Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) skupia się na zmianie myśli, emocji i zachowań, które utrzymują cierpienie.

Dzięki jasno określonej strukturze i praktycznym narzędziom CBT daje konkretne efekty i pomaga pacjentom w skutecznym radzeniu sobie z trudnościami.

W jakich sytuacjach terapia poznawczo-behawioralna może być pomocna?

W czym pomaga terapia CBT?

Podaruj terapię w prezencie

Zaburzenia lękowe (nerwice)

W leczeniu zaburzeń lękowych terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest porównywalnie skuteczna jak leki przeciwlękowe, ale ma tę przewagę, że nie powoduje skutków ubocznych związanych z przyjmowaniem leków.

Dzięki temu często jest rekomendowana jako pierwsza metoda leczenia.

W szczególności terapia CBT jest polecana w przypadku leczenia:

Depresja i choroba afektywna dwubiegunowa

CBT pomaga osobom z depresją zmieniać negatywne schematy myślowe, które prowadzą do obniżonego nastroju.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) od lat 60. XX wieku jest skutecznie stosowana w leczeniu depresji.

Jej efektywność potwierdziły liczne badania kliniczne, w tym ponad sto badań randomizowanych z grupą kontrolną.

Pacjenci uczą się rozpoznawać i modyfikować swoje myśli, angażować się w pozytywne działania i odzyskiwać kontrolę nad swoim życiem.

Terapia kładzie nacisk na stopniowe wprowadzanie aktywności, które pomagają przełamać błędne koło apatii i braku motywacji.

CBT stosowana razem z lekami pomaga stabilizować nastrój u osób z chorobą afektywną dwubiegunową.

Badania pokazują, że terapia może zmniejszyć ryzyko nawrotów oraz złagodzić objawy manii i depresji.

Dzięki CBT pacjenci uczą się rozpoznawać wczesne sygnały nawrotu choroby, co pozwala na lepszą kontrolę stanu zdrowia.

Zespół stresu pourazowego (PTSD)

Po trudnych doświadczeniach, takich jak wypadki, przemoc czy katastrofy, mogą pojawić się silne reakcje lękowe i niepokojące wspomnienia w postaci zespołu stresu pourazowego (PTSD).

CBT pomaga w przepracowaniu traumy, zmianie sposobu interpretowania wydarzenia oraz redukcji lęku i objawów somatycznych.

Terapia często obejmuje techniki ekspozycji, które pomagają oswoić się z trudnymi wspomnieniami i stopniowo odzyskać poczucie bezpieczeństwa.

Hipochondria

CBT skutecznie redukuje obsesyjny lęk o własne zdrowie, który prowadzi do ciągłego sprawdzania objawów i wizyt u lekarzy.

Terapia pomaga pacjentom zmienić sposób myślenia o zdrowiu i interpretację sygnałów z ciała, co pozwala ograniczyć nieuzasadniony stres związany z obawą o chorobę.

Co ważne, jest skuteczna zarówno w tradycyjnej formie spotkań z terapeutą, jak i w wersji online.

Zaburzenia odżywiania

Terapia CBT jest szeroko stosowana w leczeniu zaburzeń odżywiania, takich jak anoreksja, bulimia i kompulsywne objadanie się.

Pomaga pacjentom zrozumieć, jakie myśli i emocje prowadzą do destrukcyjnych zachowań oraz jak można je zmieniać na zdrowsze.

Dzięki pracy nad przekonaniami dotyczącymi jedzenia, wyglądu i samooceny możliwe jest stopniowe wprowadzanie zdrowszych nawyków.

Problemy ze snem

Bezsenność i inne zaburzenia snu często wynikają z nadmiernego napięcia i negatywnych schematów myślowych.

CBT pomaga w wypracowaniu zdrowych nawyków snu, redukcji lęku związanego z zasypianiem oraz zmianie przekonań utrudniających odpoczynek.

Dzięki CBT można poprawić parametry snu, takie jak szybsze zasypianie, rzadsze budzenie się w nocy oraz dłuższy i głębszy sen.

Przewlekły ból i choroby somatyczne

CBT pomaga osobom cierpiącym na przewlekły ból (np. migreny, fibromialgia, bóle pleców) zmieniać sposób, w jaki interpretują dolegliwości i radzić sobie z nimi w sposób, który nie pogarsza ich jakości życia.

Terapia pomaga zmniejszyć subiektywne odczucie bólu oraz ograniczyć jego negatywny wpływ na codzienne życie.

CBT pozwala także przerwać błędne koło stresu i napięcia, które często nasilają ból.

Nie tylko zaburzenia – terapia CBT i codzienne trudności

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) nie jest przeznaczona wyłącznie dla osób z poważnymi zaburzeniami psychicznymi.

To skuteczna metoda pracy nad wieloma codziennymi trudnościami, które mogą utrudniać życie, relacje czy rozwój osobisty.

Pomaga zmieniać szkodliwe schematy myślenia i zachowania, dzięki czemu staje się wsparciem w różnych obszarach życia.

CBT pomaga także w:

Budowaniu asertywności – uczy, jak wyrażać swoje potrzeby i granice w sposób stanowczy, ale bez agresji i poczucia winy.
Poprawie samooceny – pomaga zmienić negatywny obraz siebie i zbudować bardziej realistyczne oraz pozytywne przekonania o swoich możliwościach.
Radzeniu sobie ze stresem – uczy skutecznych technik relaksacyjnych i sposobów na lepsze zarządzanie stresem w pracy i życiu codziennym.
Lęku przed wystąpieniami publicznymi – pozwala stopniowo oswoić się z sytuacją mówienia do innych i zmniejszyć obawy przed oceną.
Poprawie relacji – pomaga lepiej rozumieć siebie i innych, radzić sobie z konfliktami oraz budować zdrowsze więzi.
Zarządzaniu emocjami – uczy, jak reagować w trudnych sytuacjach bez nadmiernego stresu i impulsywnych zachowań.
Prokrastynacji i braku motywacji – pomaga rozpoznać mechanizmy odkładania zadań na później i skuteczniej organizować czas.
Perfekcjonizmie – uczy, jak zmniejszyć presję na bycie „idealnym” i pozwolić sobie na popełnianie błędów bez lęku przed porażką.
Lepszej organizacji czasu i nawyków – pozwala wypracować skuteczne strategie planowania i działania bez niepotrzebnego stresu.
Radzeniu sobie z krytyką – pomaga zmienić sposób myślenia o ocenach innych i zbudować odporność psychiczną na negatywne opinie.

CBT nie tylko leczy zaburzenia, ale także uczy, jak lepiej funkcjonować w codziennym życiu, podejmować wyzwania i dbać o swoje zdrowie psychiczne na co dzień.

To narzędzie, które może pomóc każdemu, kto chce poprawić jakość swojego życia i lepiej radzić sobie z trudnościami.

Źródła

Farley, D., Golonka, K., Kowalski, J., Legierski, J., & Tucholska, K. (2022). Przegląd metaanaliz badań nad skutecznością psychoterapii poznawczo-behawioralnej w leczeniu zaburzeń psychicznych. Warszawa: Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej.

Dowiedz się więcej:

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Założycielka Centrum Psychoterapii “Pokonaj Lęk” Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej