Środowisko akademickie mierzy się z wieloma wyzwaniami dotyczącymi zdrowia psychicznego. Badania studentów, doktorantów i pracowników uczelni pokazują m.in. objawy depresyjne i lękowe, problemy ze snem, przeciążenie obowiązkami oraz bariery w korzystaniu z profesjonalnej pomocy.
Jednocześnie uczelnie podejmują działania wspierające: oferują konsultacje psychologiczne, prowadzą warsztaty i programy profilaktyczne, a część z nich współpracuje z zewnętrznymi specjalistami.
Aby oceniać potrzeby i dobierać odpowiednie rozwiązania, potrzebny jest możliwie precyzyjny obraz sytuacji wyjściowej.
Dlatego zestawiliśmy wyniki polskich badań i opracowań instytucjonalnych dotyczących zdrowia psychicznego społeczności akademickiej, opublikowanych przede wszystkim w latach 2019–2026. W części przypadków same pomiary przeprowadzono wcześniej.
Każda przytoczona informacja ma oznaczenie, np. (3), odsyłające do źródła wskazanego w bibliografii.
Uwaga dla uczelni, prasy i mediów:
Dane i wnioski z raportu można przytaczać z podaniem źródła: Zdrowie psychiczne w środowisku akademickim, Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk, 2026. (https://pokonajlek.pl/)
Przy cytowaniu konkretnej liczby zalecamy zachowanie informacji o badanej grupie i charakterze wskaźnika opisanych w notach metodologicznych.
Najważniejsze wnioski
- Problemy zdrowia psychicznego pojawiają się zarówno w badaniach studentów, doktorantów, jak i pracowników uczelni (1, 2, 3, 13, 16, 19, 20).
- W badaniu pracowników UMK 66,8% respondentów określiło swoje obciążenie pracą jako duże lub bardzo duże (1).
- W badaniu doktorantów 21,5% uzyskało wynik GHQ-28 wskazujący na podwyższone ryzyko problemów zdrowia psychicznego; w dobranej grupie porównawczej było to 8,1% (13).
- W badaniu studentów uczelni medycznych 76,4% badanych uzyskało wynik wskazujący na co najmniej łagodne objawy lęku, a 62,6% — wynik wskazujący na objawy depresyjne według klasyfikacji zastosowanej przez autorów (16).
- W badaniu ponad 5 tys. studentów 51,07% uzyskało wynik wskazujący na objawy bezsenności (18).
- W badaniu dotyczącym finansów 65,4% respondentów deklarowało, że ich sytuacja finansowa wpływa na samopoczucie psychiczne (9).
- Około 49% respondentów dużej ankiety studenckiej deklarowało wcześniejszy kontakt z psychologiem (3), 56% respondentów nie wiedziało, czy ich uczelnia zatrudnia psychologa, a 67% negatywnie oceniało wystarczalność promocji zdrowia psychicznego na uczelni (3).
- Dostępność pomocy to nie tylko liczba świadczeń. Znaczenie mają również informacja o usłudze, zaufanie, poufność, godziny przyjęć oraz jasna droga do uzyskania odpowiedniej pomocy (3, 14).
- Skuteczny system wsparcia powinien łączyć profilaktykę i samopomoc, programy psychologiczne oraz dostęp do specjalistycznej oceny i leczenia dostosowanego do poziomu potrzeb (6).
Notka metodologiczna
(1) Badanie UMK objęło 805 pracowników, czyli około 18,33% zatrudnionych na uczelni. Udział był dobrowolny, dlatego wynik opisuje respondentów, a nie automatycznie wszystkich pracowników UMK ani wszystkich pracowników uczelni w Polsce.
(3) Ankieta NZS i PSSiAP objęła 2815 respondentów. Było to dobrowolne badanie internetowe; 76,4% próby stanowiły kobiety, a 92,2% osoby studiujące stacjonarnie. Próba nie była reprezentatywna dla wszystkich studentów w Polsce.
(9) Badanie sytuacji finansowej objęło 130 studentów i opierało się na autorskim kwestionariuszu. Wyniki pokazują deklarowany przez respondentów związek między finansami a samopoczuciem, a nie potwierdzony związek przyczynowy.
(13) W badaniu porównano 135 doktorantów ze 135 dobranymi osobami z wykształceniem magisterskim. GHQ-28 jest narzędziem przesiewowym — jego wynik nie jest diagnozą kliniczną.
(16) Badanie objęło 2339 studentów 20 uczelni medycznych. Zastosowano kwestionariusze BDI, GAD-7 i ESS. Wyniki dotyczą objawów ocenianych skalami, nie klinicznych rozpoznań zaburzeń.
(18) Badanie snu objęło 5342 studentów i zostało przeprowadzone internetowo w 2016 r. z wykorzystaniem Ateńskiej Skali Bezsenności.
Zdrowie psychiczne wśród pracowników uczelni
- 31,6% badanych pracowników naukowych deklarowało problemy psychiczne związane z okresem zdobywania ostatniego stopnia lub tytułu oraz dwóch kolejnych lat; 28,9% deklarowało dolegliwości psychosomatyczne (19).
- 66,8% respondentów badania UMK określiło obciążenie pracą jako duże lub bardzo duże (1).
- W badaniu UMK około 31% respondentów znalazło się w kategorii wysokiego wyniku wypalenia w zastosowanej klasyfikacji OLBI (1).
- W jednym z badań przytoczonych w przeglądzie 77% respondentów uzyskało wynik wskazujący na umiarkowane, a 14% — wysokie wypalenie emocjonalne (2), w innym badaniu przytoczonym w tym samym przeglądzie 62% respondentów uzyskało wynik wskazujący na niskie poczucie osobistych osiągnięć (2).
- Pracownicy uczelni mogą doświadczać również problemów nastroju, napięcia i trudności w relacjach, które powinny być uwzględniane przy organizacji systemu wsparcia (14).
Notka metodologiczna
(19) Badanie przeprowadzono w listopadzie i grudniu 2017 r. wśród 712 polskich badaczy posiadających co najmniej stopień doktora. „Problemy psychiczne” były szeroką kategorią samoopisową obejmującą m.in. długotrwale obniżony nastrój, uzależnienia czy potrzebę terapii. Nie były to diagnozy kliniczne ani pomiar aktualnej częstości zaburzeń w całej kadrze akademickiej.
(1) Badanie UMK objęło 805 osób. Kategorie niskiego, przeciętnego i wysokiego wyniku OLBI wyznaczono względem norm opracowanych dla badanej próby. „Wysokie wypalenie” nie jest więc diagnozą kliniczną ani ogólnopolskim wskaźnikiem rozpowszechnienia wypalenia.
(2) Wyniki 77%, 14% i 62% pochodzą z różnych badań przytoczonych w przeglądzie. Nie należy ich sumować ani traktować jako jednego wskaźnika wypalenia.
(14) Źródło jest poradnikiem dotyczącym organizacji punktu wsparcia, a nie badaniem epidemiologicznym. Służy do identyfikowania możliwych problemów i potrzeb organizacyjnych, nie do określania ich częstości.
Z jakimi wyzwaniami zdrowia psychicznego mierzą się doktoranci?
- W jednym z badań obejmujących 576 doktorantów ponad połowa respondentów uzyskała wynik wskazujący na pogorszenie zdrowia psychicznego (20).
- Według danych przytoczonych w przeglądzie 50,5% badanych wykazywało ogólne trudności psychiczne, 19,8% — niepokój lub bezsenność, a 14,6% — objawy somatyczne (2). 41% respondentów deklarowało przepracowanie, a 46% poczucie przytłoczenia obowiązkami (2).
- W innym badaniu 21,5% doktorantów uzyskało wynik GHQ-28 wskazujący na podwyższone ryzyko problemów zdrowia psychicznego; w dobranej grupie porównawczej było to 8,1% (13). Doktoranci uzyskiwali mniej korzystne wyniki niż grupa porównawcza w zakresie objawów somatycznych, niepokoju i bezsenności, funkcjonowania oraz objawów depresyjnych (13).
- W jednym z badań przytoczonych w przeglądzie około 6% odpowiedzi wskazywało na myśli samobójcze (2).
- Specyfika kształcenia doktorskiego oznacza konieczność uwzględnienia m.in. przeciążenia obowiązkami, warunków rozwoju kariery, relacji w środowisku pracy oraz możliwości godzenia pracy z życiem prywatnym (2, 13).
Notka metodologiczna
(20) Badanie objęło 576 doktorantów i dotyczyło okresu sprzed pandemii COVID-19. Zastosowano GHQ-28. Szczegółowe wartości dotyczące poszczególnych obszarów przytaczamy za źródłem (2).
(2) Jest to przegląd badań. Część wartości pochodzi z prac pierwotnych przytoczonych przez autorów przeglądu i nie została niezależnie odtworzona z danych źródłowych. Odsetki dotyczą różnych wskaźników i mogą odnosić się do tych samych osób.
(13) Badanie obejmowało 135 doktorantów i 135 dobranych osób z wykształceniem magisterskim. GHQ-28 mierzy ryzyko/trudności psychiczne i nie jest diagnozą kliniczną. Próba nie pozwala na traktowanie wartości 21,5% jako reprezentatywnego odsetka wszystkich doktorantów w Polsce.
Na co chorują studenci? Częstość występowania poszczególnych problemów psychicznych
Ogólne samopoczucie
- Studenci pierwszego stopnia uzyskali w badaniu mniej korzystne wyniki dobrostanu niż studenci drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich (3). Studenci studiów stacjonarnych uzyskali mniej korzystne wyniki dobrostanu niż osoby studiujące niestacjonarnie (3).
- W badaniu studentów pedagogiki specjalnej 47,9% badanych uzyskało niski wynik prężności psychicznej (17). 30,5% uzyskało niski wynik satysfakcji z życia, a 37,4% — niski poziom optymizmu (17).
- W innym badaniu 31,04% respondentów deklarowało poczucie samotności, 43,96% brak kontroli nad własnym życiem, a 37,5% trudności z kontrolowaniem emocji (4).
- W historycznym badaniu studentów warszawskich uczelni ponad trzy czwarte respondentów deklarowało łatwość nawiązywania kontaktów oraz pozytywne nastawienie do nietypowych zadań (7).
Notka metodologiczna
(3) Dobrostan oceniano w dobrowolnej ankiecie internetowej 2815 osób przy użyciu skróconej skali dobrostanu psychologicznego Ryff. Zaobserwowane różnice między grupami nie dowodzą, że sam stopień lub tryb studiów jest ich przyczyną.
(17) Badanie miało charakter pilotażowy i obejmowało 190 studentów pedagogiki specjalnej, w tym 183 kobiety i 7 mężczyzn. Była to próba celowa. Wynik 47,9% dotyczy niskiej prężności psychicznej, a nie niskiej satysfakcji z życia.
(4) Badanie obejmowało 232 osoby z dwóch uczelni. Zastosowano autorski kwestionariusz dotyczący ostatnich 12 miesięcy. Wskaźniki samotności, braku kontroli nad życiem i trudności z kontrolowaniem emocji są odrębnymi wynikami i nie należy ich łączyć w jeden wskaźnik.
(7) Badanie obejmowało 533 studentów ośmiu warszawskich uczelni publicznych. Dane zebrano w 2014 r., a publikację wydano w 2019 r.
Zaburzenia lękowe i objawy lęku
- 76,4% badanych uzyskało wynik wskazujący na co najmniej łagodne objawy lęku (16).
- 93% respondentów deklarowało zdenerwowanie, napięcie lub zamartwianie się; 78,7% — łatwe męczenie się, a 66% — trudności ze snem (11).
- 17,6% badanych deklarowało napady paniki związane z sytuacją finansową przynajmniej czasami (9). 52,3% deklarowało chroniczne napięcie związane z finansami z jakąkolwiek częstością uwzględnioną w ankiecie, również „rzadko” (9).
- W badaniu studentów uczelni medycznych mniej korzystne relacje rodzinne wiązały się z większym nasileniem objawów lęku, depresji i senności (16).
Notka metodologiczna
(16) Badanie internetowe przeprowadzono w lutym 2022 r. wśród 2339 studentów 20 polskich uczelni medycznych. Objawy lęku oceniano skalą GAD-7. Wynik 76,4% obejmuje wszystkie kategorie od łagodnego nasilenia wzwyż. Jest to wynik kwestionariusza przesiewowego, a nie diagnoza zaburzenia lękowego. Próba nie jest reprezentatywna dla wszystkich studentów w Polsce.
(11) Badanie obejmowało 726 osób z różnych kierunków medycznych. Przytoczone wartości są odpowiedziami na pytania dotyczące objawów w ostatnich 30 dniach. Nie oznaczają rozpoznania klinicznego.
(9) Badanie objęło 130 studentów i zostało przeprowadzone w marcu–kwietniu 2025 r. przy użyciu autorskiej ankiety. Wyniki 17,6% oraz 52,3% odnoszą się do deklarowanych reakcji związanych z sytuacją finansową. W przypadku chronicznego napięcia do wyniku 52,3% wliczono również odpowiedź „rzadko”.
Depresja i zaburzenia nastroju
- W jednym z polskich badań 22,84% badanych uzyskało wyniki wskazujące na objawy depresyjne: 11,57% łagodne, 7,10% umiarkowane, a 4,17% ciężkie (2).
- W badaniu studentów uczelni medycznych 62,6% respondentów uzyskało wynik mieszczący się w kategoriach objawów depresyjnych zastosowanych przez autorów (16).
- Spośród 320 osób zaliczonych do kategorii ciężkich objawów depresyjnych 69,4% miało również ciężkie objawy lęku (16).
- W historycznym badaniu warszawskich studentów około 8% respondentów deklarowało myśli samobójcze (7).
- W badaniu studentów kierunków medycznych 77,5% respondentów deklarowało smutek w okresie ostatnich 30 dni, a 17,5% — myśli o zakończeniu życia (11).
Notka metodologiczna
(2) Wynik 22,84% jest przytoczony za przeglądem z 2024 r. i dotyczy konkretnej próby oraz klasyfikacji objawów. Nie jest ogólnopolskim wskaźnikiem klinicznie rozpoznanej depresji.
(16) Badanie obejmowało 2339 studentów uczelni medycznych. Zastosowano BDI. Wynik 62,6% oznacza udział osób mieszczących się w wyróżnionych przez autorów kategoriach objawów depresyjnych — nie udział osób z diagnozą depresji. Wartość 69,4% odnosi się wyłącznie do podgrupy 320 osób z ciężkimi objawami depresyjnymi.
(7) Dane zebrano w 2014 r. wśród 533 studentów ośmiu warszawskich uczelni. Było to badanie z autorskim kwestionariuszem. Deklaracja myśli samobójczych nie jest równoznaczna z próbą samobójczą ani diagnozą.
(11) Dane są samoopisem objawów z ostatnich 30 dni wśród osób studiujących na kierunkach medycznych.
Stres
- W badaniu studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu 10,2% respondentów deklarowało stres „prawie codziennie”, a 32% — „często” (10). Łącznie kategorie „często” i „prawie codziennie” obejmowały około 42,2% badanych (10). Kolejne 36,4% respondentów deklarowało stres „czasami”, 18,4% — „rzadko”, a 2,9% — „nigdy” (10).
Notka metodologiczna
(10) Badanie objęło 206 studentów jednej uczelni i zostało przeprowadzone od 17 marca do 30 kwietnia 2025 r. Wartość 42,2% jest sumą dwóch kategorii odpowiedzi — „często” i „prawie codziennie”.
W końcowym podsumowaniu publikacji znajduje się stwierdzenie o około połowie badanych doświadczających stresu codziennie, które jest niespójne z wykresem i opisem wyników. W niniejszym raporcie przyjmujemy wartości przedstawione na wykresie.
Zaburzenia snu
- 51,07% respondentów uzyskało wynik wskazujący na objawy bezsenności według Ateńskiej Skali Bezsenności (18). Wśród kobiet wynik ten wynosił 53,35%, a wśród mężczyzn 43,63% (18).
- W innym badaniu 27% respondentów uzyskało wynik wskazujący na nadmierną senność dzienną (16).
Notka metodologiczna
(18) Badanie internetowe objęło 5342 studentów. Dane zebrano od stycznia do kwietnia 2016 r., mimo że publikacja ukazała się w 2020 r. Zastosowano Ateńską Skalę Bezsenności z progiem 8 punktów. Była to dobrowolna ankieta rozpowszechniana m.in. przez Facebook, a nie reprezentatywne badanie epidemiologiczne ani kliniczna diagnostyka snu.
(16) Wynik 27% pochodzi z badania studentów 20 uczelni medycznych i dotyczy nadmiernej senności dziennej mierzonej ESS. Bezsenność i nadmierna senność dzienna są różnymi konstrukcjami i wartości tych nie należy bezpośrednio porównywać.
Neuroróżnorodność a zaburzenia psychiczne
- W danych przytoczonych w przeglądzie 38,2% badanych studentów z ADHD i 23,5% studentów w spektrum autyzmu uzyskało wynik wskazujący na wysokie nasilenie objawów depresyjnych (2). Wysokie nasilenie lęku odnotowano u 39,5% badanych z ADHD oraz 27,1% osób w spektrum autyzmu (2).
Notka metodologiczna
(2) Są to dane przytoczone w przeglądzie za raportem Pisuli i współautorów. Weryfikacja niniejszego raportu potwierdziła obecność tych wartości w przeglądzie, ale nie obejmowała pełnej kontroli sposobu ustalania ADHD i spektrum autyzmu, liczebności poszczególnych grup oraz progów zastosowanych w badaniu pierwotnym.
Wyników nie należy traktować jako oszacowania rozpowszechnienia depresji lub zaburzeń lękowych we wszystkich populacjach osób z ADHD lub osób w spektrum autyzmu. Neuroróżnorodność nie jest również równoznaczna z zaburzeniem nastroju lub lękowym.
Świadomość dotycząca zdrowia psychicznego wśród studentów
- 48% respondentów uważało problemy zdrowia psychicznego studentów za poważny problem występujący na szeroką skalę; kolejne 43% również dostrzegało ich obecność (3).
- 54% respondentów uważało, że zdrowie psychiczne nie jest tematem tabu w ich otoczeniu, natomiast 27% zajmowało stanowisko przeciwne (3).
- 80% respondentów deklarowało czerpanie wiedzy o zdrowiu psychicznym z artykułów internetowych, 45% z książek, 33% z blogów, a 24% z podcastów (3).
- Tylko 8% badanych deklarowało, że nie poszerza wiedzy na ten temat za pomocą wskazanych źródeł (3).
- Osoby badane deklarowały, że o problemach psychicznych najbardziej skłonne byłyby mówić osobom bliskim (10).
Notka metodologiczna
(3) Dane pochodzą z dobrowolnej ankiety internetowej obejmującej 2815 respondentów i opisują ich przekonania oraz deklarowane zachowania. Nie są pomiarem całej populacji studentów.
W pytaniu o źródła wiedzy można było wskazywać więcej niż jedną odpowiedź, dlatego wartości nie sumują się do 100%.
(10) Pytanie dotyczyło tego, kto zdaniem respondentów powinien wiedzieć o trudnościach psychicznych. Nie należy utożsamiać odpowiedzi z pomiarem rzeczywistego ujawniania problemów.
Niestabilna sytuacja ekonomiczna a zdrowie psychiczne
- 65,4% respondentów deklarowało, że ich sytuacja finansowa wpływa na samopoczucie psychiczne (9).
- Około 60,7% uważało, że sytuacja finansowa wpływa na decyzje dotyczące kariery (9).
- 17,6% badanych deklarowało napady paniki związane z finansami przynajmniej czasami (9).
- 52,3% wskazywało chroniczne napięcie związane z sytuacją finansową z jakąkolwiek częstotliwością uwzględnioną w ankiecie (9).
- Brak lęku i niepokoju o finanse deklarowało 31,4% mężczyzn i 16,5% kobiet; odpowiedź „bardzo często” wskazało odpowiednio 2% i 8,9% (9).
- W badaniu osób studiujących na kierunkach medycznych niepewność finansową deklarowało 49,5% kobiet i 36,6% mężczyzn (11).
- Respondenci wskazywali różne strategie radzenia sobie z finansami: 92,3% budżetowanie i oszczędzanie, 50,8% szukanie dodatkowych dochodów, 31,5% zwiększanie liczby godzin pracy (9).
Notka metodologiczna
(9) Badanie objęło 130 studentów i miało charakter przekrojowy. Zastosowano autorską ankietę. Wynik 65,4% oznacza deklarowane przez respondentów dostrzeganie wpływu finansów na własne samopoczucie, a nie dowód, że sytuacja finansowa spowodowała pogorszenie zdrowia psychicznego.
Wskaźnik 52,3% obejmuje wszystkie częstotliwości chronicznego napięcia wymienione w ankiecie, również odpowiedź „rzadko”.
Badanie nie pozwala określić, które z deklarowanych strategii finansowych były skuteczne.
(11) Niepewność finansowa była samooceną respondentów z kierunków medycznych, a nie obiektywnym pomiarem ich sytuacji materialnej.
Kobiety w środowisku akademickim
- W badaniu studentów uczelni medycznych kobiety uzyskiwały mniej korzystne wyniki w zakresie objawów depresyjnych, lęku oraz senności dziennej (16).
- W badaniu stresu finansowego kobiety częściej deklarowały lęk i niepokój związany z finansami niż mężczyźni (9).
- Kobiety, studentki medycy, częściej postrzegały płeć jako barierę rozwoju zawodowego (11).
- Dane dotyczące doktorantek i badaczek wskazują również na trudności w godzeniu pracy naukowej z życiem prywatnym, szczególnie w okresach zwiększonych obowiązków opiekuńczych (2, 15).
- Historyczne dane dotyczące struktury szkolnictwa wyższego wskazywały, że kobiety stanowiły 57,6% osób studiujących, 51,2% asystentów, 50,5% adiunktów, 39,2% profesorów nadzwyczajnych i 25,2% profesorów zwyczajnych (15).
- W opracowaniach dotyczących pandemii COVID-19 opisywano zwiększone obowiązki opiekuńcze i domowe, problemy z kontynuowaniem części aktywności naukowych oraz obciążenie dobrostanu badaczek (15).
Notka metodologiczna
(16) Badanie dotyczyło studentów 20 uczelni medycznych. Zaobserwowane różnice między kobietami i mężczyznami nie oznaczają identycznej zależności na wszystkich kierunkach i we wszystkich grupach studentów.
(9) Badanie obejmowało 130 osób. Różnice według płci odnoszą się do tej konkretnej próby.
(11) Są to deklarowane doświadczenia osób studiujących na kierunkach medycznych. Nie stanowią pomiaru form dyskryminacji ze względu na płeć w polskim środowisku akademickim.
(15) Dane o strukturze zatrudnienia są historyczne. Dane studenckie odnoszą się do 2019 r., a dane dotyczące stanowisk przytoczono za „She Figures 2021”. Nie przedstawiają stanu na 2026 r. ani prawdopodobieństwa awansu konkretnej osoby.
Opracowanie dotyczące pandemii łączy badania polskie i zagraniczne. Nie ma podstaw do twierdzenia, że wszystkie spośród kobiet-naukowców w jednakowym stopniu ograniczyły publikowanie, składanie grantów czy rozwijanie współpracy.
Korzystanie ze wsparcia psychologicznego wśród studentów
- 64% respondentów uważało dostęp do bezpłatnej profesjonalnej pomocy psychologicznej za niewystarczający (3).
- 74% nie wiedziało, ile wynosi czas oczekiwania na pomoc psychologiczną lub psychiatryczną w ramach NFZ w ich okolicy (3).
- Około 49% respondentów deklarowało wcześniejsze korzystanie z pomocy psychologa (3).
- Około 12% wszystkich badanych deklarowało jedną wizytę, 20% — kilka wizyt, a 17% — korzystanie regularne (3).
- Wśród respondentów pochodzących ze wsi 63% nigdy nie korzystało z pomocy psychologa, a wśród osób z miejscowości do 20 tys. mieszkańców — 56% (3).
- W grupie osób, które wcześniej nie korzystały z pomocy psychologa, około 41% deklarowało gotowość skorzystania z psychologa uczelnianego, 36% odpowiadało negatywnie, a 23% nie zajmowało jednoznacznego stanowiska (3).
- Wśród osób deklarujących wcześniejszy kontakt z psychologiem około 32% odbyło pierwszą wizytę w okresie studiów, 29% w szkole średniej, 19% w gimnazjum i 18% w szkole podstawowej (3).
- W odrębnej podgrupie odpowiadającej na pytanie o korzystanie z psychologa uczelnianego 70% deklarowało brak korzystania, 15% jedną wizytę, 11% kilka wizyt, a 4% korzystanie regularne (3).
- W badaniu osób studiujących na kierunkach medycznych wcześniejszy kontakt ze specjalistą zdrowia psychicznego deklarowało 54,5% kobiet i 52,4% mężczyzn (11).
Notka metodologiczna
(3) Wszystkie wartości pochodzą z dobrowolnej ankiety 2815 respondentów, ale część pytań była zadawana tylko określonym podgrupom.
Wartość około 49% dotyczy całej próby. Suma 37% oznacza osoby deklarujące kilka wizyt lub korzystanie regularne w całej próbie, a nie 37% osób, które kiedykolwiek były u psychologa.
Wyniki dotyczące miejsca zamieszkania są odsetkami wewnątrz poszczególnych grup — nie oznaczają, że większość wszystkich osób niekorzystających z psychologa pochodzi ze wsi.
Pytanie o gotowość do skorzystania z psychologa uczelnianego skierowano do 1426 osób, które wcześniej nie korzystały z pomocy psychologa.
Dane o pierwszej wizycie dotyczą 1389 osób deklarujących wcześniejszy kontakt z psychologiem.
Dane o korzystaniu z pomocy uczelnianej dotyczą odrębnej podgrupy 509 osób.
(11) „Specjalista zdrowia psychicznego” obejmował psychologa, psychoterapeutę lub psychiatrę i nie oznaczał koniecznie aktualnego leczenia.
Działalność uczelni na rzecz wsparcia psychicznego
Świadomość dotycząca działań podejmowanych przez uczelnie
- 56% respondentów nie wiedziało, czy ich uczelnia zatrudnia psychologa (3).
- 67% negatywnie oceniało wystarczalność promocji zdrowia psychicznego na swojej uczelni (3).
- 17% oceniało promocję pozytywnie, a około 16% nie zajmowało jednoznacznego stanowiska (3).
- 55% respondentów nie rozpoznawało działań na rzecz zdrowia psychicznego inicjowanych przez uczelnię (3).
- 13% wskazywało przypominanie o możliwości skorzystania z psychologa, 10% warsztaty, 4% wydarzenia zwiększające wiedzę, a 1% inne działania (3).
- Wśród zgłaszanych barier korzystania z pomocy uczelnianej pojawiały się obawy o poufność, zaufanie do specjalisty, łączenie przez niego różnych ról na uczelni, godziny przyjęć oraz słaba informacja o usłudze (3).
Notka metodologiczna
(3) Wyniki opisują wiedzę i oceny respondentów, a nie niezależny audyt rzeczywistych świadczeń wszystkich polskich uczelni.
Wartość 67% dotyczy oceny promocji zdrowia psychicznego, a nie skuteczności konsultacji psychologicznych lub psychoterapii.
Wartość 55% oznacza brak rozpoznania działań przez respondentów; nie dowodzi, że 55% uczelni rzeczywiście nie prowadzi żadnych działań.
Wskazane bariery pochodzą m.in. z odpowiedzi jakościowych i nie należy interpretować ich jako precyzyjnych wskaźników częstości występowania każdej bariery.
Rodzaje działalności na rzecz wsparcia zdrowia psychicznego w środowisku akademickim
- W raporcie Rzecznika Praw Pacjenta 15 z 40 uczelni, które odpowiedziały na badanie (37,5%) posiadało poradnię (5).
- W badaniu Ministerstwa Edukacji i Nauki obejmującym 90 uczelni 76 deklarowało oferowanie pomocy specjalistycznej (12).
- 24 uczelnie posiadały wyodrębnioną jednostkę organizacyjną zajmującą się wsparciem zdrowia psychicznego, a 22 współpracowały z podmiotami zewnętrznymi (12).
- 20 uczelni deklarowało warsztaty i szkolenia profilaktyczne, a 8 — szkolenia pracowników dotyczące reagowania na problemy studentów (12).
- Uczelnie stosują również konsultacje, działania profilaktyczne oraz współpracę z zewnętrznymi specjalistami (5, 12, 14).
- W przykładzie UMK w 2023 r. zrealizowano 940 godzin konsultacji psychologicznych, 462 godziny diagnozy psychologicznej i 359 godzin konsultacji psychiatrycznych (8).
Notka metodologiczna
(5) Raport RPP opierał się na odpowiedziach 40 uczelni uzyskanych w 2020 r. Posiadanie poradni nie było jedyną możliwą formą zapewniania wsparcia, dlatego 37,5% nie należy interpretować jako odsetka wszystkich uczelni prowadzących jakąkolwiek pomoc.
(12) Raport MEiN z 2021 r. objął odpowiedzi 90 uczelni. Kategorie działań nie są rozłączne — jedna uczelnia mogła realizować kilka form wsparcia. Są to deklaracje instytucji z 2021 r., a nie aktualna mapa dostępności i skuteczności pomocy w 2026 r.
(8) Podane wartości oznaczają liczbę godzin usług, a nie liczbę pacjentów, diagnoz czy przypadków zaburzeń.
Rekomendacje dotyczące wsparcia psychicznego w środowisku akademickim
- Zapewnić jasną drogę do pomocy. Informacja powinna odpowiadać na podstawowe pytania: dla kogo jest usługa, jak się zapisać, ile kosztuje, jaki rodzaj pomocy jest dostępny i jakie obowiązują zasady poufności (3, 14).
- Dopasować intensywność wsparcia do poziomu potrzeb. Profilaktyka i samopomoc mogą być odpowiednie dla części osób, natomiast osoby z bardziej nasilonymi lub utrzymującymi się problemami powinny mieć dostęp do specjalistycznej oceny i leczenia (6).
- Wybierać programy posiadające dowody skuteczności dla konkretnego celu. Jednorazowy wykład lub bierne materiały informacyjne nie powinny zastępować odpowiednio dobranej pomocy psychologicznej (6).
- Dbać o zaangażowanie w programach cyfrowych. Struktura, przypomnienia i kontakt ze specjalistą mogą zwiększać prawdopodobieństwo ukończenia programu (6).
- Uwzględniać warunki studiowania i pracy. Oprócz pomocy indywidualnej warto analizować przeciążenie obowiązkami, sytuację finansową, relacje, rodzicielstwo, potrzeby osób neuroróżnorodnych i bariery w korzystaniu z pomocy (1–3, 9, 15).
- Oddzielić pomoc od oceny akademickiej. Poufność, konflikty ról oraz możliwość dyskretnego skorzystania z usługi powinny być elementem projektowania systemu (3, 14).
- Mierzyć efekty lokalnie. Liczba przeprowadzonych konsultacji mówi o aktywności systemu, ale sama nie pozwala ocenić jego skuteczności. Warto monitorować m.in. czas oczekiwania, korzystanie z usług, rezygnacje oraz doświadczenia użytkowników (6).
Notka metodologiczna
Rekomendacje są syntezą wyników badań oraz opracowań dotyczących organizacji wsparcia.
(6) Jest przeglądem skutecznych interwencji i stanowi główne źródło dotyczące projektowania programów.
(3), (14) Dostarczają informacji o barierach i organizacji pomocy na uczelni.
(1), (2), (9), (15) wskazują obszary, które mogą wymagać uwzględnienia przy lokalnej diagnozie potrzeb.
Przedstawiony zestaw rekomendacji nie został przetestowany jako jeden kompletny model interwencji na polskiej uczelni. Poszczególne rozwiązania wymagają dostosowania do potrzeb, zasobów i istniejącego systemu pomocy danej instytucji.
Metodologia raportu
Raport jest przeglądem narracyjnym i krytycznym zestawieniem wskazanych źródeł. Nie jest własnym badaniem populacyjnym Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk, metaanalizą ani przeglądem systematycznym.
Materiał obejmuje badania empiryczne, przeglądy literatury, raporty ankietowe, dane instytucjonalne, poradnik oraz poster konferencyjny.
Nie zakładamy, że wszystkie źródła mają tę samą wartość metodologiczną ani że zebrany materiał obejmuje wszystkie badania dotyczące zdrowia psychicznego polskiej społeczności akademickiej.
Jak czytać wyniki?
- Badana próba nie jest automatycznie całą populacją.
Wynik pochodzący z jednej uczelni, kierunku, małej grupy lub dobrowolnej ankiety internetowej nie jest reprezentatywnym oszacowaniem dla wszystkich studentów lub pracowników uczelni. - Objaw, samoopis i diagnoza to różne informacje.
Dodatni wynik kwestionariusza przesiewowego może wskazywać na objawy lub zwiększone ryzyko problemu, ale nie jest automatycznie diagnozą kliniczną. - Każdy procent ma konkretny mianownik.
Niektóre pytania zadawano całej próbie, inne tylko określonej podgrupie. Dlatego przy cytowaniu wyników należy sprawdzić odpowiadającą im notkę metodologiczną. - Rok publikacji i rok badania mogą być różne.
Jeżeli było to możliwe, w raporcie podajemy okres zebrania danych niezależnie od roku wydania publikacji. - Związek nie oznacza przyczyny.
Większość wykorzystanych badań ma charakter przekrojowy. Zaobserwowanie związku między np. finansami, relacjami lub obciążeniem pracą a zdrowiem psychicznym nie dowodzi kierunku przyczynowego. - Nie uśredniamy automatycznie wyników różnych badań.
Różnice w próbach, narzędziach i progach sprawiają, że np. dwa różne odsetki objawów depresyjnych nie muszą być konkurencyjnymi estymacjami tego samego zjawiska. - Wyniki cytowane pośrednio są oznaczone.
Jeżeli dana liczba pochodzi z badania przytoczonego w przeglądzie, a nie została niezależnie sprawdzona w publikacji pierwotnej, informujemy o tym w notce metodologicznej. - Precyzyjna liczba nie oznacza precyzyjnego oszacowania populacyjnego.
Zachowanie wartości takich jak 51,07% czy 21,5% ułatwia identyfikację wyniku w źródle, ale nie oznacza, że z podobną dokładnością znamy częstość danego problemu w całej populacji.
Źródła
1. Przyborowska B. i in., Raport z badania wypalenia zawodowego pracowników UMK, Uniwersytecki Ośrodek Wsparcia i Rozwoju Osobistego.
2. Piotrowski K., Centka P., Cholewińska A., Jasiek N., Mencel A., Ziółkowska J., Cisłak-Wójcik A., Analiza badań nad zdrowiem psychicznym i jakością życia w środowisku akademickim, Raport Warszawa 2024.
3. Centrum Analiz NZS i PSSiAP, Zdrowie psychiczne studentów, Warszawa 2021.
4. Wędzińska M., Kondycja psychiczna studentów jako przyczynek do zmian w edukacji akademickiej, Studia Paedagogica Ignatiana [online]. 29 grudzień 2025, T. 28, nr 4.
5. Rzecznik Praw Pacjenta, Zdrowie psychiczne na polskich uczelniach – raport Rzecznika Praw Pacjenta, Warszawa 2021.
6. Piotrowski K., Dopierała A., Cholewińska A., Stachowska J., Wojtczak M., Kowalska N., Cisłak-Wójcik A., Skuteczne interwencje na rzecz zdrowia i dobrostanu w środowisku akademickim, Raport Warszawa 2026.
7. Kluczyńska S., Witkowska E. M., Zabłocka-Żytka L., Sokołowska E., The mental health of Polish students – selected positive and negative indicators, Advances in Psychiatry and Neurology/Postępy Psychiatrii i Neurologii, 2019, 28(4).
8. Solarczyk-Szwec H., Zdrowie psychiczne studentów UMK: diagnoza, profilaktyka, wyzwania [poster], Projekt badawczy: Badanie dobrostanu społeczności akademickiej (2021-2022).
9. Pawełko J. A., Olszewska A. M., Stres finansowy a zdrowie psychiczne studentów, Akademia Zarządzania, 2025, 9(3).
10. Brzezicha A., Zdrowie psychiczne osób studiujących na przykładzie Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, [w:] D. Teneta (red.), ESG – moda czy konieczność? (2025), Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
11. Fundacja Polki w Medycynie, Raport na temat zdrowia psychicznego polskich Medyków i Medyczek [część 2], https://polkiwmedycynie.pl/raport-zdrowie-psychiczne-2/.
12. Ministerstwo Edukacji i Nauki, Raport dotyczący pomocy psychologicznej w uczelniach, Warszawa 2021.
13. Pizuńska D., Golińska P. B., Małek A., Radziwiłłowicz W., Dobrostan psychofizyczny wśród doktorantów, Psychiatria Polska, 2021, 55(4).
14. Bojarska K. i in, Organizacja i funkcjonowanie punktu wsparcia na uczelni, Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2020.
15. Chudzicka-Dudzik P., Wpływ pandemii COVID-19 na kariery akademickie kobiet, [w:] Polityka, kultura i społeczeństwo w czasach pandemii. Wybrane Zagadnienia, red. M. Sędkowski, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2022.
16. Limanówka P., Kuca J., Laska J., Łacwik J., Szczuraszyk A., Kasperczyk J., The impact of interpersonal relationships on mental health of Polish medical students, Annales Academiae Medicae Silesiensis, 2024, 78.
17. Duda M. (2023). Nasilenie depresyjności wśród studentów pedagogiki specjalnej a ich zasoby osobiste. Edukacja Dorosłych, 2(89), 101–113.
18. Piotrowski P., Babicki M., Maślanka P., Kotowicz K., Marciniak D., Rymaszewska J. (2020). Assessment of sleep disorders and use of psychoactive drugs among Polish students. Psychiatria Polska, 54(5), 1007–1024. Pomiar: 2016 r.
19. Wolniak R., Szromek A.R. (2020). The Analysis of Stress and Negative Effects Connected with Scientific Work among Polish Researchers. Sustainability, 12(12), 5117. Pomiar: listopad–grudzień 2017 r.
20. Kowalczyk M., Karbownik M.S., Kowalczyk E., Sienkiewicz M., Talarowska M. (2021). Mental Health of PhD Students at Polish Universities—Before the COVID-19 Outbreak. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(22), 12068.
