Zaburzenia adaptacyjne – czym są, jak sobie z nimi radzić

Zaburzenia adaptacyjne pojawiają się wtedy, gdy trudna sytuacja życiowa przekracza nasze możliwości radzenia sobie z nimi.

To stan, w którym napięcie emocjonalne, lęk, stres lub obniżony nastrój utrzymują się na tyle długo i są na tyle intensywne, że utrudniają normalne życie – pracę, relacje czy podejmowanie decyzji.

Zaburzenia adaptacyjne mają zazwyczaj charakter przejściowy i przy odpowiednim wsparciu można skutecznie sobie z nimi poradzić.

Kluczowe jest jednak ich rozpoznanie i zrozumienie mechanizmów, które za nimi stoją.

W tym artykule dowiesz się:

• czym dokładnie są zaburzenia adaptacyjne;
• jakie są ich objawy i przyczyny;
• jak wygląda diagnoza i leczenie;
• oraz co możesz zrobić, aby odzyskać równowagę psychiczną.

Zapisz się na bezpłatną konsultację

 Kluczowe wnioski

• Zaburzenia adaptacyjne to nadmierna reakcja na stresor, która prowadzi do wyraźnego pogorszenia codziennego funkcjonowania.
• Zaburzenia adaptacyjne często współwystępują z depresją, zaburzeniami lękowymi, PTSD oraz innymi problemami psychicznymi.
• Główną przyczyną zaburzeń adaptacyjnych są stresujące wydarzenia życiowe, np. rozwód, zmiana pracy, katastrofa naturalna.
• Ryzyko zaburzeń adaptacyjnych zwiększają m.in. brak wsparcia społecznego, wcześniejsze trudne doświadczenia oraz inne problemy psychiczne.
• Objawy zaburzeń adaptacyjnych obejmują niepokój, obniżony nastrój, trudności w koncentracji, wycofanie społeczne oraz objawy somatyczne.
• Diagnoza zaburzeń adaptacyjnych opiera się na wywiadzie klinicznym i ocenie związku między objawami a stresorem zgodnie z kryteriami ICD-11 lub DSM-5.
• Leczenie obejmuje głównie psychoterapię, wsparcie społeczne oraz techniki radzenia sobie ze stresem, czasem farmakoterapię.
• Profilaktyka polega na budowaniu odporności psychicznej, zdrowym stylu życia i rozwijaniu skutecznych strategii radzenia sobie ze stresem.
• Wsparcie bliskich powinno obejmować empatię, pomoc w codziennym funkcjonowaniu oraz zachęcanie do skorzystania z profesjonalnej pomocy.

Czym są zaburzenia adaptacyjne?

Zaburzenia adaptacyjne to nadmierna reakcja na możliwy do zidentyfikowania stresor w życiu.

Reakcja jest bardziej intensywna, niż można by się normalnie spodziewać i może prowadzić do znacznego pogorszenia funkcjonowania w życiu codziennym.

Zaburzenia adaptacyjne są dość powszechne.

Odsetek osób zapadających na zaburzenia adaptacyjne waha się między 3% a 10%.

Szczególnie często diagnoza jest stawiana dzieciom i nastolatkom.

Nie ma istotnych różnic między częstością występowania zaburzenia u kobiet i mężczyzn.

Co ważne, przebieg i objawy tego zaburzenia mogą się znacznie różnić w zależności od uwarunkowań kulturalnych i przyjętych norm społecznych.

Wiadomo, że wszyscy napotykają stres – jednak niektórzy ludzie mają problemy z radzeniem sobie z nim.

Przyczyną może być wrażliwość na niektóre stresory, nagromadzenie wielu problemów lub nieumiejętność zdrowego rozładowania napięcia.

Niemożność adaptacji do stresującego zdarzenia może powodować poważne objawy psychiczne, a czasem nawet fizyczne.

Ryzyko samobójcze szacuje się na poziomie 4% (Patra, Sarkar 2013).

Zaburzenia adaptacyjne mogą dotyczyć zarówno dorosłych, jak i dzieci.

Stresory mogą wpływać na jedną osobę, całą rodzinę lub większą grupę (np. całą społeczność dotkniętą klęską żywiołową).

Z jakimi chorobami współwystępują zaburzenia adaptacyjne?

Zaburzenia adaptacyjne najczęściej pojawiają się równolegle z innymi problemami psychicznymi, szczególnie tymi związanymi ze stresem i regulacją emocji:

1. Zaburzenia nastroju (np. depresja)
   Objawy zaburzeń adaptacyjnych – takie jak obniżony nastrój, brak energii czy poczucie beznadziei – mogą przypominać depresję lub z nią współwystępować.
2. Zaburzenia lękowe
   Silny niepokój, napięcie i zamartwianie się często prowadzą do rozwoju zaburzeń lękowych lub nasilają ich przebieg.
3. Zespół stresu pourazowego (PTSD)
   W niektórych przypadkach zaburzenia adaptacyjne mogą poprzedzać rozwój PTSD – szczególnie gdy stresor ma charakter traumatyczny.
4. Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD)
   Nadmierne analizowanie sytuacji i uporczywe myśli mogą nasilać objawy obsesyjno-kompulsyjne.
5. Zaburzenia dwubiegunowe
   U osób z chorobą afektywną dwubiegunową stresujące wydarzenia mogą wywoływać epizody adaptacyjne lub pogarszać przebieg choroby.
6. Zaburzenia osobowości
   Określone cechy osobowości (np. wysoka wrażliwość, impulsywność) mogą zwiększać podatność na zaburzenia adaptacyjne i wpływać na ich przebieg.

Aż 76% pacjentów z zaburzeniami adaptacyjnymi (Carta i in. 2009) ma rozpoznaną chorobę związaną z nadużywaniem substancji (od alkoholu, papierosów czy substancji psychoaktywnych).

Jakie są możliwe przyczyny występowania zaburzeń adaptacyjnych?

Zaburzenia adaptacyjne są powodowane przez jeden lub więcej stresorów życiowych.

U dorosłych stresory te są najczęściej związane z pożyciem małżeńskim, finansami lub pracą.

U nastolatków często występują stresory związane ze szkołą i rówieśnikami, problemy i kłótnie rodziców lub problemy związane z dorastaniem i poznawaniem samego siebie.

Inne rodzaje stresorów, które mogą przytłoczyć bez względu na wiek, to śmierć ukochanej osoby, poważne zmiany w życiu, wypadki, katastrofy i choroby oraz ich późniejsze leczenie.

Czynniki, które wpływają na to, jak dana osoba reaguje na stres, mogą obejmować warunki ekonomiczne, a także dostępność wsparcia społecznego oraz dostępne możliwości radzenia sobie.

Ważna jest także indywidualna podatność na stres – wpływają na nią umiejętności społeczne, inteligencja, obciążenie genetyczne i opanowanie strategii radzenia sobie.

Inne powody wystąpienia silnej reakcji stresowej

• pojedyncze wydarzenie – jest to zazwyczaj wydarzenie niespodziewane i o ogromnej sile oddziaływania na życie danej osoby. Przykładami takich zdarzeń są katastrofy (takie jak powodzie i pożary), duże zmiany życiowe (takie jak małżeństwo, rozwód, zajście w ciążę, utracenie pracy) lub indywidualne problemy (takie jak choroba, czy poważna kłótnia z bliską osobą)
• splot kilku wydarzeń – czyli nałożenie się na siebie kilku problemów (choć każdy problem indywidualnie mógłby nie wywołać tak silnej reakcji) – na przykład problemy małżeńskie w tym samym czasie, co utrata pracy
• wydarzenia powtarzające się – takimi jak powtarzające się często i obserwowane przez dziecko kłótnie jego rodziców
• stany ciągłe – na przykład zamieszkiwanie w niebezpiecznym miejscu, chroniczne ubóstwo

Istotne jest to, że wystąpienie danej sytuacji nie jest równoznaczne z wystąpieniem zaburzenia adaptacyjnego.

Ta sama sytuacja może u jednej osoby wywołać bardzo silną reakcję emocjonalną i zaburzenie, a inna osoba może sobie z nią samodzielnie poradzić bez większego obciążenia psychicznego.

Wydarzenie, które wywołuje zaburzenie adaptacyjne wcale nie musi być katastrofą, ani mieć negatywnego wpływu na życie.

Silny stres i silne reakcje może wywołać np. wyprowadzka od rodziców, zawarcie małżeństwa, narodziny dziecka, czy przejście na emeryturę.

Więcej o objawach nerwicy

Z jakimi konsekwencjami są związane zaburzenia adaptacyjne?

Zaburzenia adaptacyjne wiążą się ze zwiększonym ryzykiem zachowań samobójczych i nadużywania substancji psychoaktywnych.

Przewlekłe zaburzenie adaptacyjne może przerodzić się w cięższe zaburzenie psychiczne, jak na przykład depresja.

Przeżywanie zaburzeń adaptacyjnych prowadzi, także, do pogorszenia codziennego funkcjonowania i efektywności.

Taki stan rzeczy może niestety prowadzić do kolejnych problemów – na przykład pogorszenia ocen w przypadku dzieci lub obniżenia jakości pracy i zagrożenie zwolnieniem w przypadku dorosłych osób pracujących.

Jakie są potencjalne czynniki ryzyka?

Nie ma jednoznacznego sposobu ustalenia, dlaczego u niektórych osób występuje zaburzenie adaptacyjne w odpowiedzi na dany stresor, a u innych nie.

Uważa się, że wpływ na wystąpienie tego zaburzenia mają umiejętności radzenia sobie ze stresem, przeszłe doświadczenia, umiejętności społeczne i wiele innych.

Osoba jest bardziej narażona na zaburzenia dostosowania niż populacja ogólna, jeśli spełnia jedno lub więcej z następujących kryteriów:

• przeżywa inne zaburzenie lub problemy ze zdrowiem psychicznym
• doświadcza długoterminowych czynników stresowych, takich jak problemy finansowe, długotrwała choroba lub problemy domowe
• jest osamotniona, brakuje jej systemu wsparcia społecznego
• doświadczyła stresujących wydarzeń w dzieciństwie (takich jak wykorzystywanie seksualne lub fizycznego, częsta zmiana miejsca zamieszkania)
• jest słabo wykształcona
• mieszka w obszarze miejskim

Jak rozpoznać zaburzenia adaptacyjne?

Zaburzenie adaptacyjne objawia się głównie w sferze emocjonalnej, choć występują także objawy w specyficznych zachowaniach.

Według kryteriów diagnostycznych, objawy te pojawiają się w ciągu 3 miesięcy od wystąpienia stresora, który wywołuje zaburzenie.

Najistotniejszym objawem (i kryterium diagnostycznym) jest wystąpienie niepokoju nieproporcjonalnego do intensywności stresora.

W ocenie adekwatności niepokoju do stresora wykorzystuje się wiedzę o kontekście sytuacji i czynnikach kulturowych.

Poszczególne objawy zaburzenia adaptacyjnego i ich liczba mogą się znacznie różnić u różnych osób.

Jednym z poważniejszych problemów jest to, że osoba cierpiąca na zaburzenie adaptacyjne może nawet nie zdawać sobie sprawy z istnienia stresora, który spowodował tak silną reakcję i zaburzenie.

Zaburzenia adaptacyjne mogą się objawiać następującymi symptomami:

• impulsywne działania
• niepokój
• smutek
• poczucie bezsilności i beznadziejności
• częsty płacz
• postawa wycofania (np. z życia towarzyskiego)
• trudności w koncentracji
• obniżenie samooceny
• myśli samobójcze
• bezsenność
• drżenie mięśni
• niewspółmierne do wysiłku zmęczenie
• bóle (np. mięśniowe lub głowy)
• przewlekła niestrawność

Więcej o stanach lękowych

Jak diagnozuje się zaburzenia adaptacyjne? (kryteria diagnostyczne)

Diagnoza zaburzeń adaptacyjnych opiera się na szczegółowym wywiadzie klinicznym przeprowadzanym przez psychologa diagnostę lub psychiatrę.

Nie istnieje jedno konkretne badanie czy test laboratoryjny, który pozwala jednoznacznie potwierdzić to zaburzenie – kluczowa jest profesjonalna ocena specjalisty oraz spełnienie określonych kryteriów diagnostycznych.

Proces diagnostyczny koncentruje się na ustaleniu związku pomiędzy objawami a wydarzeniem stresowym.

Specjalista analizuje:

• czy objawy pojawiły się po wystąpieniu stresora (np. rozwodu, utraty pracy, choroby)
• jak szybko się pojawiły (zwykle w ciągu kilku tygodni lub miesięcy)
• jak silne są objawy i czy są nieproporcjonalne do sytuacji
• w jakim stopniu wpływają na codzienne funkcjonowanie (praca, relacje, życie społeczne)
• czy wcześniej występowały inne zaburzenia psychiczne.

Istotne jest również wykluczenie innych możliwych przyczyn symptomów, takich jak depresja, zaburzenia lękowe czy zespół stresu pourazowego (PTSD).

Jak wskazują badania zaburzenia adaptacyjne same w sobie są czynnikiem ryzyka dla innych chorób psychicznych, prawdopodobieństwo ich wystąpienia wzrasta 2,67-krotnie w ciągu 12 miesięcy, jeśli pacjent zmaga się z zaburzeniami adaptacyjnymi (O’Donnell i in. 2016).

Kryteria diagnostyczne (ICD-11 i DSM-5)

Aby rozpoznać zaburzenia adaptacyjne, specjalista odnosi się do międzynarodowych klasyfikacji chorób psychicznych, takich jak ICD-11 lub DSM-5.

Najważniejsze kryteria obejmują:

• pojawienie się objawów emocjonalnych lub behawioralnych w odpowiedzi na konkretny stresor
• wystąpienie objawów zwykle w ciągu 1–3 miesięcy od wydarzenia stresowego
• nasilone cierpienie psychiczne, które jest nieproporcjonalne do sytuacji
• wyraźne pogorszenie funkcjonowania w życiu codziennym (np. w pracy, szkole, relacjach)
• brak spełnienia kryteriów innego zaburzenia psychicznego.

W klasyfikacji ICD-11 dodatkowo podkreśla się trudność w przystosowaniu się do sytuacji oraz nadmierne zaabsorbowanie stresorem (np. ciągłe zamartwianie się). 

Jak przebiega proces leczenia zaburzeń adaptacyjnych?

Podstawowym celem leczenia zaburzeń adaptacyjnych jest złagodzenie objawów i pomoc osobie w osiągnięciu poziomu funkcjonowania porównywalnego z tym przed zdarzeniem stresującym.

Zalecane metody leczenia obejmują psychoterapię indywidualną lub rodzinną, a czasem także grupy samopomocy oraz odpowiednio dobrane leki (jako wsparcie do psychoterapii).

Na początku terapii ustalane są realistyczne cele krótkoterminowe, ponieważ przebieg zaburzeń adaptacyjnych ma charakter krótkotrwały.

Cele terapii często koncentrują się na rozpoznawaniu i korzystaniu ze wsparcia społecznego dostępnego dla danej osoby, na przykład w postaci rodziny i przyjaciół.

Kolejną ważną sprawą jest rozwinięcie i utrwalenie umiejętności radzenia sobie i rozwiązywania problemów.

Możliwy jest także trening technik relaksacyjnych, aby lepiej radzić sobie z istniejącym stresem. 

Osoby cierpiące na zaburzenia adaptacyjne powinny pracować nad utrzymaniem zdrowej diety i regularnego snu. Równie ważne jest dbanie o relacje z bliskimi (i uzyskanie ich wsparcia).

Bezpłatny test online na lęki

Jak poradzić sobie z zaburzeniem adaptacyjnym?

Najlepszym rozwiązaniem problemu zaburzenia adaptacyjnego jest zgłoszenie się po pomoc do specjalisty zdrowia psychicznego.

