Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (TSR) została stworzona dla osób, których celem jest zmiana funkcjonowania w krótkim czasie.
Terapia TSR najlepiej działa u pacjentów z lękiem, przeciążeniem psychicznym, kryzysami relacyjnymi, wypaleniem zawodowym i depresją o nasileniu lekkim lub umiarkowanym.
Mechanizm TSR opiera się na wzmacnianiu zachowań, które bezpośrednio redukują objawy.
TSR wykazała istotną poprawę funkcjonowania psychospołecznego oraz redukcję objawów psychicznych już w okolicach 5-12 spotkań (Vermeulen-Oskam i in. 2024).
Największym błędem jest odkładanie terapii.
Osoby zgłaszające się po 2–3 latach utrwalonego zaburzenia wymagają zwykle dłuższego procesu terapeutycznego niż pacjenci reagujący na początku problemu.
Na czym polega terapia TSR?
Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (TSR) została zaprojektowana dla osób, które potrzebują dosyć szybkiej zmiany w aktualnym funkcjonowaniu.
Mechanizm działania TSR nie opiera się na rozumieniu źródła problemu, ale na identyfikacji wyjątków od problemu i budowaniu zachowań, które już działają, aby go rozwiązać.
TSR skraca czas terapii, ponieważ terapeuta nie koncentruje uwagi na pełnej rekonstrukcji historii pacjenta.
Zamiast tego pracuje na pytaniach operacyjnych: co działa choćby w 10%, kiedy objaw słabnie, jakie działania zwiększają kontrolę nad sytuacją.
Proces na ogół trwa od 5 do 12 sesji, przy częstotliwości 1 sesji tygodniowo trwającej 50 minut.
W jakich trudnościach psychicznych pomaga terapia TSR?
TSR działa najlepiej tam, gdzie problem można przełożyć na konkretne zachowania, decyzje lub schematy reagowania.
Największą skuteczność obserwuje się przy lęku, przeciążeniu, kryzysach, problemach występujących w relacjach, wypaleniu zawodowym i depresji o nasileniu lekkim lub umiarkowanym.
TSR nie jest natomiast dobrym wyborem jako jedyna forma leczenia przy:
- aktywnych uzależnieniach
- ciężkiej depresji z myślami samobójczymi
- PTSD z silną dysocjacją
- zaburzeniach psychotycznych
- ciężkich zaburzeniach osobowości.
W takich sytuacjach potrzebna jest bardziej strukturalna i głęboka interwencja – zalecamy wtedy terapię poznawczo-behawioralną, psychodynamiczną albo schematów.
Bezpłatny test online depresjiDla kogo jest terapia TSR?
TSR to terapia dla ludzi nastawionych na działanie, którzy chcą odzyskać kontrolę nad codziennym funkcjonowaniem w możliwie krótkim czasie.
Najlepsze efekty osiągają osoby:
- funkcjonują zawodowo mimo objawów
- zachowują zdolność do realizacji codziennych obowiązków
- chcą szybko odzyskać sprawczość, wykazując przy tym wysoki poziom zaangażowania w proces
- z poczuciem utknięcia
- których życie jest zdominowane przez problem, ale samodzielnie nie wdrażają zmian.
Terapeuta nie tworzy zmiany od zera, tylko identyfikuje momenty, w których problem był słabszy i wzmacnia mechanizmy odpowiedzialne za tę różnicę.
Czy TSR jest terapią krótkoterminową?
Tak.
TSR powstała jako terapia krótkoterminowa interwencja nastawiona na efekt (Gingerich, Peterson 2013).
Pacjent od początku wdraża działania między sesjami.
Jeśli po 6–10 spotkaniach nie pojawia się poprawa funkcjonowania, dobry terapeuta zasugeruje konieczność podjęcia innego podejścia, gdyż problem najprawdopodobniej jest już przewlekłym zaburzeniem.
TSR poprawia (Franklin in. 2024):
- poziom funkcjonowania psychospołecznego
- dobrostan psychiczny
- funkcjonowanie rodzinne
- objawy depresyjne i lękowe.
Jeśli pacjent odkłada terapię miesiącami mimo narastających nieadaptacyjnych mechanizmów, występowania bezsenności albo izolacji społecznej, problem najczęściej się pogłębia.
