Depresja to nie tylko smutek i brak motywacji – to złożona choroba, która może przybierać formy, które na pierwszy rzut oka nie kojarzą się z problemami psychicznymi.
Często słyszy się o klasycznych objawach, takich jak obniżony nastrój czy utrata zainteresowań, ale co z tymi mniej oczywistymi?
Nietypowe symptomy depresji mogą maskować się pod postacią bólu fizycznego, zmian w zachowaniu czy nawet nadmiernej senności, co sprawia, że wiele osób latami zmaga się z nimi bez właściwej diagnozy.
Kluczowe wnioski
- Nietypowe objawy obejmują bóle głowy, problemy trawienne, drażliwość, „uśmiechniętą depresję” i nadmierną senność.
- Rozpoznanie depresji wymaga holistycznego podejścia: wywiadu psychologicznego i wykluczenia innych chorób.
- Przyczyny nietypowych objawów depresji obejmują zaburzenia neurochemiczne, stres, czynniki genetyczne, psychologiczne i środowiskowe.
- Leczenie łączy psychoterapię, farmakoterapię, zmiany stylu życia oraz wsparcie bliskich.
- Nietypowe objawy depresji to symptomy odbiegające od klasycznego obrazu choroby, obejmujące dolegliwości fizyczne, zaburzenia emocjonalne i behawioralne.
Czym są nietypowe objawy depresji?
Nietypowe objawy depresji to te, które odbiegają od standardowego obrazu choroby opisanego w klasyfikacjach jak ICD-10 czy DSM-5.
Zamiast dominującego smutku, mogą pojawiać się fizyczne dolegliwości, zaburzenia behawioralne czy emocjonalne maski, które łatwo pomylić z innymi schorzeniami, takimi jak migrena, problemy żołądkowe czy nawet uzależnienia.
Na przykład depresja maskowana (depresja ukryta) charakteryzuje się dominacją jednego symptomu, który przesłania resztę, prowadząc do błędnych diagnoz.
To zjawisko jest szczególnie powszechne w dzisiejszym świecie, gdzie stres i presja społeczna potęgują problemy psychiczne.
Badania wskazują, że takie objawy dotykają znaczną część populacji – według danych Narodowego Funduszu Zdrowia, depresja jest chorobą cywilizacyjną XXI wieku, a jej atypowe formy mogą dotyczyć nawet osób pozornie dobrze funkcjonujących.
Bezpłatny test online depresjiPrzykłady nietypowych objawów
Nietypowe objawy można podzielić na kilka kategorii.
W kategorii fizycznych (somatycznych) objawów znajdują się bóle głowy (na przykład napięciowe, odczuwane jak opaska wokół głowy), bóle mięśni, brzucha, palpitacje serca, zaparcia, nudności, ucisk w gardle, duszność oraz częste oddawanie moczu.
Te symptomy wynikają z zaburzeń neuroprzekaźników (na przykład serotoniny, dopaminy) i osi jelito-mózg.
Mogą być mylone z chorobami somatycznymi, jak zespół jelita drażliwego (IBS) czy migrena.
Depresja zaburza także apetyt i sen.
W tym przypadku występują: nadmierny apetyt (zwłaszcza na słodycze, prowadzący do przyrostu wagi), brak apetytu (powodujący utratę wagi) oraz nadmierna senność zamiast bezsenności (trudność we wstawaniu, spanie przez cały dzień).
W kategorii emocjonalnych i behawioralnych objawów znajdują się: drażliwość, wybuchy złości, lęk przed odrzuceniem, obsesje (natręctwa, na przykład sprawdzanie drzwi), „uśmiechnięta depresja” (ukrywanie smutku pod maską radości) oraz nadużywanie alkoholu czy leków.
Te maski mogą imitować zaburzenia lękowe czy uzależnienia, z okresową poprawą nastroju.
Inne atypowe formy to: ciężkość kończyn, sezonowe nawroty, krótkotrwałe epizody (trwające od kilku dni do wielu tygodni) oraz anhedonia (brak radości z życia).
Mogą one wskazywać na powiązania z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi.
Te objawy nie występują izolowanie – często łączą się, wpływając na codzienne funkcjonowanie.
Na przykład osoba z „uśmiechniętą depresją” może wydawać się szczęśliwa w pracy, ale w domu zmagać się z lękiem i bólem fizycznym.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Nietypowe objawy często wynikają z zaburzeń równowagi neurochemicznej, jak niedobory serotoniny czy dopaminy, potęgowane przez stres, genetykę czy środowisko.
Czynniki psychologiczne, jak niska samoocena czy izolacja społeczna, oraz środowiskowe (ubóstwo, presja sukcesu) również odgrywają rolę.
Depresja dotyka wszystkich grup wiekowych, ale atypowe formy mogą być częstsze w chorobie afektywnej dwubiegunowej.
Bezpłatny test na samoocenęJak rozpoznać nietypowe objawy?
Rozpoznanie wymaga holistycznego podejścia: wywiadu psychologicznego oraz badań wykluczających inne choroby.
Jeśli objawy trwają ponad 2-3 tygodnie, skonsultuj się ze specjalistą.
Ważne jest odróżnienie od innych zaburzeń – na przykład bóle somatyczne nie reagują na leki przeciwbólowe tylko na antydepresanty.
Leczenie i wsparcie
Leczenie łączy psychoterapię (na przykład CBT), farmakoterapię (antydepresanty, stabilizatory nastroju) i zmiany stylu życia: zdrową dietę i ruch.
Wsparcie bliskich jest kluczowe, a profesjonalna pomoc może przynieść realną zmianę.
Jeśli czujesz, że coś jest nie tak, spotkaj się ze specjalistą zdrowia psychicznego – to pierwszy krok ku odzyskaniu spokoju.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Buzuk, G., Łojko, D., Owecki, M., Ruchała, M., Rybakowski, J. (2016). Depresja z cechami atypowymi w różnych rodzajach zaburzeń afektywnych. Psychiatria Polska, 50(4), 827-838.
- Singh T, Williams K. Atypical depression. Psychiatry (Edgmont). 2006 Apr;3(4):33-9.
Dowiedz się więcej
- Od czego zaczyna się depresja?
- Jak depresja zmienia człowieka?
- Silna depresja: objawy fizyczne
- Dystymia, czyli przewlekła depresja: objawy i leczenie
- Jak poradzić sobie z depresją? Praktyczny przewodnik
