Objawy depresji u kobiet

Depresja to jedno z najczęstszych zaburzeń psychicznych, które dotyka kobiety w sposób szczególny.

Badania wskazują, że kobiety doświadczają epizodów depresyjnych nawet dwa do trzech razy częściej niż mężczyźni, co może wynikać z unikalnych czynników hormonalnych, społecznych i biologicznych.

Objawy nie ograniczają się jedynie do sfery emocjonalnej – manifestują się również fizycznie, wpływając na codzienne funkcjonowanie, relacje rodzinne i zawodowe.

Pamiętaj, że depresja jest uleczalna, a wczesna interwencja może znacząco poprawić jakość życia.

Kluczowe wnioski

• Objawy emocjonalne i psychiczne obejmują przewlekły smutek, poczucie winy, lęk, drażliwość oraz problemy z koncentracją i pamięcią.
• Depresja manifestuje się także fizycznie, powodując zmęczenie, bóle, zaburzenia snu i problemy trawienne, które mogą maskować problem psychiczny.
• Zaburzenie wpływa na zachowanie, prowadząc do wycofania społecznego, utraty zainteresowań i trudności w relacjach.
• Depresja u kobiet może wynikać z wahań hormonów, predyspozycji genetycznych, traumatycznych doświadczeń, chronicznego stresu oraz braku wsparcia społecznego.
• Leczenie depresji powinno być indywidualne i łączyć terapię, farmakoterapię oraz strategie samopomocy, jak medytacja.
• Depresja jest poważnym zaburzeniem psychicznym, wpływającym na emocje, myślenie i codzienne funkcjonowanie.
• Depresja u kobiet przybiera różne formy w zależności od etapu życia, w tym depresję w ciąży, poporodową, okołomenopauzalną oraz typy sezonowe czy dwubiegunowe.

Depresja – czym jest?

Badania wskazują, że depresja to poważne zaburzenie psychiczne, które wpływa na samopoczucie, myślenie i codzienne funkcjonowanie, objawiając się przewlekłym smutkiem, utratą zainteresowań oraz brakiem radości z życia, czyli anhedonią.

U kobiet występuje nawet dwa do trzech razy częściej niż u mężczyzn, co może być związane z czynnikami hormonalnymi, genetycznymi i psychospołecznymi.

Główne objawy emocjonalne i psychiczne

Objawy depresji u kobiet często zaczynają się subtelnie, ale z czasem mogą nasilać się, prowadząc do znacznego obniżenia nastroju.

Typowe sygnały to trwały smutek trwający co najmniej dwa tygodnie, bez związku z konkretnym wydarzeniem, poczucie winy, zaniżona samoocena oraz widzenie przyszłości w czarnych barwach.

Kobiety mogą doświadczać zobojętnienia emocjonalnego, lęku, drażliwości czy chwiejności nastroju, co jest szczególnie widoczne w okresach hormonalnych zmian, jak przed menstruacją czy podczas menopauzy.

Trudności z koncentracją, pamięcią i podejmowaniem decyzji wpływają na codzienne zadania, takie jak opieka nad dziećmi czy praca zawodowa.

W cięższych przypadkach pojawiają się myśli samobójcze, które wymagają natychmiastowej interwencji – badania pokazują, że kobiety częściej podejmują próby samobójcze, choć rzadziej kończą się one śmiercią w porównaniu do mężczyzn.

W kontekście macierzyństwa objawy mogą manifestować się jako trudności w okazywaniu ciepła emocjonalnego bliskim, poczucie małej atrakcyjności czy płaczliwość.

Na przykład w depresji poporodowej kobiety mają poczucie nieradzenia sobie z opieką nad dzieckiem, co prowadzi do mniejszego angażowania się w relacje z noworodkiem i mniejszej satysfakcji z roli matki.

Fizyczne manifestacje depresji

Depresja nie jest tylko „w głowie” – wpływa na ciało, powodując objawy somatyczne, które czasem maskują problem psychiczny.

Kobiety często zgłaszają chroniczne zmęczenie, brak energii i zaburzenia snu, takie jak bezsenność lub nadmierna senność w ciągu dnia.

Inne fizyczne symptomy to bóle głowy, pleców, stawów czy kończyn, problemy trawienne (zaparcia, biegunki, nudności, wymioty), utrata apetytu prowadząca do spadku masy ciała oraz uczucie zimna.

W okresie okołomenopauzalnym mogą dołączyć uderzenia gorąca, nocne poty, kołatanie serca i ataki paniki, co dodatkowo obniża motywację i libido.

Te objawy fizyczne są szczególnie istotne, ponieważ mogą być mylone z innymi schorzeniami, co opóźnia diagnozę.

Badania wskazują, że do 2/3 osób z ciężką depresją doświadcza dolegliwości bólowych, co podkreśla potrzebę kompleksowego badania.

Jak depresja zmienia zachowanie?

Depresja u kobiet może prowadzić do znaczących zmian w zachowaniach, takich jak wycofanie się z aktywności społecznych, utrata zainteresowań, drażliwość czy trudności w relacjach.

Często objawia się to wahaniami nastroju, nadmierną sennością lub bezsennością, a także poczuciem bezwartościowości, co może skutkować samookaleczeniem lub agresywnymi reakcjami wobec bliskich.

W specyficznych przypadkach, jak depresja poporodowa, kobiety mogą mieć problemy z nawiązaniem więzi z dzieckiem, co wpływa na ich zaangażowanie w opiekę i relacje rodzinne.

Przyczyny depresji u kobiet i czynniki ryzyka

Przyczyny depresji u kobiet są wieloczynnikowe.

Czynniki biologiczne obejmują zaburzenia neuroprzekaźników, genetyczne predyspozycje i hormonalne wahania, np. w cyklu miesiączkowym, w czasie ciąży czy menopauzy.

Psychologiczne aspekty to traumatyczne wydarzenia, jak śmierć bliskiej osoby, rozwód czy przemoc seksualna, która dotyka 1 na 3 młode kobiety.

Społeczne czynniki to brak wsparcia, konflikty w relacjach, ubóstwo czy dyskryminacja płciowa.

W ciąży ryzyko wzrasta w przypadku nieplanowanego poczęcia, przemocy domowej czy wcześniejszych epizodach depresyjnych.

Po porodzie czynniki jak powikłania położnicze czy samotne macierzyństwo podwajają ryzyko.

Rodzaje depresji u kobiet

Depresja u kobiet przybiera różne formy, zależne od etapu życia:

• PMS i PMDD: Objawy to bóle głowy, obrzęki, drażliwość i lęk, nasilające się przed menstruacją.
• Depresja w ciąży: Smutek i lęk, występujące u 8,5-11% kobiet.
• Depresja poporodowa: Brak zainteresowania dzieckiem, płaczliwość, wpływająca na relacje rodzinne.
• Depresja okołomenopauzalna: Zmęczenie, wahania nastroju i zaburzenia snu.
• Inne typy: Sezonowa (związana z brakiem światła), dwubiegunowa (z fazami manii) czy lękowa (z niepokojem psychoruchowym).

Leczenie i strategie radzenia sobie

Leczenie powinno być indywidualne, uwzględniające kontekst.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest skuteczna w łagodnych przypadkach, pomagając zmieniać wzorce myślenia.

Farmakoterapia antydepresantami łagodzi objawy, ale nie leczy przyczyny.

Natomiast w trakcie ciąży i laktacji wymaga ostrożności.

Do samopomocy zalicza się ćwiczenia, zdrową dietę, medytację czy prowadzenie dziennika.

W przypadku myśli samobójczych konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

Podsumowanie

Rozpoznanie objawów depresji u kobiet wymaga uwagi na sygnały emocjonalne, fizyczne i behawioralne.

Jeśli doświadczasz podobnych symptomów, skonsultuj się z psychoterapeutą – to krok ku odzyskaniu równowagi.

Źródła

• Barghandan, N., Dolatkhah, N., Eslamian, F. et al. Association of depression, anxiety and menopausal-related symptoms with demographic, anthropometric and body composition indices in healthy postmenopausal women. BMC Women’s Health 21, 192 (2021).
• Cavanagh A, Wilson CJ, Kavanagh DJ, Caputi P. Differences in the Expression of Symptoms in Men Versus Women with Depression: A Systematic Review and Meta-analysis. Harv Rev Psychiatry. 2017 Jan/Feb;25(1):29-38.
• Cybulska, A. M., Szkup, M., Schneider-Matyka, D., Skonieczna-Żydecka, K., Kaczmarczyk, M., Jurczak, A., Wieder-Huszla, S., Karakiewicz, B., & Grochans, E. (2021). Depressive Symptoms among Middle-Aged Women – Understanding the Cause. Brain Sciences, 11(1), 26.

Dowiedz się więcej

• Nieleczona depresja: objawy
• Ukryta depresja – oznaki i leczenie
• Depresja poporodowa – przyczyny, objawy i leczenie
• Depresja maskowana – jak rozpoznać i jak leczyć?
• Jak wyjść z depresji (jak radzić sobie z depresją)
• Jak pomóc osobie z depresją? – Praktyczny poradnik
• Załamanie nerwowe a depresja

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Założycielka Centrum Psychoterapii “Pokonaj Lęk”   Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej