Stany lękowe to nasilone lub utrzymujące się objawy lęku, które wpływają na codzienne funkcjonowanie, relacje, pracę i zdrowie.
Nie każdy lęk oznacza zaburzenie, ale gdy staje się trudny do kontrolowania, utrzymuje się przez dłuższy czas lub prowadzi do ograniczenia życia, wymaga oceny specjalisty.
Lęk może objawiać się nie tylko napięciem, zamartwianiem się czy poczuciem zagrożenia, powoduje także symptomy fizyczne, takie jak kołatanie serca, duszność, drżenie, zawroty głowy.
Około 16% Polaków cierpi na zaburzenia lękowe.
Przeczytaj Raport Zdrowia Psychicznego PolakówKluczowe wnioski
- Stany lękowe to utrzymujący się, nasilony lęk, który ogranicza codzienne funkcjonowanie.
- Wyróżnia się różne rodzaje stanów lękowych, takie jak napady lęku panicznego, fobie społeczne, fobie specyficzne, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, ogólne zaburzenia lękowe oraz zespół stresu pourazowego.
- Najczęstsze objawy stanów lękowych obejmują nadmierne zamartwianie się, napięcie, trudności z koncentracją i snem oraz objawy fizyczne, takie jak kołatanie serca, duszność i zawroty głowy.
- Diagnostyka stanów lękowych opiera się na wywiadzie klinicznym, ocenie objawów, ich nasilenia, czasu trwania i wpływu na funkcjonowanie oraz wykluczeniu innych przyczyn.
- Skuteczne leczenie stanów lękowych obejmuje terapię poznawczo-behawioralną oraz, w niektórych przypadkach, farmakoterapię.
- Samopomoc w stanach lękowych obejmuje techniki relaksacyjne, zdrowy styl życia oraz unikanie czynników nasilających lęk.
- Stany lękowe mogą być wywołane przez czynniki genetyczne, środowiskowe, osobowościowe, zdrowotne oraz biologiczne.
Czym są stany lękowe?
Stany lękowe to nasilony lub utrzymujący się lęk, niepokój i poczucie zagrożenia, którym towarzyszą objawy fizyczne, takie jak kołatanie serca, napięcie mięśni, drżenie, potliwość, nudności czy trudności ze snem.
Sam lęk jest normalną reakcją organizmu, ale gdy staje się nadmierny, trudny do kontrolowania i zaczyna ograniczać codzienne funkcjonowanie, wskazuje na rozwinięte zaburzenie lękowe.
„Jeśli lęk się utrzymuje i zmusza Cię do unikania pewnych sytuacji albo zaczyna decydować o tym, jak żyjesz, nie traktuj go wyłącznie jako przejściowego problemu. Niezaopiekowanie trudności psychicznych prowadzi do rozwinięcia przewlekłych chorób.”
~ Natalia Kocur, Psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, Clinical Director (Dyrektorka Kliniczna) w Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk
Stany lękowe – jakie są ich rodzaje?
Wśród najczęściej występujących zaburzeń lękowych wyróżnia się:
- napady lęku panicznego związanego z agorafobią lub niezwiązanego z agorafobią,
- fobie społeczne,
- fobie specyficzne,
- zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne,
- ogólne zaburzenia lękowe,
- zespół stresu pourazowego.
Dane statystyczne (Bhattacharya i in. 2023) ujawniają, że występowanie poszczególnych rodzajów lęków przedstawia się następująco:
Fobia swoista: 10,3%
Lęk paniczny: 6%
Fobia społeczna (SAD): 2,7%
Lęk uogólniony (GAD): 2,2%
Choć pewne objawy są wspólne dla wszystkich rodzajów zaburzeń lękowych, to każdy z powyższych stanów lękowych należy postrzegać jako osobny problem o pewnych charakterystycznych cechach.
Bezpłatny test online – sprawdź czy cierpisz na lęki
Występowanie zaburzeń lękowych
- Występowanie zaburzeń lękowych konsekwentnie rośnie od dekad, w 1990 roku zanotowano 31,13 miliona przypadków na świecie, a w 2019 było ich już 45,82 milionów (Wu i in. 2025).