Nie oznacza to jednak, że nie możesz zrobić nic poza tym.

Jeśli chcesz zwalczyć objawy zaburzenia adaptacyjnego, spróbuj:

• ustalić plan działania – aktywne podejście do stresującej sytuacji pomoże Ci odnaleźć własną siłę oraz przyniesie poczucie odzyskiwania kontroli nad sytuacją
• redukować stres – ostatnie, czego w tym momencie potrzebujesz, to większa ilość stresu. Dlatego warto nauczyć się skutecznie i zdrowo rozładowywać negatywne emocje i panować nad poziomem stresu w swoim życiu
• poszukać wsparcia u bliskich – bliska osoba nie musi nawet pomagać Ci rozwiązać trudnej sytuacji. Wystarczy, że będzie przy Tobie, wysłucha Twoich obaw i zadba o Twoje samopoczucie
• poszukać pozytywnych stron – jeśli nie jest Ci łatwo odnaleźć pozytywów w obecnej sytuacji, zacznij od małych kroków. Postaraj wyszukać choć kilka pozytywnych sytuacji i wydarzeń każdego dnia

Jak zapobiegać zaburzeniom adaptacyjnym?

Nie ma gwarantowanego sposobu zapobiegania zaburzeniom adaptacyjnym.

Jednak nauka radzenia sobie i budowanie odporności na stres może stanowić solidną profilaktykę.

Możesz zwiększyć swoją odporność na stres poprzez:

• dbanie o relacje i rozwijanie silnej sieci ludzi, którzy będą cię wspierać w trudnych chwilach
• poszukanie pozytywnego podejścia, nawet w trudnych sytuacjach
• prowadzenie zdrowego stylu życia (m.in. odpowiednia ilość snu i odpoczynku, zdrowa dieta, aktywność fizyczna)
• budowanie wysokiej i stabilnej samooceny
• nauka technik radzenia sobie ze stresem
• nauka technik relaksacyjnych i stosowanie ich w trudnych chwilach
• systematyczne dbanie o własne samopoczucie psychiczne (niedoprowadzanie do nagromadzenia negatywnych emocji)
• wypracowanie własnego systemu skutecznego rozładowywania stresu (np. poprzez medytację)

Najlepsze techniki i ćwiczenia relaksacyjne

Kiedy iść do lekarza?

Zazwyczaj stresory są tymczasowe i z czasem uczymy się sobie z nimi radzić lub samoistnie ustępują.

Czasami jednak stresujące wydarzenie pozostaje częścią Twojego życia.

Możliwe też jest, że po ustąpieniu pierwszego stresora pojawi się inny, a Ty ponownie przeżyjesz podobne emocje.

Jeżeli objawy zaburzenia adaptacyjnego doskwierają Ci przez długi czas, a przede wszystkim wpływają na jakość Twojego codziennego życia – warto zgłosić się po poradę do specjalisty.

Możesz uzyskać pomoc, która będzie nieoceniona w radzeniu sobie ze stresującymi wydarzeniami i walce o lepsze samopoczucie.

Jeśli masz obawy dotyczące wystąpienia zaburzeń adaptacyjnych u swojego dziecka, warto zareagować szybko.

Nie wahaj się zapytać o poradę lekarza pediatrę, który z pewnością doradzi także, do jakiego specjalisty warto się zgłosić.

Jak bliscy mogą wesprzeć osobę z zaburzeniami adaptacyjnymi? (kompleksowy przewodnik)

Wsparcie ze strony bliskich odgrywa kluczową rolę w procesie zdrowienia osoby z zaburzeniami adaptacyjnymi.

Silne relacje społeczne mogą znacząco zmniejszać skutki stresu, przyspieszać powrót do równowagi psychicznej i zapobiegać pogłębianiu się objawów.

Pomoc powinna być jednak świadoma i dostosowana do potrzeb osoby w kryzysie.

Twoi zadaniem nie jest leczenie czy rozwiązywanie problemów osoby cierpiącej na zaburzenia adaptacyjne.

Rola bliskich sprowadza się do emocjonalnego wsparcia.

Bądź obecny i słuchaj bez oceniania

Jedną z najważniejszych form wsparcia jest uważna obecność i empatyczne słuchanie.

Osoba z zaburzeniami adaptacyjnymi często potrzebuje przede wszystkim:

• poczucia zrozumienia
• przestrzeni do wyrażenia emocji
• akceptacji swoich reakcji.

Unikaj:

• bagatelizowania („inni mają gorzej”)
• dawania prostych rad
• oceniania czy krytykowania.

To zmniejsza poczucie izolacji, które często towarzyszy zaburzeniom adaptacyjnym.

Pomagaj w codziennych sprawach

Osoba przeżywająca silny stres może mieć trudności z wykonywaniem nawet prostych obowiązków.

Wsparcie praktyczne może obejmować:

• pomoc w organizacji dnia
• towarzyszenie w trudnych sytuacjach (np. urzędy, lekarz)
• wsparcie w obowiązkach domowych.

Tego typu pomoc odciąża psychicznie i pomaga odzyskać poczucie kontroli nad życiem.

Zachęcaj do kontaktu z ludźmi (ale nie zmuszaj)

Zaburzenia adaptacyjne często prowadzą do wycofania społecznego.

Warto:

• proponować spotkania lub wspólne aktywności
• podtrzymywać kontakt
• delikatnie zachęcać do wyjścia z domu.

Jednocześnie należy respektować granice – nadmierna presja może przynieść odwrotny efekt.

Wspieraj w szukaniu profesjonalnej pomocy

Bliscy nie zastąpią psychologa czy psychiatry, ale mogą pomóc w podjęciu decyzji o leczeniu.

Możesz:

• zaproponować wspólne znalezienie specjalisty
• towarzyszyć w pierwszej wizycie
• normalizować korzystanie z terapii.

Jeśli naturalne wsparcie społeczne nie wystarcza, pomoc specjalisty jest kluczowa dla poprawy stanu psychicznego.

Wzmacniaj poczucie sprawczości

Zamiast wyręczać we wszystkim, warto wspierać samodzielność poprzez:

• wspólne ustalanie małych, realistycznych celów
• docenianie postępów
• zachęcanie do aktywności.

Takie działania pomagają odbudować poczucie wpływu na własne życie i zwiększają odporność psychiczną.

Twórz bezpieczne i stabilne środowisko

Osoby z zaburzeniami adaptacyjnymi potrzebują przewidywalności i poczucia bezpieczeństwa.

W praktyce oznacza to:

• spokojną komunikację
• unikanie konfliktów i presji
• cierpliwość wobec zmiennych emocji. 

Podsumowanie

Zaburzenie adaptacyjne to bardzo silna reakcja emocjonalna na stresujące zdarzenie lub poważną zmianę w życiu człowieka.

Nadmierna reakcja występuje w ciągu trzech miesięcy od zaistnienia stresującego wydarzenia.

Przykładami stresujących wydarzeń mogą być przeprowadzka, rozwód, choroba lub utrata pracy.

W przypadku wystąpienia objawów świadczących o zaburzeniu adaptacyjnym warto zgłosić się do specjalisty, ponieważ nieleczenie może skutkować pogorszeniem objawów i pojawieniem się innych zaburzeń psychicznych (takich jak depresja).

Sprawdź naszych specjalistów

 

FAQ

Dlaczego potrzebujemy zdolności adaptacyjnych?

Zdolności adaptacyjne to nasza psychiczna umiejętność do dostosowania się do zmian, nowych sytuacji i wyzwań życiowych.

Dzięki nim możemy funkcjonować w świecie, który stale się zmienia: w pracy, relacjach, zdrowiu czy sytuacjach losowych.

Bez nich każda zmiana byłaby źródłem silnego przeciążenia emocjonalnego.

Czy zaburzenia adaptacyjne mogą minąć same?

W niektórych przypadkach objawy zaburzeń adaptacyjnych mogą z czasem osłabnąć, jeśli stresor zostanie usunięty, a osoba ma dobre wsparcie społeczne i zasoby psychiczne.

Jednak nie zawsze tak się dzieje.

