiatra może zalecić połączenie farmakoterapii z psychoterapią. Decyzja powinna uwzględniać rozpoznanie, nasilenie objawów, wcześniejsze leczenie, przeciwwskazania oraz preferencje pacjenta.
4. Samopomoc jako uzupełnienie leczenia
   Regularna aktywność fizyczna, higiena snu, ograniczenie alkoholu oraz techniki relaksacyjne wspierają leczenie.

Ile trwa psychoterapia zaburzeń nerwicowych?

Czas leczenia zależy od rodzaju zaburzenia nerwicowego i jego nasilenia.

Przykładowo w przypadku GAD i zaburzenia lęku napadowego standardowa terapia CBT (van Dis i in. 2020) jest prowadzona w cotygodniowych sesjach i może się zakończyć w ciągu około 4 miesięcy.

Kiedy warto skorzystać z pomocy?

Nie czekaj, jeśli:

• lęk utrudnia Ci pracę, naukę lub codzienne obowiązki;
• coraz częściej unikasz miejsc, ludzi lub sytuacji z obawy przed lękiem;
• napady paniki powtarzają się lub zaczynasz podporządkowywać im swoje życie;
• ciągle martwisz się o zdrowie i szukasz kolejnych badań lub zapewnień, że nic Ci nie jest;
• objawy powodują problemy ze snem albo znacząco pogarszają relacje;
• próbujesz radzić sobie z lękiem za pomocą alkoholu lub innych substancji;
• wcześniejsze leczenie nie przyniosło wystarczającej poprawy.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy zaburzenia nerwicowe mogą całkowicie ustąpić?

Tak, zaburzenia nerwicowe wchodzą w remisję.

Czy zaburzenia nerwicowe mogą pojawić się bez wyraźnej przyczyny?

Tak, objawy mogą pojawić się bez jednego możliwego do wskazania wydarzenia, ponieważ na rozwój zaburzeń lękowych wpływa wiele czynników, w tym biologicznych, psychologicznych i środowiskowych.

Czy zaburzenia nerwicowe mogą występować jednocześnie z depresją?

Tak, współwystępowanie zaburzeń lękowych i depresji jest częste, a obecność depresji może wiązać się z cięższym przebiegiem zaburzenia lękowego.

Czy im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym lepiej?

Wczesne rozpoczęcie leczenia jest wskazane, ponieważ trwanie zaburzeń lękowych wiąże się z większym ryzykiem rozwinięcia i współwystępowania innych problemów, co skutkuje gorszym przebiegiem choroby i trudniejszych oraz dłuższym leczeniem.

Czy można samodzielnie przerwać przyjmowanie leków przeciwlękowych?

Nie, leków stosowanych w leczeniu zaburzeń lękowych nie należy odstawiać bez konsultacji z lekarzem, ponieważ mogą wystąpić objawy odstawienne.

Źródła

• Carpenter JK, Andrews LA, Witcraft SM, Powers MB, Smits JAJ, Hofmann SG. Cognitive behavioral therapy for anxiety and related disorders: A meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Depress Anxiety. 2018 Jun;35(6):502-514.
• Klimkiewicz, A., Klimkiewicz, J., Jakubczyk, A., Kieres-Salomoński, I., & Wojnar, M. (2015). Współwystępowanie uzależnienia od alkoholu z innymi zaburzeniami psychicznymi. Część I. Epidemiologia podwójnego rozpoznania. Psychiatria Polska, 49(2).
• Kogan CS, Stein DJ, Maj M, First MB, Emmelkamp PM, Reed GM. The Classification of Anxiety and Fear-Related Disorders in the ICD-11. Depress Anxiety. 2016 Dec;33(12):1141-1154.
• Locke AB, Kirst N, Shultz CG. Diagnosis and management of generalized anxiety disorder and panic disorder in adults. Am Fam Physician. 2015 May 1;91(9):617-24.
• Oniszczenko, W. (2011). Genetyka osobowości: krótki przegląd najnowszych badań. Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 6(3-4), 113-119.
• Nitsch, K., Jabłoński, M., Samochowiec, J., & Kurpisz, J. (2015). Zaburzenia pod postacią somatyczną: problematyczne zjawisko—problematyczna diagnoza. Psychiatria, 12(2), 77-84.
• Aleksandrowicz, J. W. (2019). „Zaburzenia” czy „zaburzenie” nerwicowe?. Psychiatria Polska, 53(2).
• Bandelow, B., & Michaelis, S. (2015). Epidemiology of anxiety disorders in the 21st century. Dialogues in Clinical Neuroscience, 17, 327 – 335. https://doi.org/10.31887/dcns.2015.17.3/bbandelow.
• Światowa Organizacja Zdrowia. (2022). Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych. ICD-11 (11. rewizja). Ministerstwo Zdrowia. https://icd.who.int
• van Dis EAM, van Veen SC, Hagenaars MA, Batelaan NM, Bockting CLH, van den Heuvel RM, Cuijpers P, Engelhard IM. Long-term Outcomes of Cognitive Behavioral Therapy for Anxiety-Related Disorders: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Psychiatry. 2020 Mar 1;77(3):265-273.

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Psycholog, Psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, Clinical Director (Dyrektorka Kliniczna) w Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk.   Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Specjalizuje się w terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), zaburzeniach lękowych, depresji i innych problemach zdrowia psychicznego. Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej