Wybór rodzaju terapii indywidualnej nie powinien być podyktowany popularnością danego terapeuty czy nurtu.
Przy wielu problemach psychicznych konkretne nurty mają zdecydowanie silniejsze potwierdzenie naukowe niż inne.
Dotyczy to szczególnie zaburzeń lękowych, napadów paniki, OCD czy PTSD (Hofmann i in. 2012).
Wybór nurtu powinien wynikać z badań klinicznych i z indywidualnych preferencji (dotyczących przedmiotu analizy, struktury pracy, jej długości).
Dobry terapeuta pomaga swoim pacjentom w kwestii wyboru rodzaju terapii.
Jaki nurt terapii wybrać dla siebie?Jaka jest rola terapii indywidualnej?
Rolą terapii indywidualnej jest usunięcie mechanizmów podtrzymujących objawy.
Na przykład w przypadku zaburzeń lękowych są to najczęściej zachowania unikowe.
W depresji – wycofanie z aktywności i utrwalone negatywne schematy interpretowania rzeczywistości.
W problemach relacyjnych są to powtarzalne wzorce zachowań, które prowadzą do tych samych konfliktów niezależnie od partnera czy sytuacji.
Skuteczna psychoterapia osiąga pierwsze zmiany w kilka sesji, a przez następne tygodnie lub miesiące prowadzi do bardziej znaczących efektów.
Jeżeli po 10 sesjach nadal nie widzisz poprawy, omów to ze swoim specjalistą – być może konieczna jest zmiana planu terapii, jej celów albo nawet nurtu bądź terapeuty.
Jakie są rodzaje terapii indywidualnej?
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
Jeżeli głównym problemem są napady paniki, lęk społeczny, OCD, PTSD lub zaburzenie lękowe uogólnione, CBT jest zalecanym pierwszym wyborem.
Standardowy proces obejmuje zwykle od 12 do 20 sesji realizowanych raz w tygodniu.
Mechanizm działania polega na zmianie procesów myślowych i behawioralnych, które utrzymują objawy.
CBT uczy praktycznych sposobów radzenia sobie z blokującymi symptomami.
Nie rekomendujemy wyboru CBT, gdy dominującym problemem są utrwalone wzorce osobowościowe rozwijane przez kilka lub kilkanaście lat (wtedy warto podjąć leczenie w nurcie psychodynamicznym).
Dobierz specjalistę w kilku krokachTerapia psychodynamiczna
Terapia psychodynamiczna jest lepszym wyborem wtedy, gdy problemem są powtarzające się wzorce funkcjonowania.
Dotyczy to między innymi trudności w budowaniu relacji, zaburzeń osobowości, przewlekłej depresji, ataków paniki lub wielokrotnie powtarzających się kryzysów (Caselli i in. 2023).
Proces trwa zwykle od kilkunastu miesięcy do kilku lat.
Spotkania odbywają się zazwyczaj raz lub dwa razy w tygodniu.
Terapia psychodynamiczna nie jest optymalnym wyborem dla osoby, która oczekuje szybkiej poprawy w ciągu najbliższych tygodni.
„Jeśli dochodzi do rozczarowania to często z błędnego obrazu procesu. Pacjent chce szybko ograniczyć objawy, a trafia do procesu nastawionego głównie na analizę wieloletnich doświadczeń, albo potrzebuje głębokiego zrozumienia siebie i całościowej zmiany, ale decyduje się na nurt skupiony na praktycznym i szybkim rozwiązywaniu trudności. Wybór nie zawsze jest prosty, natomiast wystarczy jedna konsultacja ze specjalistą, by otrzymać niezbędne wskazówki”
~ Natalia Kocur, założycielka Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk
Terapia schematów
Terapia schematów trwa na ogół od 12 do 24 miesięcy.
Łączy elementy CBT i terapii psychodynamicznej – pracy emocjonalnej i technik doświadczeniowych.
Mechanizm działania polega na identyfikowaniu i zmianie schematów rozwiniętych najczęściej we wczesnych etapach życia.
Terapia humanistyczna i Gestalt
Terapie humanistyczne koncentrują się na świadomości emocji, autentyczności i relacji z samym sobą.
Są dobrym wyborem dla osób, które mają konkretne cele i potrzebują pomocy w rozwoju osobistym.
Najczęściej trwają od kilku miesięcy do roku.
Który rodzaj terapii indywidualnej wybrać dla siebie?
Jeżeli zależy Ci na szybkiej uldze w objawach, wolisz ustrukturyzowaną pracę i dążenie do kolejnych etapów i celów – terapia CBT będzie dobrym wyborem.
Jeżeli zmagasz się z długoletnim, powracającym problemem, wybierz terapię psychodynamiczną lub terapię schematów.
Jeśli zależy Ci na rozwoju osobistym, zdecyduj się na terapię humanistyczną.
Co mam zrobić, jeśli wybrany rodzaj terapii indywidualnej mi się nie podoba?
Nie zmieniaj terapii po dwóch spotkaniach.
W większości nurtów pierwsze 4–6 sesji służy diagnozie, ustaleniu planu terapii, nauce narzędzi i pracy nad pierwszymi zmianami.
Jeżeli po około 8–10 sesjach nie potrafisz wskazać konkretnej zmiany w funkcjonowaniu, nie znasz celu terapii lub nie rozumiesz sposobu pracy terapeuty, należy otwarcie porozmawiać o tym podczas sesji.
Jeżeli mimo tego nie pojawiają się mierzalne efekty, zmiana terapeuty lub nurtu jest uzasadniona.
Jakich efektów mogę się spodziewać po terapii indywidualnej?
Efektem terapii indywidualnej jest zmiana zachowania i funkcjonowania.
Terapia indywidualna pracuje nad negatywnymi mechanizmami, zmienia je, eliminuje objawy i uczy nowych wzorców postępowania oraz myślenia.
Dzięki temu pacjent osiąga nową, wyższą jakość życia.
Kiedy warto skorzystać z pomocy?
Terapię należy rozpocząć wtedy, gdy problem zaczął wpływać na życie:
- lęk utrzymujący się dłużej niż 8–12 tygodni
- regularne unikanie sytuacji społecznych lub zawodowych
- powracające napady paniki
- epizod depresyjny
- te same konflikty pojawiające się w kolejnych relacjach
- bezsenność i przewlekłe napięcie utrzymujące się przez kilka miesięcy.
W takich sytuacjach czekanie prowadzi do utrwalenia mechanizmu, który później wymaga dłuższej terapii.
Sprawdź naszych specjalistów
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy terapia online jest równie skuteczna jak stacjonarna?
Dla wielu problemów psychicznych terapia online osiąga takie same wyniki jak w przypadku terapii prowadzonej w gabinecie.
Ile sesji potrzeba dla wyleczenia zaburzeń lękowych?
Najczęściej od 12 do 20 sesji realizowanych raz w tygodniu – ale ostateczna długość zależy od pogłębienia objawów.
Czy można łączyć terapię z lekami?
Tak, a w cięższych przypadkach depresji i zaburzeń lękowych połączenie obu metod daje najlepsze efekty.
Czy zmiana terapeuty oznacza porażkę terapii?
Nie, jeżeli po 8–10 sesjach nie pojawiają się mierzalne rezultaty, zmiana specjalisty bywa racjonalną decyzją.
Czy terapia psychodynamiczna działa szybciej niż CBT?
Nie, terapia psychodynamiczna zwykle trwa dłużej, bo koncentruje się na głębszych wzorcach funkcjonowania.
Czy każdy problem psychiczny wymaga wieloletniej terapii?
Nie, wiele zaburzeń skutecznie leczy się w ciągu kilku miesięcy pracy terapeutycznej.
Przewodnik po terapii indywidualnej
- Terapia indywidualna online w Pokonaj Lęk
- Terapia indywidualna stacjonarna w Pokonaj Lęk
- Psychoterapia indywidualna
- Terapia indywidualna online
- Jakie są etapy terapii indywidualnej?
- Terapia systemowa indywidualna
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): kompleksowy przewodnik
- Terapia psychodynamiczna: na czym polega, kiedy stosować
- Terapia schematów – na czym polega? dla kogo odpowiednia?
- Nurt humanistyczny w psychoterapii
- Terapia Gestalt
Źródła
- Caselli I, Ielmini M, Bellini A, Zizolfi D, Callegari C. Efficacy of short-term psychodynamic psychotherapy (STPP) in depressive disorders: A systematic review and meta-analysis. J Affect Disord. 2023 Mar 15;325:169-176.
- Hofmann SG, Asnaani A, Vonk IJ, Sawyer AT, Fang A. The Efficacy of Cognitive Behavioral Therapy: A Review of Meta-analyses. Cognit Ther Res. 2012 Oct 1;36(5):427-440.