Wtedy potrzebna będzie wielomiesięczna terapia.
Jak znaleźć terapeutę TSR?
Na początku poszukaj opinii w sieci o terapeutach TSR albo ośrodkach terapii.
Spróbuj znaleźć informacje o doświadczeniu i wykształceniu specjalisty (w Pokonaj Lęk znajdziesz je w profilach terapeutów) – powinien mieć praktykę w pracy z Twoim problemem.
Na pierwszej konsultacji dopytaj o te kwestie oraz o dodatkowe szkolenia i superwizję.
Dobry terapeuta TSR potrafi jasno określić:
- cel terapii
- przewidywaną liczbę sesji
- sposób mierzenia postępów.
Jeżeli po pierwszych spotkaniach nadal nie wiadomo:
- co dokładnie ma się zmienić
- po czym poznasz poprawę
- jakie zachowania będą miernikiem efektu
to terapia nie jest ukierunkowana i nie prowadzi prosto do zmiany.
Dobry terapeuta TSR pracuje konkretnie.
Pyta o sytuacje wyjątków, skalowanie objawów, zachowania zwiększające kontrolę i cele funkcjonalne.
Ważna jest także kwestia dobrej relacji terapeutycznej ze specjalistą.
Kiedy warto skorzystać z pomocy?
- odkładasz rozmowy, decyzje albo działania z powodu lęku
- objawy utrzymują się ponad 6–8 tygodni
- napięcie wpływa na sen lub koncentrację
- relacje zaczynają opierać się na wycofaniu albo konfliktach
- analizujesz problem, ale nie wdrażasz zmian
- unikasz sytuacji, które wcześniej były normalne.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy TSR działa przy atakach paniki?
Tak, TSR identyfikuje sytuacje, w których lęk był mniejszy, wzmacnia poczucie sprawczości i kontroli nad reakcjami organizmu i korzysta ze skalowania, aby oceniać postępy pacjenta.
Ile trwa jedna sesja TSR?
Standardowo 50 minut raz w tygodniu.
Czy TSR zastępuje leczenie psychiatryczne?
Nie, a już szczególnie przy ciężkiej depresji, myślach samobójczych lub zaburzeniach psychotycznych.
Po ilu sesjach widać pierwsze efekty?
U części pacjentów poprawa funkcjonowania pojawia się po 3–5 sesjach.
Czy TSR wymaga analizowania dzieciństwa?
Nie, terapia koncentruje się głównie na aktualnym funkcjonowaniu i zmianie zachowań.
Czy TSR jest skuteczna przy wypaleniu zawodowym?
Tak, ponieważ pracuje na odzyskiwaniu wpływu i poczucia sprawczości, redukcji przeciążenia i zmianie schematów działania.
Przewodnik po psychoterapii
- Terapia online w Pokonaj Lęk
- TSR – terapia skoncentrowana na rozwiązaniach
- Jak można stwierdzić, że robi się postępy w terapii?
- Czego się spodziewać podczas pierwszej sesji terapii?
- Terapia online w ciągu 24 godzin
- Terapia krótkoterminowa a długoterminowa – którą wybrać dla siebie?
- Jak się przygotować do pierwszej sesji terapii online?
Źródła
- Franklin, C., Ding, X., Kim, J., Zhang, A., Hai, A. H., Jones, K., Nachbaur, M., & O’Connor, A. (2024). Solution-Focused Brief Therapy in Community-Based Services: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Studies. Research on Social Work Practice, 34(3), 265-276.
- Gingerich W. J., Peterson L., Effectiveness of Solution-Focused Brief Therapy A Systematic Qualitative Review of Controlled Outcome Studies, Research on Social Work Practice, 2013, 23(3):266-283.
- Vermeulen-Oskam E, Franklin C, Van’t Hof LPM, Stams GJJM, van Vugt ES, Assink M, Veltman EJ, Froerer AS, Staaks JPC, Zhang A. The current evidence of solution-focused brief therapy: A meta-analysis of psychosocial outcomes and moderating factors. Clin Psychol Rev. 2024 Dec;114:102512.
