Zdrowie psychiczne Polaków – statystyki zdrowia psychicznego (stan na 2024)

zdrowie psychiczne Polaków

Zwiększona liczba samobójstw…

Epidemia depresji i lęków wśród dzieci…

Alkoholizm i uzależnienia…

Depresja, zaburzenia odżywiania, fobie…

Zewsząd słyszymy, że psychika Polaków w ostatnich latach uległa dramatycznemu pogorszeniu. Instytucje, media i zwykli ludzie biją na alarm.

Jednocześnie dane dotyczące zdrowia psychicznego Polaków są fragmentaryczne, zbierane według różnych metodologii oraz niekompletne, a czasami nawet sprzeczne.

Dlatego postanowiliśmy zebrać kompleksowo rzetelne dane na temat kondycji psychicznej Polaków w ostatnich latach (2018-2023), aby ułatwić wszystkim, którzy interesują się tym tematem lub też chcą ten problem naświetlić, łatwe dotarcie do konkretnych wskaźników.

Mamy nadzieję, że w ten sposób przyczynimy się do nagłośnienia problemu kondycji psychicznej Polaków oraz wesprzemy szukanie optymalnych rozwiązań w sposób profesjonalny, bo oparty o solidne dane.

Uwaga dla prasy i mediów:

Przedstawione tutaj wyniki można rozpowszechniać i dowolnie powielać z zastrzeżeniem podania źródła informacji (Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk: https://pokonajlek.pl/).

Za daną statystyką oznaczono źródło np.: (1), których pełne zestawienie znajduje się na końcu artykułu.

Najważniejsze wnioski, czyli zdrowie psychiczne Polaków w pigułce

Występowanie problemów zdrowia psychicznego w Polsce oraz leczenie zaburzeń psychicznych w Polsce

  • Co czwarty Polak cierpiał przynajmniej raz w życiu na jakieś zaburzenie psychiczne, a niemal 8% z nas w ostatnich 12 miesiącach
  • Polacy chorują najczęściej na zaburzenia nerwicowe (16%)
  • Depresji doświadczyło prawie 5% Polaków, a choruje na nią prawie 4 mln Polek i Polaków
  • Polki gorzej oceniają swoje zdrowie psychiczne niż Polacy oraz częściej chorują na depresję w porównaniu z mężczyznami
  • Jeden psychoterapeuta przypada na 2,7 tys. Polaków, a jeden psychiatra na 7,5 tys. Polaków
  • Kobiety leczą się w Poradniach Zdrowia Psychicznego o 50% częściej niż mężczyźni
  • Mieszkańcy miast korzystają z ambulatoryjnej opieki psychiatrycznej dwukrotnie częściej niż mieszkańcy wsi

Świadomość zdrowia psychicznego w Polsce

  • Ponad 1/3 Polek i Polaków boi się o swoje zdrowie psychiczne
  • Prawie 90% osób w Polsce uważa, że zdrowie psychiczne jest równie ważne jak zdrowie fizyczne

Dzieci i młodzież

  • Blisko 1/3 młodych Polek i Polaków nie akceptuje tego kim jest i jak wygląda oraz regularnie się odchudza
  • Niemal 30% młodych osób ma podejrzenie depresji
  • 4 na 10 uczniów myślało o podjęciu próby samobójczej
  • Ponad 20% młodych osób czuje się uzależniona od nowych technologii

Środowisko pracy a zaburzenia psychiczne

  • Blisko 11% dni absencji chorobowych jest związanych z zaburzeniami psychicznymi
  • Kobiety dwukrotnie częściej biorą chorobowe związane z zaburzeniami psychicznymi (64% ogółu) niż mężczyźni
  • Według pracowników, głównymi przyczynami problemów psychicznych w miejscu pracy są:
    • nadmiar stresu (59%)
    • presja czasu (51%)
    • nadmiar zadań (48%)
  • Połowa pracowników deklaruje, że często lub bardzo często doświadcza przewlekłego stresu

Wpływ pandemii Covid-19 na kondycję psychiczną Polaków

  • Blisko połowa Polaków doświadczyła pogorszenia stanu psychicznego z powodu pandemii
  • 10% Polaków miało myśli samobójcze w pandemii

Sen i seks Polaków

  • 40% Polaków śpi średnio na dobę mniej niż 7 godzin
  • W pandemii niemal co piąty Polak (18,6%) spał przez większość tygodnia krócej niż 6h na dobę
  • Obawy dotyczące seksu związane ze zmęczeniem i stresem dotykają co czwartą Polkę (25%) oraz co piątego Polaka (22%)
  • Polacy uprawiają seks najczęściej kilka razy w miesiącu (34% kobiet i 39% mężczyzn)

Na co chorujemy – częstość występowania poszczególnych zaburzeń psychicznych

  • Co czwarty Polak (26,46% populacji) miał przynajmniej raz w życiu rozpoznane zaburzenie zdrowia psychicznego, w ostatnich 12 miesiącach jakieś zaburzenie stwierdzono u 7,93% Polaków, a w ostatnim miesiącu u 3,52% (1)
  • Najczęstszymi zaburzeniami zdrowia psychicznego występującymi u Polaków są zaburzenia nerwicowe: 16,07% Polaków doświadczyło ich przynajmniej raz w życiu, 5,42% w ostatnim roku, a 2,63% w ostatni miesiącu (1)
    • Najczęstsze zaburzenia nerwicowe, na które cierpią Polacy to lęk napadowy (atak paniki) – 7,04% Polaków miało przynajmniej raz w życiu atak paniki; fobie swoiste (4,89%), stres pourazowy (PTSD) – 2,24%
    • 36% (najwięcej) leczonych ambulatoryjnie przypadków dotyczyło zaburzeń nerwicowych (2)
    • 44% Polaków wykazuje cechy lęku uogólnionego (3)
  • Zaburzenia nastroju dotknęły przynajmniej raz w życiu 4,65% Polaków, w ostatnim roku 0,96%, a w ostatnim miesiącu 0,25%.
    • Depresji doświadczyło przynajmniej raz w życiu 3,85% Polaków, manii 0,81% a dystymii 0,46%
    • Na depresję cierpi około 4 mln Polek i Polaków (21)
    • W ciągu 2022 roku odsetek Polek i Polaków odczuwających pogorszenie stanu psychicznego wzrósł o 10 punktów procentowych (21)
  • Uzależnienia to problem 11,63% Polaków: głównie dotyczą tytoniu oraz alkoholu (1)
  • Najwięcej zachorowań na zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania w przeliczeniu na 100 tys. odnotowano w województwie pomorskim (5 687 przypadków), a najmniej w zachodniopomorskim (2 986 przypadków) (17)
  • Dwóch na trzech mieszkańców Polski odczuwa zmęczenie lub osłabienie (4)
  • 8% Polaków doświadcza zaburzeń pamięci (5)
  • 24% Polaków doświadcza codziennie stresujących sytuacji, 31% kilka razy w tygodniu (5)
  • Różnice pomiędzy kobietami i mężczyznami:
    • Kobiety w Polsce cierpią na depresję ponad dwukrotnie częściej niż mężczyźni (stanowią 73% wszystkich leczonych na tę chorobę) (6)
    • Swoje zdrowie psychiczne jako dobre lub bardzo dobre ocenia 72% mężczyzn i 61% kobiet (5)
    • Stan zdrowia psychicznego jako zły lub bardzo zły ocenia 7% mężczyzn i 11% kobiet (5)
    • 28% kobiet i 20% mężczyzn przyznaje się do odczuwania codziennego stresu (5)
    • Kobiety (77% wszystkich leczonych) leczą się ponad trzykrotnie częściej na zaburzenia odżywiania niż mężczyźni (23% wszystkich leczonych) (7)
    • W UE 7,9% kobiet przyznaje, że doświadcza objawów depresji. W przypadku mężczyzn to 5,5% (8)

Leczenie zaburzeń psychicznych w Polsce – gdzie i jak leczą się Polacy

  • W Polsce działa ok. 14 tys. psychoterapeutów (10) oraz 4 515 lekarzy psychiatrów i 521 psychiatrów dziecięcych (9)
  • Lekarze psychiatrzy stanowią 4,1% ogółu lekarzy specjalistów (18)
  • Jeden psychoterapeuta przypada na 2,2 tys. dorosłych Polaków, a jeden psychiatra na 8 tys. dorosłych Polaków
  • Stacjonarna opieka psychiatryczna dysponuje 34 tys. łóżek w Polsce, z czego ponad 70% stanowi psychiatryczna opieka szpitalna (2)
  • W szpitalach ogólnych w Polsce istnieje 156 oddziałów psychiatrycznych i 47 oddziałów terapii uzależnień (2)
  • Średni czas hospitalizacji chorego w szpitalu psychiatrycznym wynosi 30 dni. Najdłuższa średnia występuje w województwie podkarpackim (42 dni) a najkrótsza w łódzkim (21 dni) (2)
  • W przeznaczonych dla przestępców Krajowych i Regionalnych Ośrodkach Psychiatrii Sądowej przebywa blisko 400 osób (2)
  • Kobiety leczą się w Poradniach Zdrowia Psychicznego o 50% częściej niż mężczyźni (11)
  • Mieszkańcy miast korzystają z ambulatoryjnej opieki psychiatrycznej dwukrotnie częściej niż mieszkańcy wsi (11)
  • Średnio w jednym Centrum Zdrowia Psychicznego pracuje 14 psychologów i psychoterapeutów (16)

Świadomość zdrowia psychicznego w Polsce

  • Ponad 35% dorosłych Polaków boi się o swoje zdrowie psychiczne (22)
  • 48% ankietowanych nie jest w stanie samodzielnie wskazać, żadnej nazwy zaburzenia psychicznego (22)
  • 48% badanych deklaruje, że chociaż raz skorzystało z porady psychologa. Im starsza osoba, tym mniej korzysta z porad psychologa (60% osób do 24 r.ż. i tylko 36% osób w wieku 60+ skorzystało z porady choć raz) (22)
  • Jedynie 5% respondentów jest zdania, że wizyta u psychiatry oznacza, że ktoś „nie jest normalny” (22)
  • Zdrowie psychiczne dla blisko 9 na 10 Polaków jest równie ważne, co zdrowie fizyczne (22)

Dzieci i młodzież

  • Co trzeci (37,5%) młody człowiek czuje się samotny (23)
  • 28% młodych Polek i Polaków nie ma chęci do życia (23)
  • Blisko 1/3 nie akceptuje tego kim jest i jak wygląda oraz regularnie się odchudza (23)
  • 29,3% młodych osób ma podejrzenie depresji (23)
  • 4 na 10 uczniów myślało o podjęciu próby samobójczej (23)
  • 8,8% uczniów deklaruje, że podjęło próbę samobójczą (23)
  • Ponad połowa młodych osób (53,2%) w trudnych chwilach szuka wsparcia u rodziców (23)
  • Niemal połowa młodych badanych (46%) to osoby o skrajnie niskiej samoocenie (23)
  • 31,6% młodych Polek i Polaków nie lubi siebie (23)
  • Co piąty (22,7%) młody człowiek czuje się uzależniony od nowych technologii (23)

Życie zawodowe Polaków a zdrowie psychiczne

  • Absencje chorobowe związane ze zdrowiem psychicznym:
    • 10,8% wszystkich dni absencji chorobowych Polaków w pracy dotyczyło zdrowia psychicznego (12)
    • Długość zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do pracy z powodów zaburzeń psychicznych wynosiła średnio 19 dni i była trzecią najdłuższą spośród wszystkich jednostek chorobowych (po ciąży oraz nowotworach) (12)
    • Kobiety dwukrotnie częściej biorą chorobowe związane z zaburzeniami psychicznymi (64% ogółu) niż mężczyźni (12)
    • Większość osób korzystających z absencji chorobowych z powodu zaburzeń psychicznych (58%) to osoby w przedziale wiekowym 30-49 lat (12)
    • Najwięcej dni absencji chorobowych z powodu zaburzeń psychicznych w przeliczeniu na mieszkańca odnotowuje się w województwach: wielkopolskim, kujawsko-pomorskim oraz łódzkim (12)
    • Wśród najczęstszych zaburzeń psychicznych powodujących absencje chorobowe są: reakcja na stres i zaburzenia adaptacyjne (3,8% wszystkich dni absencji), epizod depresyjny (2%), zaburzenia lękowe (1,9%) (12)
    • Orzeczenia pierwszorazowe dla celów rentowych ze względu na zaburzenia psychiczne to 11,5% ogółu orzeczeń pierwszorazowych do celów rentowych; 30% z nich to orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy (19)
    • Średni wiek osób otrzymujących orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji ze względu na zaburzenia psychiczne wynosi 51,3 lat (19)
  • Perspektywa pracowników:
    • Według pracowników głównymi przyczynami problemów psychicznych w miejscu pracy są:
      • nadmiar stresu (59%)
      • presja czasu (51%)
      • nadmiar zadań (48%)
      • złe relacje w zespole (28,5%)
      • złe relacje z przełożonymi (28,5%)
      • poczucie braku kompetencji do wykonywania zadań (13%) (13)
    • Blisko 90% pracowników uważa, że pracodawca powinien wprowadzić program dbający o zdrowie psychiczne swoich pracowników (13)
    • Połowa pracowników deklaruje, że często lub bardzo często doświadcza przewlekłego stresu (13)
    • 27% Polaków doświadcza emocjonalnego, psychicznego i fizycznego wyczerpania pracą (13)

Wpływ pandemii Covid-19 oraz inflacji na kondycję psychiczną Polaków

  • Blisko połowa Polaków (48%) deklarowało obniżenie nastroju i samooceny oraz depresje, stany lękowe, objawy nerwicowe lub ogólne pogorszenie się stanu psychicznego (2)
  • 44% osób w wieku 18-29 lat przeżywało podczas pandemii silniej okresy przygnębienia czy nawet stany depresyjne (15)
  • W pandemii około 86% Polaków odczuwało podenerwowanie, niepokój i napięcie, a jeden na czterech niemal codziennie doznawał takiego stanu (3)
  • Około 10% Polaków sygnalizowało wystąpienie od początku pandemii myśli samobójczych (3)
  • 48,9 proc. Polaków doświadczyło pogorszenia zdrowia psychicznego, kondycji psychicznej, samopoczucia bądź funkcjonowania psychicznego w związku z wysoką inflacją (20)
  • Wysoka inflacja najgorzej wpływa na osoby ze średnim wykształceniem oraz z mniejszych miejscowości (20)

Sen Polaków

  • 40% Polaków śpi średnio na dobę mniej niż 7 godzin (5)
  • W pandemii niemal co piąty Polak (18,6%) spał przez większość tygodnia krócej niż 6h na dobę (4)
  • Im wyższe wykształcenie, tym lepsza higiena snu (mniej sytuacji, gdy śpimy krócej niż 6h na dobę) (4)
  • Niemal co siódmy senior (13,7%) powyżej 75 lat śpi codziennie krócej niż 6h na dobę (4)

Seks Polaków

  • 51% Polaków pozytywnie ocenia swoje życie seksualne, z czego najbardziej zadowoleni są Polacy w wieku 30-49 lat (59%) (15)
  • Aż 95% Polek jest aktywnych seksualnie, a 84% deklaruje, że ma obecnie jednego partnera (24)
  • Obawy dotyczące seksu związane ze zmęczeniem i stresem dotykają co czwartą Polkę (25%) oraz co piątego Polaka (22%) (15)
  • Aż 14% Polek przyznaje, że wstydzi się swojego ciała podczas zbliżeń intymnych (24)
  • Polacy uprawiają seks najczęściej kilka razy w miesiącu (34% kobiet i 39% mężczyzn) (5)
  • Codziennie uprawia seks 1% Polek i 2% Polaków (5)
  • Nigdy nie uprawia seksu 26% Polek i 16% Polaków (5)

Metodologia

  • Zestawienie obejmuje tylko te wyniki badań, które spełniają warunki rzetelności i trafności stosowanej metody oraz przedstawiają metodykę zbierania danych oraz przeprowadzania badań.
  • Przedstawiane wskaźniki odnoszące się do Polaków dotyczą wyników uzyskanych z badanych prób. Ekstrapolujemy je na całą populację, ponieważ zebrane zestawienia spełniały kryteria reprezentatywności.
  • Zestawienie obejmuje przede wszystkich dane z badań i rejestrów o charakterze publicznym.
  • W przypadku rozbieżności pomiędzy różnymi badaniami dotyczącymi tego samego obszaru zrezygnowano z przedstawienia wyników lub przyjmowano wskaźniki niższe (bardziej konserwatywne), aby unikać ryzykownego zawyżania wskaźników.

Źródła

1. Wciórka, J. i in. (2021), EZOP II: rozpowszechnienie zaburzeń, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Konferencja podsumowująca projekt EZOP II, Warszawa.
2. GUS (2021), Zdrowie i ochrona w 2020 r., Analizy statystyczne – Główny Urząd Statystyczny, Warszawa-Kraków 2021.
3. Babicki, M., Mastalerz-Migas, A. (2021), Występowanie zaburzeń lękowych wśród Polaków w dobie pandemii COVID-19, Psychiatria Polska, 2021, 55(3), 497-5-9.
4. Gujski, M., Jankowski, M. (2020), Pomyśl o sobie – sprawdzamy zdrowie Polaków w pandemii, Monografia naukowa podsumowująca projekt.
5. Narodowy Test Zdrowia Polaków (2020), Raport Kraków 2020, Medonet.
6. Centrala Narodowego Funduszu Zdrowia (2020), NFZ o zdrowiu: depresja, NFZ, luty 2020.
7. Informacje o świadczeniach udzielonych z powodu zaburzeń odżywiania, NFZ, 2020.
8. Kancelaria Senatu, (2019), Zdrowie psychiczne w Unii Europejskiej, Opracowania tematyczne OT-674, Biuro Analiz, Dokumentacji i Korespondencji, Warszawa 2019.
9. Zestawienie liczbowe lekarzy i lekarzy dentystów wg dziedziny i stopnia specjalizacji, (2022), Naczelna Izba Lekarska – Informacje statystyczne, stan na 30.11.2022.
10. Stanowisko Organizacji Reprezentujących Środowisko Psychoterapeutów (2022), Pismo do Ministerstwa Zdrowia: https://sekcjanaukowapsychoterapii.org/stanowisko-organizacji-1416/; dostęp: 2022-12-29.
11. red. Wojtyniak, B., Goryński, P. (2020), Sytuacja zdrowotna ludności polski i jej uwarunkowania 2020, , Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, Warszawa 2020.
12. Absencja chorobowa w 2020, red. Ewa Karczewicz, Agnieszka Sikora, Hanna Zalewska, Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych, 2021.
13. Zdrowie psychiczne w środowisku pracy. Badanie wśród Pracodawców i Pracowników w ramach kampanii „Zrozum. Poczuj. Działaj!”, Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej i Grupy Artemis, 2021.
14. Raport z pierwszej części badań: Życie w dobie pandemii, Jan Chodkiewicz, Instytut Psychologii Uniwersytetu Łódzkiego, 2020.
15. Zdrowie, relacje w związkach i życie seksualne Polek i Polaków w czasie pandemii COVID-19, Zbigniew Izdebski, 2020.
16. Centra Zdrowia Psychicznego. Wstępna ocena procesu wdrażania modelu pilotażowego; Psychiatria Polska (Psychiatria Polska 2022; 56(2): 205–216)
17. Zdrowie i ochrona zdrowia w 2021 roku, Główny Urząd Statystyczny, 2022.
18. Zasoby kadrowe w wybranych zawodach medycznych na podstawie źródeł administracyjnych w 2022 r. , Główny Urząd Statystyczny, 2022.
19. Orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS o niezdolności do pracy wydane w 2022 roku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, 2022.
20. Zdrowie psychiczne Polaków w czasach wysokiej inflacji. Edycja II, I–II kwartał 2023 r., Uce Research.
21. Zdrowie psychiczne Polaków. Depresja jest wśród nas…, 2023, Uce Research.
22. Przekonania zdrowotne Polaków, 2022, SW Research, LB Medical.
23. Zdrowie psychiczne, poczucie własnej wartości i sprawczość wśród młodych ludzi, 2023, Młode Głowy, Fundacja Unaweza.
24. Seksualna Mapa Polki, 07.2023, Geodeon Richter Polska.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Najnowsze artykuły