Życie z przewlekłym obniżeniem nastroju to nieustanne zmaganie.
Wiele osób myśli, że depresja to nagły, gwałtowny stan smutku i apatii, który rzuca się w oczy.
Tymczasem dystymia, znana również jako przewlekłe zaburzenie depresyjne, działa subtelniej i cicho, często ukrywając się za maską „osobowości” lub po prostu bycia „mniej optymistycznym”.
To schorzenie, które może trwać latami, a nawet przez całe życie, i ma druzgocący wpływ na jakość funkcjonowania pacjenta, a w szczególności na jego relacje z innymi ludźmi.
Kluczowe wnioski
- Osoby z dystymią doświadczają izolacji społecznej i niskiej samooceny, co prowadzi do poczucia samotności nawet w związkach.
- Objawy dystymii, takie jak anhedonia, niska samoocena i chroniczne zmęczenie, silnie utrudniają budowanie i utrzymywanie relacji.
- Skuteczne leczenie dystymii łączy farmakoterapię, psychoterapię (szczególnie CBT) oraz zdrowy styl życia, a wsparcia potrzebują również bliscy chorego.
- Wspieranie osoby z dystymią wymaga empatii, cierpliwości i unikania bagatelizowania problemu, a także dbania o własne zasoby emocjonalne.
- Dystymia to przewlekłe zaburzenie depresyjne, które rozwija się subtelnie i latami, znacząco obniżając jakość życia i relacji.
Czym jest dystymia?
Wiele z trudności w codziennym życiu osób z dystymią wynika właśnie z jej chronicznego, a zarazem łagodnego przebiegu, co utrudnia nie tylko diagnozę, ale również zrozumienie ze strony otoczenia.
Z medycznego punktu widzenia, dystymia jest zaburzeniem nastroju charakteryzującym się umiarkowanym obniżeniem nastroju, anhedonią oraz uczuciem chronicznego zmęczenia, które nie spełniają kryteriów rozpoznania typowego epizodu depresyjnego.
Objawy te, choć mniej burzliwe, muszą utrzymywać się przez co najmniej dwa lata, aby psychiatra mógł postawić diagnozę.
Niestety często są one błędnie interpretowane jako cechy charakteru, co prowadzi do bagatelizowania problemu zarówno przez samego pacjenta, jak i jego bliskich.
Dystymia a relacje
Kluczowe objawy dystymii, które najmocniej wpływają na relacje, to:
- Anhedonia: Niezdolność do odczuwania przyjemności lub utrata zainteresowania aktywnościami, które wcześniej sprawiały radość. Może to dotyczyć zarówno hobby, jak i spotkań z przyjaciółmi.
- Niska samoocena i poczucie bezwartościowości: Poczucie, że „nie pasuje się do świata”, co skutkuje brakiem pewności siebie i wycofaniem.
- Przewlekłe zmęczenie i apatia: Ciągłe uczucie braku energii i trudności w koncentracji, co utrudnia aktywne uczestnictwo w życiu społecznym.
Rozumienie tych symptomów jest pierwszym krokiem do zidentyfikowania, dlaczego dystymia jest tak destrukcyjna dla relacji.
Za każdym trudnym momentem, niezrozumieniem czy konfliktem może stać nie zła wola, lecz medyczny stan, który wymaga profesjonalnego leczenia.
Wpływ dystymii na relacje międzyludzkie jest złożony i dotyka zarówno osobę chorującą, jak i jej otoczenie.
Objawy choroby tworzą barierę, która utrudnia nawiązywanie i utrzymywanie bliskich więzi, prowadząc do poczucia izolacji i samotności.
Bezpłatny test online depresjiWpływ dystymii na osobę chorującą
Osoby zmagające się z dystymią często unikają kontaktów międzyludzkich.
Utrata zainteresowania i przyjemności z życia (anhedonia) sprawia, że spotkania z przyjaciółmi czy inne aktywności społeczne przestają być źródłem radości, a stają się obciążeniem.
To wycofanie, połączone z chronicznym zmęczeniem i apatią, prowadzi do stopniowej izolacji społecznej, co może być jedną z przyczyn samotności, a nawet stanu, w którym osoby te nigdy nie zawierają związków partnerskich.