- W 2021 roku na świecie żyło 359,2 mln osób z zaburzeniami lękowymi.
- A współczynnik chorobowości wyniósł 4421,9 na 100 000 mieszkańców.
Jakie są objawy stanów lękowych?
Objawy stanów lękowych mogą dotyczyć psychiki, ciała i zachowania.
Najczęstsze objawy stanów lękowych to:
- Ciągłe, nadmierne zamartwianie się
- poczucie zagrożenia lub napięcia
- trudność w kontrolowaniu lęku i niepokoju
- rozdrażnienie i niepokój ruchowy
- trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji
- problemy z zasypianiem lub częste wybudzanie się
- zmęczenie
- przyspieszone lub mocne bicie serca
- duszność lub uczucie braku powietrza
- drżenie lub dygotanie
- nadmierne pocenie się
- zawroty głowy lub uczucie osłabienia
- napięcie i bóle mięśni
- bóle głowy
- nudności, bóle brzucha lub inne dolegliwości żołądkowo-jelitowe
- mrowienie lub drętwienie kończyn
- uczucie utraty kontroli, zbliżającego się niebezpieczeństwa lub paniki
- unikanie miejsc, sytuacji lub osób wywołujących lęk.
Rodzaje lęków i ich objawy
Lęk może przybierać różną postać.
- Lęk wolnopłynący. Spotykany jest przede w zaburzeniach uogólnionych. Jest to uczucie bardzo trudne do zdefiniowania: chorzy opisują je jako ogólny niepokój, przeczucie, że stanie się coś złego. W lęku wolnopłynącym drobne sprawy urastają do wielkich trudności.
- Napadową formę lęku. Lęk przybiera formę ataków, które trwają od kilku minut do nawet kilku godzin. Atakowi towarzyszą bardzo silne objawy somatyczne oraz liczne obawy przed kolejnym atakiem, które pogarszają stan chorego.
- Lęk zlokalizowany. Jest rozpoznawany wtedy, gdy cała uwaga osoby chorej koncentruje się na jakiejś jednej rzeczy. Czasami jest to własne ciało i lęk przybiera postać hipochondrii, a czasem sytuacja lub rzecz, jak w fobiach, czy zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych.
W 2019 roku ponad 15% dorosłych doświadczyło objawów lękowych o różnym stopniu nasilenia (Terlizzi, Villarroel 2019):
- Brak lub minimalne objawy: 84,4% populacji.
- Łagodne objawy: 9,5%.
- Umiarkowane objawy: 3,4%.
- Ciężkie objawy: 2,7%.
- Istotne klinicznie: 6,1% dorosłych uzyskało wynik 10 lub wyższy (objawy umiarkowane i ciężkie), co sugeruje potrzebę dalszej diagnostyki specjalistycznej.
Ale częstość występowania objawów lękowych o dowolnym nasileniu maleje wraz z wiekiem:
- Najwyższy odsetek osób z objawami odnotowano w grupie wiekowej 18–29 lat (19,5%).
- W grupie 30–44 lata odsetek ten wyniósł 16,6%, a w grupie 45–64 lata – 15,2%.
- Najrzadziej objawy występowały u osób w wieku 65 lat i więcej (11,2%).
Zaczynają się wtedy wędrówki po lekarzach, jednak w każdym kolejnym gabinecie okazuje się, że ze zdrowiem jest wszystko w porządku.
Samopoczucie się pogarsza, pojawiają się nowe lęki, a wraz z nimi nowe objawy. Nawet w czasach gdy wiedza o lękach jest w powszechnie dostępna, osoby cierpiące na zaburzenia lękowe żyją w poczuciu opuszczenia, niezrozumienia i bezradności.
Jakie mogą być przyczyny wystąpienia stanów lękowych?
Czynniki genetyczne
Badania pokazują, że skłonność do stanów lękowych może być dziedziczna.
Osoby, w których rodzinach występowały zaburzenia lękowe, mają większe prawdopodobieństwo ich rozwoju.
Badania na bliźniętach wykazało, że zarówno zdolność do nabywania lęku, jak i jego wygaszania, są cechami mierzalnie dziedzicznymi (Purves i in. 2023).
- Nabywanie lęku (faza początkowa): Dziedziczność oszacowano na 15%.
- Konsolidacja lęku (faza późna): Wykazuje najwyższy stopień dziedziczności na poziomie 30%.
- Wygaszanie lęku: Dziedziczność tego procesu, będącego modelem odpowiedzi na leczenie, wyniosła 15%.
A więc geny mogą wpływać na poziom neuroprzekaźników w mózgu, takich jak serotonina i noradrenalina, które odgrywają kluczową rolę w regulacji nastroju i lęku.
Czynniki środowiskowe
Traumatyczne doświadczenia, takie jak śmierć bliskiej osoby, rozwód rodziców, przemoc fizyczna lub emocjonalna, mogą prowadzić do rozwoju stanów lękowych.
Stresujące sytuacje życiowe, takie jak utrata pracy, problemy finansowe, czy chroniczny stres zawodowy, również mogą być przyczyną stanu lękowego.
Badania pokazują, że dzieci dorastające w niekorzystnych warunkach ekonomicznych są 2–3 razy bardziej narażone na problemy ze zdrowiem psychicznym (Kirkbride i in. 2024).
Czynniki osobowościowe
Pewne cechy osobowości mogą predysponować do rozwoju stanów lękowych.
Osoby o wysokiej neurotyczności, niskiej samoocenie, nadmiernej lękliwości czy skłonności do perfekcjonizmu są bardziej narażone na stany lękowe.
Tego typu cechy mogą prowadzić do nadmiernego przejmowania się codziennymi problemami i wyolbrzymiania potencjalnych zagrożeń.
Bezpłatny test na samoocenęCzynniki zdrowotne
Niektóre problemy zdrowotne mogą wpływać na występowanie stanów lękowych.
Przewlekłe choroby, takie jak cukrzyca, choroby serca, problemy hormonalne, a także zaburzenia neurologiczne mogą przyczyniać się do rozwoju lęków.
Na przykład, zaburzenia pracy tarczycy mogą wpływać na nasz nastrój i wywoływać lęki.
Czynniki biologiczne
Zaburzenia w funkcjonowaniu neuroprzekaźników w mózgu są jedną z głównych przyczyn stanów lękowych.
Neuroprzekaźniki takie jak serotonina, dopamina i noradrenalina odgrywają kluczową rolę w regulacji nastroju, lęku i stresu.
Brak równowagi w ich poziomach może prowadzić do pojawienia się zaburzeń lękowych.
Czynniki społeczne
Nasze relacje społeczne i sytuacja życiowa również mają wpływ na nasze zdrowie psychiczne.
Osamotnienie, brak wsparcia społecznego, problemy w relacjach interpersonalnych czy trudności w komunikacji z innymi mogą przyczyniać się do rozwoju stanów lękowych.
Współczesny styl życia, w którym dominują szybkie tempo i wysokie wymagania, u części osób zwiększa ryzyko wystąpienia lęków.
Czynniki kulturowe
Kultura, w której się wychowujemy, również wpływa na nasze postrzeganie lęku i radzenie sobie z nim.
Normy kulturowe dotyczące wyrażania emocji, oczekiwania społeczne i przekonania na temat zdrowia psychicznego wpływają na naszą podatność na stany lękowe.
W niektórych kulturach istnieje większa akceptacja dla wyrażania lęku, podczas gdy w innych może być on postrzegany jako słabość, co może prowadzić do jego ukrywania i nasilania.
Jak przebiega diagnostyka stanów lękowych?
Diagnostyka stanów lękowych polega na wywiadzie klinicznym, ocenie objawów, czasu ich trwania, nasilenia oraz wpływu na codzienne funkcjonowanie.
Specjalista (psycholog bądź psychiatra) ustala, jakiemu zaburzeniu lękowemu odpowiadają objawy, oraz czy nie wynikają z innego problemu psychicznego, działania leków lub choroby fizycznej.
Podczas pierwszej konsultacji diagnostycznej specjalista pyta o to, czego dotyczy lęk, kiedy się pojawia, jak długo trwa i co robi pacjent, żeby go zmniejszyć.
Znaczenie w diagnostyce stanów lękowych mają również objawy fizyczne, zachowania unikowe, wcześniejsze epizody lęku, sytuacja życiowa, sen, używki, przyjmowane leki oraz współwystępujące objawy depresyjne lub inne trudności psychiczne.
Rozpoznanie stawia się na podstawie obrazu klinicznego i kryteriów diagnostycznych ICD-11, WHO podkreśla, że prawidłowa diagnoza powinna uwzględniać zarówno charakterystyczne objawy, jak i kontekst ich występowania.
Po przeprowadzonych sesjach diagnostycznych pacjent otrzymuje opinię psychologiczną i zalecenia dotyczące dalszego postępowania w leczeniu.
Za pomocą jakich metod leczy się stany lękowe?
Psychoterapia stanów lękowych
Podstawową metodą leczenia stanów lękowych jest psychoterapia – szczególnie rekomendowanym nurtem jest terapia poznawczo-behawioralna.
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT), w przeciwieństwie do leków, ma długotrwałe działanie i zorientowana jest na długofalowe efekty.
Terapia CBT w stanach lękowych zazwyczaj trwa od 10 do 15 tygodni, równie skutecznie odbywa się w formie online.
W terapii CBT stosuje się, między innymi, następujące strategie:
- Zmiana przekonań poznawczych. Na tym etapie pacjent uczy się rozpoznawać własne przekonania i negować ich słuszność tak, aby zastąpić lękowe wzorce myślenia bardziej zrównoważonym spojrzeniem na świat.
- Ekspozycja na sytuacje wywołujące strach. Konieczność zmierzenia się z sytuacją, która wywołuje lęk, pozwala nabyć pewnej odporności, zrozumieć, że atak paniki to nie koniec świata. Jeżeli przyczyną lęków są doznania, terapeuta zachęca do zmierzenia się także z nimi (gdy pacjenta przeraża szybkie bicie serca wykonuje się ćwiczenia, które także je powodują).
Ważnym elementem terapii stanów lękowych są ćwiczenia relaksacyjne, głównie oddechowe, w których celem jest zapanowanie nad hiperwentylacją i umiejętne spowolnienie oddechu, aby do niej nie doszło.
Farmakoterapia stanów lękowych
Działanie przeciwlękowe mają preparaty zaliczane do grupy leków przeciwdepresyjnych.
Ich nazwa nieco myli, ale są one skuteczne także w leczeniu zaburzeń lęku. Są to przede wszystkim selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (leki te określa się skrótem SSRI), selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) oraz trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD).
W leczeniu lęków stosowano też odwracalne inhibitory MAO, jednak wysoka hepatotoksyczność oraz konieczność stosowania restrykcyjnej diety sprawiają, że jest stosowany tylko wówczas, gdy inne środki zawodzą.
W leczeniu fobii społecznej, w łagodzeniu objawów pojawiających się przed publicznym występem, stosowane są beta-adrenolityki. Łagodzą one objawy psychosomatyczne, takie jak: drżenia, pocenie się, kołatanie serca. W leczeniu zaburzeń lękowych uogólnionych sprawdza się podawanie buspironu.
W leczeniu doraźnym stosuje się leki z grupy benzodiazepin. Mają one jednak silne działanie uzależniające oraz sporo skutków ubocznych, takich jak: ospałość, senność, bóle głowy, zachwiania równowagi. Leków tych nie wolno także łączyć z alkoholem.
Benzodiazepiny działają szybko, a inne leki przeciwdepresyjne mają bardzo opóźniony początek działania.
Niestety, leki na receptę, nawet najlepiej dobrane do stanu zdrowia pacjenta, mogą mieć szereg skutków ubocznych. Często są przyczyną następujących dolegliwości:
- mdłości, bóle brzucha, niestrawność, biegunka
- zmniejszenie apetytu i utrata wagi
- zmniejszenie libido i inne zaburzania seksualne
- uczucie zmęczenia, ospałość
- upośledzenie zdolności prowadzenia pojazdów oraz obsługi maszyn
- zmiany charakterologiczne u pacjenta
- uzależnienie.
