Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (TSR) została zaprojektowana do możliwie szybkiego przywrócenia sprawczości i funkcjonowania pacjenta.
Jest terapią krótkoterminową, trwającą ok. 10 sesji, skoncentrowaną na konkretnym celu.
Terapeuta TSR kieruje pacjenta na identyfikację wyjątków od problemu, wzmacnianie zachowań już działających na dany problem oraz rozpoznanie mikrozmian możliwych do wdrożenia natychmiast.
TSR wykazuje skuteczność w obszarach depresji, lęku, funkcjonowania psychospołecznego i dobrostanu psychicznego (Franklin i in. 2023).
Jeśli jednak problem trwa od wielu lat, obejmuje dysocjację, samookaleczenia, chroniczne unikanie lub historię ciężkiej traumy, terapia TSR nie będzie dobrym wyborem.
W takich przypadkach skuteczniejsze są dłuższe modele pracy, np. CBT, terapia schematów lub terapia psychodynamiczna.
Kluczowe wnioski
- TSR jest uniwersalnym podejściem pomocnym w wielu trudnościach psychicznych (lęki, fobie, konflikty, wypalenie) i życiowych, szczególnie dla osób oczekujących szybkich, praktycznych efektów.
- TSR powstała w latach 80. jako krótkoterminowa terapia skupiona na zasobach i rozwiązaniach, która szybko zyskała globalne zastosowanie.
- TSR wykorzystuje konkretne techniki (np. cele, zasoby, małe kroki, skalowanie), aby pomagać klientowi samodzielnie budować skuteczne rozwiązania.
- Relacja terapeutyczna w TSR ma charakter partnerski i wspierający, wzmacniając sprawczość klienta bez oceniania i narzucania rozwiązań.
- Sesja TSR to strukturalna, partnerska rozmowa skoncentrowana na celach, zasobach i możliwych do wdrożenia rozwiązaniach.
- TSR wyróżnia się krótkoterminowością, koncentracją na rozwiązaniach i wzmacnianiem poczucia sprawczości klienta.
Dla kogo jest TSR (terapia skoncentrowana na rozwiązaniach)?
Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach może pomóc w wielu sytuacjach życiowych.
Oto przykłady problemów, w których TSR znajduje zastosowanie:
- Lęki i fobie: TSR pomaga zidentyfikować, jakie konkretne działania mogą zmniejszyć odczuwany lęk.
- Depresja: TSR ma udowodnioną skuteczność w redukcji objawów zaburzeń depresyjnych (Żak, Pękala 2025).
- Stres: Uczy, jak lepiej radzić sobie z trudnymi sytuacjami i redukować napięcie.
- Konflikty rodzinne i partnerskie: TSR pomaga skupić się na tym, co w relacji działa, oraz na drobnych zmianach, które mogą poprawić komunikację.
- Trudne decyzje: TSR wspiera w procesie podejmowania decyzji, pokazując, jakie możliwości są dostępne.
- Wypalenie zawodowe: TSR koncentruje się na działaniach, które mogą przywrócić równowagę między życiem zawodowym a osobistym. Odnotowano skuteczność TSR w powrocie do pracy: 60% osób podjęło się ponownie swoich obowiazków zawodowych w ciągu 3 miesięcy (Gingerich, Peterson 2013).
TSR sprawdzi się zarówno u osób dorosłych, jak i dzieci, młodzieży, a nawet całych rodzin.
To podejście szczególnie polecane osobom, które chcą szybko zobaczyć pierwsze efekty terapii i pracować w sposób praktyczny, skupiony na konkretnych rezultatach.
Bezpłatny test na wypalenie zawodoweJak rozwijał się nurt TSR? Główne założenia
Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (TSR) należy do współczesnych nurtów psychoterapii krótkoterminowej.
Powstała w Stanach Zjednoczonych, w Milwaukee, w latach 80. XX wieku jako odpowiedź na przekonanie, że skuteczna pomoc psychologiczna nie zawsze wymaga wieloletniej analizy problemów czy szczegółowego wracania do przeszłości.
Jej twórcami byli Steve de Shazer oraz Insoo Kim Berg.
Założyciele nurtu zauważyli, że wielu klientów szybciej osiąga zmianę wtedy, gdy skupia się na tym, co działa, zamiast wielokrotnie analizować źródła trudności.
Z tego podejścia narodziła się terapia oparta na zasobach, celach i praktycznych rozwiązaniach.
TSR szybko zyskała popularność na świecie, a w Polsce zaczęła rozwijać się od lat 90. XX wieku.
Dziś jest stosowana zarówno w psychoterapii indywidualnej, jak i w coachingu, edukacji czy interwencji kryzysowej.
Filozofia TSR w praktyce
Podejście TSR bywa podsumowywane trzema prostymi zasadami:
- jeśli coś działa – rób tego więcej
- jeśli coś nie działa – spróbuj czegoś innego
- jeśli coś nie jest problemem – nie naprawiaj tego.
Dzięki temu TSR jest terapią praktyczną, konkretną i nastawioną na zmianę.
Dla wielu osób stanowi dobre rozwiązanie wtedy, gdy chcą odzyskać wpływ na swoje życie, poradzić sobie z lękiem, stresem lub trudną sytuacją i zacząć działać krok po kroku.
Na czym polega TSR (terapia skoncentrowana na rozwiązaniach)?
TSR opiera się na kilku kluczowych zasadach i technikach, które pomagają klientowi wprowadzać zmiany w życiu:
Skupienie na celach
Podstawą TSR jest jasne określenie celu terapii.
Terapeuta zadaje pytania typu:
- „Jak chciał(a)byś, żeby wyglądało twoje życie, gdy problem przestanie istnieć?”
- „Co będzie dowodem, że zbliżasz się do rozwiązania?”
Celem jest wyobrażenie sobie lepszej przyszłości w konkretnych, mierzalnych kategoriach.
Przykładowo: zamiast mówić „chcę być szczęśliwy”, klient może określić, że chce budzić się rano z energią do działania i spędzać więcej czasu z bliskimi.
Odkrywanie zasobów
W TSR terapeuta pomaga klientowi dostrzec swoje zasoby – mocne strony, umiejętności czy wcześniejsze sukcesy.
Przykładowe pytania:
- „Czy w przeszłości udało Ci się poradzić z podobnym problemem? Jak to zrobiłeś(-aś)?”
- „Co robisz, kiedy masz lepszy dzień? Jak to wpływa na Twoje samopoczucie?”
Ten proces pomaga klientowi zauważyć, że już posiada narzędzia do radzenia sobie z trudnościami.
Małe kroki do zmiany
TSR podkreśla znaczenie drobnych działań, które mogą prowadzić do dużych zmian.
Nawet niewielka poprawa, np. krótszy czas poświęcony na zamartwianie się czy częstsze uśmiechy w relacjach, może być pierwszym krokiem na drodze do celu.
To Ty jesteś ekspertem
Jednym z fundamentów TSR jest przekonanie, że klient jest ekspertem od swojego życia.
Terapeuta pełni rolę przewodnika, który pomaga klientowi odkryć i wykorzystać jego własne zasoby, umiejętności i doświadczenia.
TSR opiera się na założeniu, że to klient najlepiej zna swoje potrzeby, wartości i cele, a terapeuta jedynie wspiera go w odnalezieniu najskuteczniejszej drogi do zmiany.
W praktyce oznacza to, że:
- Klient samodzielnie definiuje, co chce osiągnąć podczas terapii.
- Rozwiązania są dostosowane do unikalnej sytuacji klienta, jego stylu życia i możliwości.
- Terapeuta zadaje pytania, które pomagają klientowi spojrzeć na swoje problemy i zasoby z nowej perspektywy.
Przykład: Jeśli klient zgłasza trudności w relacji, terapeuta nie sugeruje gotowych rozwiązań, lecz pomaga odkryć, co klient już robi, co działa w tej relacji, oraz jakie ma pomysły na wprowadzenie zmian.
Pytania skalujące
Jednym z kluczowych narzędzi TSR są pytania skalujące, np.:
- „Na skali od 1 do 10, jak oceniasz swoją sytuację teraz?”
- „Co musiałoby się wydarzyć, aby przesunąć się o jeden punkt wyżej?”
Pytania te pomagają klientowi spojrzeć na swoją sytuację w sposób bardziej obiektywny i dostrzec konkretne możliwości poprawy.
Jak wygląda relacja z pacjentem w TSR?
Relacja terapeutyczna w Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach (TSR) opiera się przede wszystkim na partnerstwie, szacunku i współpracy.
W przeciwieństwie do bardziej dyrektywnych modeli pomocy, terapeuta TSR zakłada się, że to pacjent najlepiej zna siebie, swoją historię, potrzeby oraz realia codziennego życia.
Zadaniem terapeuty jest pomóc mu odkryć własne zasoby i znaleźć skuteczne sposoby działania.
Partnerstwo zamiast hierarchii
Jednym z fundamentów TSR jest odejście od klasycznego modelu.
Zamiast tego buduje się relację dwóch ekspertów:
- klient jest ekspertem od swojego życia
- terapeuta jest ekspertem od procesu zmiany i rozmowy terapeutycznej.
Oznacza to, że terapeuta nie ocenia, nie moralizuje i nie stawia się ponad pacjentem.
Wspólnie z klientem szuka tego, co może realnie pomóc tu i teraz.
Taka postawa sprzyja poczuciu bezpieczeństwa i wzmacnia zaangażowanie w terapię.
Szacunek dla tempa i gotowości klienta
W TSR ważne jest dostosowanie pracy do aktualnych możliwości pacjenta.
Terapeuta nie wywiera presji, nie zmusza do zwierzeń i nie forsuje tematów, na które klient nie jest gotowy.
Zamiast tego podąża za tym, co klient uważa za ważne oraz od czego chce zacząć zmianę.
Rozmowa oparta na pytaniach
Sesje TSR opierają się głównie na dobrze dobranych pytaniach.
Terapeuta pomaga klientowi zauważyć:
- co już działa mimo trudności
- kiedy problem jest mniejszy
- jakie ma mocne strony
- czego chce więcej w swoim życiu
- jaki będzie pierwszy krok ku zmianie.
Dzięki temu pacjent nie otrzymuje gotowych rad, lecz sam buduje rozwiązania dopasowane do swojej sytuacji.
Wzmacnianie sprawczości i poczucia wpływu
Relacja w TSR ma pomagać odzyskać poczucie wpływu na własne życie.
Zamiast skupiać się wyłącznie na deficytach czy błędach, terapeuta zwraca uwagę na kompetencje klienta, jego wcześniejsze sukcesy i możliwości działania.
Bez oceniania i etykietowania
W terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach unika się etykiet.
Trudności są traktowane jako sytuacje, z którymi można pracować.
Jak wygląda sesja TSR (terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach)?
Sesja TSR zazwyczaj trwa od 50 minut.
Terapeuta prowadzi rozmowę w sposób partnerski, zadając pytania, które pomagają klientowi:
- Określić cel terapii.
- Zidentyfikować własne zasoby i możliwości.
- Wypracować konkretne rozwiązania, które można wdrożyć od razu.
Nie ma tu miejsca na ocenianie czy krytykę – TSR opiera się na współpracy i wzajemnym szacunku.
Jak pracuje się w nurcie TSR? Podstawowe narzędzia i metody
Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (TSR) jest podejściem praktycznym i nastawionym na zmianę.
W pracy TSR wykorzystuje się zestaw sprawdzonych metod, które pomagają uruchomić zasoby klienta, zwiększyć motywację oraz budować rozwiązania dopasowane do codziennego życia.
Pytanie o cud
To jedna z najbardziej znanych technik TSR.
Terapeuta może zapytać:
„Wyobraź sobie, że w nocy wydarzył się cud i problem zniknął. Po czym rano poznasz, że coś się zmieniło?”
Choć pytanie brzmi nietypowo, jego celem nie jest fantazjowanie, lecz pomoc w zobaczeniu konkretnego obrazu życia bez problemu.
Dzięki temu klient zaczyna dostrzegać, jakie zmiany są dla niego naprawdę ważne i możliwe do osiągnięcia.
Skalowanie postępów i samopoczucia
W TSR często stosuje się pytania w skali od 1 do 10, np.:
- Na ile dziś czujesz się spokojniej niż tydzień temu?
- Jak oceniasz swoją motywację do działania?
- Gdzie jesteś dziś względem celu?
Skalowanie pomaga zauważyć nawet niewielki postęp, który łatwo przeoczyć.
Pokazuje też, co już działa i co warto kontynuować.
Szukanie wyjątków od problemu
Terapeuta pyta o sytuacje, kiedy trudność była mniejsza lub chwilowo nie występowała, np.:
- Kiedy ostatnio było choć trochę lepiej?
- Co wtedy robiłeś inaczej?
- Co pomogło, że lęk był słabszy?
Takie momenty są cenne, ponieważ pokazują, że problem nie rządzi życiem cały czas.
Często właśnie w tych wyjątkach znajdują się pierwsze wskazówki prowadzące do zmiany.
Odkrywanie zasobów i mocnych stron
W TSR zakłada się, że każdy człowiek posiada zasoby potrzebne do poprawy swojej sytuacji – nawet jeśli aktualnie ich nie dostrzega.
Terapeuta pomaga je nazwać i wykorzystać.
Mogą to być:
- wcześniejsze sukcesy
- umiejętność radzenia sobie w kryzysach
- wsparcie bliskich
- wytrwałość
- empatia
- zdolność samodyscypliny.
Małe kroki zamiast wielkiej rewolucji
TSR nie zakłada, że człowiek musi zmienić całe życie od razu.
Często najskuteczniejsze są małe działania, które można wdrożyć od razu.
Przykłady:
- jeden spacer tygodniowo więcej
- krótsze odkładanie trudnych rozmów
- 10 minut relaksu dziennie
- jeden wieczór bez zamartwiania się pracą.
Małe kroki prowadzą do większych zmian.
Najlepsze ćwiczenia relaksacyjneKomplementowanie i wzmacnianie tego, co działa
Terapeuta TSR zwraca uwagę na wysiłek klienta, jego skuteczne strategie oraz postępy.
Nie chodzi o sztuczne chwalenie, lecz o zauważanie zasobów i działań, które rzeczywiście pomagają.
Przykład:
„Mimo trudnego tygodnia udało Ci się zadbać o sen i pójść na spacer. To ważny krok.”
Takie podejście wzmacnia motywację oraz pomaga odzyskać wiarę w siebie.
Jakie są główne zalety TSR?
- Skoncentrowanie na przyszłości i rozwiązaniach: TSR unika długotrwałego analizowania przeszłości, co bywa obciążające emocjonalnie. Zamiast tego pomaga skupić się na tym, co można zmienić w obecnej sytuacji i jak osiągnąć lepsze jutro.
- Krótki czas trwania terapii: TSR często przynosi efekty w zaledwie kilku sesjach – średnio pozytywne efekty uzyskiwano po 4–6 sesjach (Żak, Pękala 2025) – co czyni ją szczególnie atrakcyjną dla osób, które chcą szybko zobaczyć zmiany.
- Uniwersalność: Może być stosowana w wielu różnych obszarach, od problemów osobistych po wyzwania zawodowe.
- Wzmacnianie klienta: TSR buduje poczucie sprawczości i pokazuje, że zmiana jest możliwa.
Podsumowanie
Terapia Skoncentrowana na Rozwiązaniach (TSR) stanowi podejście o wyraźnie pragmatycznym i celowym charakterze, w którym proces terapeutyczny ukierunkowany jest na identyfikację pożądanej zmiany oraz wzmacnianie czynników sprzyjających jej osiągnięciu.
Zamiast koncentrować się na szczegółowej rekonstrukcji problemu, TSR akcentuje znaczenie konstrukcji rozwiązań możliwych do wdrożenia w aktualnym funkcjonowaniu osoby.
W ujęciu klinicznym podejście to zakłada, że nawet niewielkie modyfikacje w sposobie działania lub percepcji sytuacji mogą inicjować szerszy proces zmiany.
TSR opiera się również na specyficznej strukturze dialogu terapeutycznego, w którym pytania i refleksja nad funkcjonowaniem klienta służą precyzowaniu celów oraz wzmacnianiu poczucia wpływu.
Relacja terapeutyczna ma charakter współpracy, w której proces zmiany jest współtworzony, a nie kierowany jednostronnie przez terapeutę.
Sprawdź naszych specjalistów
FAQ
Jakie są typy relacji terapeutycznej w TSR?
W terapii skoncentrowanej na rozwiązaniach (TSR) mówi się o trzech typach relacji terapeutycznej: goszczeniu, narzekaniu i współpracy.
Określają one, na jakim etapie gotowości do zmiany znajduje się klient.
- Relacja goszczenia – osoba trafia na spotkanie z inicjatywy kogoś innego (np. partnera, rodziny, instytucji) i nie widzi potrzeby zmiany u siebie. Na tym etapie ważne jest budowanie komfortu i poczucia bezpieczeństwa.
- Relacja narzekania – klient dostrzega problem, ale widzi jego źródło głównie na zewnątrz (np. w innych ludziach, sytuacji życiowej). Często ma poczucie braku wpływu.
- Relacja współpracy – osoba jest gotowa działać i szuka sposobów na zmianę. To moment, w którym terapia TSR najczęściej nabiera tempa i przynosi szybkie, konkretne efekty.
Warto wiedzieć, że te etapy są płynne – w trakcie terapii możesz naturalnie przechodzić od goszczenia czy narzekania do współpracy.
Kiedy TSR może nie być wystarczające?
TSR jest bardzo skuteczne w pracy nad konkretnymi celami, zmianą zachowań czy poprawą jakości życia.
Są jednak sytuacje, w których może nie być wystarczające jako jedyna forma wsparcia.
Dotyczy to m.in.:
- poważnych zaburzeń psychicznych wymagających leczenia psychiatrycznego
- głębokich traum, które potrzebują długoterminowej pracy i stabilizacji
- stanów kryzysowych (np. zagrożenie życia, silne myśli samobójcze)
- uzależnień w zaawansowanej fazie.
W takich przypadkach TSR bywa elementem szerszego procesu – uzupełnieniem terapii, farmakoterapii lub innych metod.
Jakie są różnice między koncentracją na problemie a koncentracją na rozwiązaniach?
W podejściu skoncentrowanym na problemie:
- analizuje się przyczyny trudności
- wraca się do przeszłości
- skupia się na tym, co nie działa.
W TSR:
- skupiasz się na celach i przyszłości
- szukasz momentów, kiedy problem był mniejszy lub go nie było
- budujesz konkretne, małe kroki do zmiany.
Czym różni się TSR od innych nurtów terapeutycznych?
Najważniejsze różnice:
- krótkoterminowość – często wystarczy kilka–kilkanaście spotkań
- konkret i cel – pracujesz nad tym, co chcesz osiągnąć, a nie tylko nad tym, co Cię boli
- zasoby zamiast deficytów – terapeuta pomaga odkryć to, co już działa w Twoim życiu
- minimum teorii, maksimum praktyki – dużo rozmowy o działaniach między sesjami.
W przeciwieństwie do niektórych nurtów:
- nie skupia się głównie na przeszłości
- nie zakłada długotrwałej terapii jako jedynej drogi
- traktuje klienta jako eksperta od własnego życia.
Jak długo trwa całościowe leczenie w nurcie TSR?
Najczęściej:
- pierwsze efekty pojawiają się już po 1–3 spotkaniach
- całość procesu zamyka się w kilku do kilkunastu sesjach.
Niektórzy korzystają z terapii krócej (np. rozwiązując jeden konkretny problem), inni wracają co jakiś czas, żeby pracować nad kolejnymi obszarami życia.
Źródła
- Klimkowska, K. (2018). Zastosowanie podejścia skoncentrowanego na rozwiązaniach we wzmacnianiu stanu Ja-Dorosłego. Edukacyjna Analiza Transakcyjna, (7), 85-98.
- Franklin i in., Solution-Focused Brief Therapy in Community-Based Services: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Studies, Research on Social Work Practice, 2023, 34(1).
- Żak, A. M., & Pękala, K. (2025). Effectiveness of solution-focused brief therapy: An umbrella review of systematic reviews and meta-analyses. Psychotherapy Research, 35(7), 1043–1055.
- Gingerich, W. J., & Peterson, L. T. (2013). Effectiveness of solution-focused brief therapy: A systematic qualitative review of controlled outcome studies. Research on Social Work Practice, 23(3), 266-283.