Często bez odpowiedniej pomocy objawy mogą się utrzymywać lub nasilać, wpływając na codzienne funkcjonowanie, sen, nastrój czy relacje.

Jak długo mogą trwać zaburzenia adaptacyjne?

Zaburzenia adaptacyjne zwykle pojawiają się w ciągu kilku tygodni od stresującego wydarzenia i mogą trwają od tygodni do kilku miesięcy.

Objawy nie powinny utrzymywać się dłużej niż około 6 miesięcy po ustąpieniu stresora.

Jeśli jednak sytuacja stresowa trwa nadal (np. przewlekły konflikt, trudna sytuacja zawodowa), objawy mogą się przedłużać.

Czym jest Skala Stresu i jak może pomóc?

Skala Stresu to narzędzie psychologiczne, które pomaga ocenić poziom obciążenia życiowego wynikającego z różnych wydarzeń – zarówno negatywnych, jak i pozytywnych.

Każde wydarzenie (np. zmiana pracy, przeprowadzka, rozstanie) ma przypisaną określoną „wagę stresu”.

Sumując je, można oszacować, jak duże ryzyko przeciążenia psychicznego występuje w danym okresie.

To nie jest diagnoza, ale bardzo przydatny punkt odniesienia – pozwala lepiej zrozumieć, skąd mogą brać się objawy takie jak napięcie, problemy ze snem czy spadek nastroju.

Jak zachowuje się osoba z zaburzeniami adaptacyjnymi?

Osoba z zaburzeniami adaptacyjnymi może doświadczać różnych reakcji emocjonalnych i behawioralnych w odpowiedzi na stres:

• obniżony nastrój, smutek lub przygnębienie
• nadmierne zamartwianie się i napięcie
• drażliwość lub wybuchy emocji
• trudności ze snem i koncentracją
• wycofanie z relacji społecznych
• poczucie przeciążenia

Jak zaburzenia adaptacyjne objawiają się u dzieci i młodzieży?

Objawy mogą wyglądać inaczej niż u dorosłych – częściej pojawiają się: rozdrażnienie, wybuchy złości, problemy w szkole, regres rozwojowy (np. powrót do wcześniejszych zachowań), a także dolegliwości somatyczne.

 

Źródła

• Carta MG, Balestrieri M, Murru A, Hardoy MC. Adjustment Disorder: epidemiology, diagnosis and treatment. Clin Pract Epidemiol Ment Health. 2009 Jun 26;5:15.
• Ostafińska-Molik B., (2014) Postrzeganie siebie i własnego zachowania w kontekście zaburzeń adaptacyjnych młodzieży, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
• O’Donnell ML, Alkemade N, Creamer M, McFarlane AC, Silove D, Bryant RA, Felmingham K, Steel Z, Forbes D. A Longitudinal Study of Adjustment Disorder After Trauma Exposure. Am J Psychiatry. 2016 Dec 1;173(12):1231-1238.
• American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: Author.
• Fernández A, Mendive JM, Salvador-Carulla L, et al. Adjustment disorders in primary care: prevalence, recognition and use of services. Br J Psychiatry. 2012;201:137-42.
• Jacob Hoffman & Dan J. Stein (2022) What are the pharmacotherapeutic options for adjustment disorder?, Expert Opinion on Pharmacotherapy, 23:6, 643-646, DOI: 10.1080/14656566.2022.2033209
• Patra, B. N., & Sarkar, S. (2013). Adjustment disorder: current diagnostic status. Indian journal of psychological medicine, 35(1), 4–9. https://doi.org/10.4103/0253-7176.112193
• Clinical Practice & Epidemiology in Mental Health. “Adjustment Disorder: epidemiology, diagnosis and treatment.” June 26, 2009. Accessed October 2, 2017
• Quero, S., Palau-Batet, M., Tur, C. et al. Effect of an internet-based intervention for adjustment disorder on meaning in life and enjoyment. Curr Psychol (2022). https://doi.org/10.1007/s12144-022-03177-w
• Virginia Commission on Youth. “Adjustment disorder.” 2017