Dużą wadą leków przeciwlękowych jest także fakt, że preparaty te należy przyjmować przez długi czas, po ich odstawieniu pozytywne skutki terapii mogą się zmniejszyć lub zniknąć całkowicie.
U pacjentów stosujących długo działające BZD przez co najmniej 6 miesięcy, nagłe odstawienie leku prowadzi do objawów odstawiennych u około 40% osób (Edinoff i in. 2021).
Dlatego też wielu lekarzy zaleca łączenie farmakoterapii z psychoterapią dla stanów lękowych.
Stany lękowe – jak pomóc sobie samemu?
Zaakceptowanie swojego problemu
Akceptacja rozpoczyna się od przyznania, że cierpisz na zaburzenia lękowe. Być może konieczne jest połączenie tego z diagnozą lekarską. Lekarz powinien wykluczyć wszelkie poważne choroby, takiej jak choroby serca, zaburzenia pracy tarczycy, itp.
Możesz przez kolejne miesiące powtarzać sobie, że to nic takiego, że po prostu musisz przestać się bać. Jednak to nie przyniesie efektu, a Ty musisz się z tym pogodzić.
Musisz zrozumieć, że to co się z Tobą dzieje, to nie tylko dziwne myśli, ale zaburzenia. One nie znikną same.
Akceptacja nie może ograniczać się do samej choroby, ale powinna się też odnosić do myśli, objawów oraz samych ataków. Przyjęcie, że one się zdarzają i będą zdarzać, sprawia, że przestajesz z nimi walczyć. To pozwala skupić się na tym, co najważniejsze – opanowaniu lęku.
Zmiana sposobu myślenia – świadoma uwaga
Jednym z typowych sposobów myślenia, które towarzyszą stanom lękowym, jest myślenie „a co, jeżeli… (dostanę ataku, stracę kontrolę nad sobą, wszyscy to zobaczą, ośmieszę się, itp.)? Ten sposób myślenia utrwala zaburzenie. Trzeba zacząć go kontrolować.
Obserwowaniu własnych myśli doskonale sprzyja medytacja. Można stosować dowolną technikę medytacyjną, poznając ją na własną rękę z książek lub szukając kogoś, kto będzie przewodnikiem. Medytacja pomaga dostrzec myśli, zdać sobie sprawę z tego kiedy i jak się pojawiają.
Inną metodą jest notowanie tego, co myślisz. Opisywanie odczuć, obserwowanie tego, w jaki sposób wpływają one na pojawienie się niepokoju.
Myśli są przyczyną lęków – w miarę jak stają się „wyraźniejsze”, a Ty stajesz się ich świadomy, zaczynasz dostrzegać, że masz wybór: możesz pozwolić im na pojawienie się, a potem odpłynięcie. Zamiast ich unikać, walczyć z nimi, powstrzymywać – pozwól im pojawić się i odejść.
Im bardziej świadomy się stajesz, tym większa szansa na to, że na pytanie „a co jeśli…?” pojawi się odpowiedź „przeżyję to i ruszę dalej”. Takie ćwiczenia wymagają wiele cierpliwości, jednak jeśli każdego dnia żyjesz ze swoimi lękami, to masz jej znaczenie więcej niż ludzie bez zaburzeń.
Ćwiczenia oddechowe i aktywność fizyczna
Istotną rzeczą, jaką możesz zrobić dla siebie, są regularne ćwiczenia oddychania.
Nieprawidłowy oddech to częsty problem w stanach lękowych. Zbyt szybkie i zbyt głębokie oddychanie sprawia, że dochodzi do hiperwentylacji.
Jest to taki stan, w którym zaburzona zostaje równowaga we krwi pomiędzy tlenem, a dwutlenkiem węgla. Jest to przyczyną kolejnych nieprzyjemnych symptomów: drętwienia, mrowienia, fali zimna lub gorąca, zawrotów głowy, a w skrajnych przypadkach nawet omdlenia.
Objawy te mogą nasilić uczucie lęku i wywołać kolejny atak paniki.
Dlatego konieczne jest zapanowanie nad tym. Każdego dnia wykonuj ćwiczenia oddechowe przez 15-20 minut.
Każde takie ćwiczenie składa się z trzech elementów:
- wdech – powinien być bardzo powolny – w tym czasie odlicz 5 uderzeń serca,
- zatrzymanie oddechu – odlicz 7 uderzeń serca,
- długi wydech trwający około 9 uderzeń serca.
W kontrolowaniu oddechu także pomaga medytacja. Sprzyja temu również aktywność fizyczna. Ćwiczenia fizyczne i ruch to nie tylko metoda na utrzymanie swojego ciała w stanie zdrowia, to również sprawdzony sposób na zachowanie zdrowia psychicznego.
Aktywność fizyczna wzmacnia system odpornościowy, uwalnia wydzielanie endorfin, które poprawiają samopoczucie, pomaga uwolnić się od napięcia, jakie powodują stany lękowe.
Intensywny ruch sprawia również, że serce bije szybciej, brakuje tchu, człowiek się poci – wszystkie te objawy są często wyzwalaczami ataków lęku. Celowe ich wywołanie w trakcie ćwiczeń pozwala się z nimi oswoić i nauczyć, że nie ma realnej przyczyny, aby reagować lękiem.
Styl życia i odżywianie się
Jedzenie niekoniecznie ma bezpośredni wpływ na pojawianie się lęków. Mimo to dieta ma znaczenie. Podobnie jak styl życia.
Aby poprawić stan swojego zdrowia, zrezygnuj z:
- smażonych potraw – są ciężkostrawne, obciążają układ trawienny, zjedzone wieczorem utrudniają zaśnięcie,
- alkoholu – jego picie może w pierwszej chwili łagodzić lęki, co często prowadzi do naużywania go i uzależnienia, złe samopoczucie następnego dnia może wywołać atak lęku,
- kawy – ma działanie pobudzające, pita w większych ilościach niż filiżanka dziennie, może przyspieszyć bicie serca, a zatem sprowokować atak paniki,
- białego cukru i mąki oraz produktów je zawierających – dostarczają dużej dawki energii, mają działanie pobudzające, także układ nerwowy.
Zamiast tego zadbaj o to, aby w diecie znalazły się:
- produkty bogate w magnez – to bardzo ważny makroelement, który ma wpływ na szereg procesów, jego niedobory poważnie zaburzają pracę układu nerwowego, są też przyczyną niekontrolowanych skurczy mięśni,
- produkty bogate w tryptofan – ten związek organiczny wchodzi w skład białek, a jego przemiana jest źródłem ważnych związków, między innymi neuroprzekaźnika serotoniny, tryptofan zawierają: pestki dyni, ziarno sezamu, słonecznika, algi spirulina,
- świeże owoce i warzywa – dostarczają niezbędnych witamin, błonnika.
Pij dużo wody. Odwodnienie, nawet niewielkie, może być przyczyną rozdrażnienia, a w efekcie ataku lęku.
Stany lękowe to niezwykle przykra i uciążliwa dolegliwość. Na szczęście jest wiele metod radzenia sobie z nimi.
Kiedy warto skorzystać z pomocy?
- lęk utrzymuje się przez tygodnie lub miesiące
- coraz częściej unikasz określonych miejsc, ludzi lub sytuacji
- masz nawracające napady paniki
- lęk utrudnia Ci pracę, naukę albo prowadzenie normalnego życia
- objawy powodują przewlekłe problemy ze snem
- stale sprawdzasz swoje ciało lub szukasz zapewnień, że nic Ci nie jest
- próbujesz radzić sobie z lękiem alkoholem, lekami lub innymi substancjami
- mimo podejmowanych samodzielnie działań objawy nie zmniejszają się.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Z czym można pomylić stany lękowe?
Stany lękowe często są mylone z problemami fizycznymi, depresją, stresem.
Co pogarsza stany lękowe?
Stany lękowe nasilają się przez stres, brak snu, nadmiar kofeiny, używki oraz izolację społeczną.
Czy stany lękowe to choroba psychiczna?
Stany lękowe same w sobie nie zawsze są chorobą psychiczną – mogą być reakcją na stres lub przemęczenie.
Ile trwają stany lękowe?
Czas trwania stanów lękowych bywa różny – może to być kilka minut w formie ataku paniki, ale też długotrwałe uczucie napięcia trwające tygodnie lub miesiące.
Skąd mam wiedzieć, że doświadczam stanów lękowych, a nie choroby fizycznej?
Kluczowe objawy to: nagłe pojawienie się objawów w sytuacjach stresowych, towarzyszące im uczucie napięcia, niepokoju i myśli lękowych.
Czy stany lękowe mogą minąć same?
Nie, wymagają profesjonalnego leczenia terapeutycznego, a w cięższych przypadkach także dodania farmakoterapii.
Czy lęk może powodować u mnie poczucie odrealnienia?
Tak, stany lękowe wywołują poczucie odrealnienia (derealizacji) lub oddzielenia od własnego ciała (depersonalizacja).
Jak mam pozbyć się lękowych myśli?
Lękowe myśli najlepiej „rozładować” poprzez: techniki oddechowe, mindfulness, zapisywanie myśli, rozmowę z bliską osobą lub terapeutą.
Czy to normalne, że lęk na początku terapii się nasila?
Tak, początkowe nasilenie lęku jest naturalne, bo terapia wymaga konfrontacji z trudnymi emocjami, co może chwilowo zwiększać napięcie.
Źródła
- Bhattacharya S, Goicoechea C, Heshmati S, Carpenter JK, Hofmann SG. Efficacy of Cognitive Behavioral Therapy for Anxiety-Related Disorders: A Meta-Analysis of Recent Literature. Curr Psychiatry Rep. 2023 Jan;25(1):19-30.
- Edinoff AN, Nix CA, Hollier J, Sagrera CE, Delacroix BM, Abubakar T, Cornett EM, Kaye AM, Kaye AD. Benzodiazepines: Uses, Dangers, and Clinical Considerations. Neurol Int. 2021 Nov 10;13(4):594-607.
- Garakani A, Murrough JW, Freire RC, Thom RP, Larkin K, Buono FD, Iosifescu DV. Pharmacotherapy of Anxiety Disorders: Current and Emerging Treatment Options. Front Psychiatry. 2020 Dec 23;11:595584.
- Gomez AF, Barthel AL, Hofmann SG. Comparing the efficacy of benzodiazepines and serotonergic anti-depressants for adults with generalized anxiety disorder: a meta-analytic review. Expert Opin Pharmacother. 2018 Jun;19(8):883-894.
- Kirkbride JB, Anglin DM, Colman I, Dykxhoorn J, Jones PB, Patalay P, Pitman A, Soneson E, Steare T, Wright T, Griffiths SL. The social determinants of mental health and disorder: evidence, prevention and recommendations. World Psychiatry. 2024 Feb;23(1):58-90.
- Purves KL, Krebs G, McGregor T, Constantinou E, Lester KJ, Barry TJ, Craske MG, Young KS, Breen G, Eley TC. Evidence for distinct genetic and environmental influences on fear acquisition and extinction. Psychol Med. 2023 Feb;53(3):1106-1114.
- Święcicki, Ł., (2013). Praktyczne aspekty farmakoterapii lęku — pozycja opipramolu. Psychiatria, 10(2), 63-66.
- Terlizzi EP, Villarroel MA. Symptoms of Generalized Anxiety Disorder Among Adults: United States, 2019. NCHS Data Brief. 2020 Sep;(378):1-8.
- Nitka-Siemińska, A., (2014). Zaburzenia lękowe – charakterystyka i zasady leczenia. Forum Medycyny Rodzinnej, 2014, 8(1), 37-43.
- Wu Y, Li X, Ji X, Ren W, Zhu Y, Chen Z, Du X. Trends in the epidemiology of anxiety disorders from 1990 to 2021: A global, regional, and national analysis with a focus on the sociodemographic index. J Affect Disord. 2025 Mar 15;373:166-174.