Niska samoocena, która jest jednym z fundamentalnych objawów dystymii, dodatkowo komplikuje sytuację.
Może ona manifestować się na dwa pozornie sprzeczne sposoby: z jednej strony, osoba z dystymią może unikać bliskości i zamykać się w sobie z obawy przed oceną lub odrzuceniem.
Z drugiej strony, niska samoocena może prowadzić do emocjonalnej nadmiernej potrzeby potwierdzenia i uwagi ze strony partnera, co również generuje dystans i poczucie samotności u obu stron związku.
To cichy, destrukcyjny mechanizm, który podkopuje fundamenty relacji od środka, prowadząc do głębokiego poczucia samotności, nawet w bliskim związku.
Wpływ dystymii na otoczenie
Choroba nie dotyka tylko jednej osoby, ale całego jej otoczenia.
Bliscy osoby z dystymią często czują się zagubieni i bezradni.
Widząc, że chory się wycofuje, mogą błędnie zakładać, że po prostu chce być sam, a w konsekwencji sami również zaczynają unikać kontaktu, pogłębiając izolację chorego i pogarszając jego stan.
Partnerzy mogą mieć poczucie niedocenienia lub opuszczenia, gdy bliska osoba nie jest w stanie okazywać radości czy zaangażowania w relację.
Z powodu chronicznego i często nierozpoznanego charakteru dystymii, otoczenie może reagować na objawy chorego z irytacją, a nie ze współczuciem.
W dobrej wierze rodzina i przyjaciele mogą również stosować szkodliwe zwroty w stylu „innym też jest ciężko” lub „po prostu bądź szczęśliwy”.
Taka „pozytywność” nie tylko nie pomaga, ale pogłębia wyrzuty sumienia i bezradności u chorego, który czuje, że nie potrafi sprostać oczekiwaniom otoczenia.
Zrozumienie, że dystymia jest „chorobą systemową” oddziałującą na dynamikę całej rodziny, jest kluczowe dla podjęcia skutecznej pomocy.
W takiej sytuacji pomoc psychologiczna potrzebna jest nie tylko osobie zmagającej się z dystymią, ale także jej bliskim, aby zapobiec wypaleniu i rozpadom relacji.
Leczenie dystymii
Chociaż dystymia jest zaburzeniem przewlekłym, nie oznacza to, że jest nieuleczalna.
Poprawa jakości życia i relacji jest możliwa dzięki wieloaspektowemu podejściu, które łączy pomoc profesjonalistów z zaangażowaniem najbliższego otoczenia.
Najbardziej skutecznym podejściem terapeutycznym w leczeniu dystymii jest połączenie psychoterapii i farmakoterapii.
Leki przeciwdepresyjne mogą pomóc w stabilizacji nastroju i zmniejszeniu nasilenia objawów, natomiast psychoterapia pozwala na pracę nad głębokimi przyczynami problemów.
Wśród rekomendowanych podejść psychoterapeutycznych wyróżnia się terapię poznawczo-behawioralną (CBT): skupia się ona na identyfikowaniu i zmienianiu destrukcyjnych wzorców myślowych, co jest kluczowe w przypadku niskiej samooceny i pesymistycznego postrzegania świata.
Oprócz leczenia farmakologicznego i psychoterapii, istotną rolę odgrywają również zmiany w stylu życia.
Wdrażanie zdrowych nawyków, takich jak regularna aktywność fizyczna, zbilansowana dieta, odpowiednia ilość snu oraz interakcje społeczne, wspiera proces zdrowienia i poprawia ogólne samopoczucie.
Warto pamiętać, że pomoc jest dostępna nie tylko dla osoby chorującej.
W przypadku zaburzeń, które znacząco wpływają na związek, terapia par może okazać się kluczowym narzędziem do odbudowania bliskości i zrozumienia wzajemnych potrzeb.
Równolegle partnerzy i członkowie rodziny powinni szukać własnego wsparcia, aby zadbać o siebie i uniknąć wypalenia emocjonalnego.
Jak wspierać bliską osobę z dystymią?
Osoba zmagająca się z dystymią potrzebuje wyrozumiałego i cierpliwego otoczenia.
Jednakże wspieranie bliskiej osoby nie jest łatwym zadaniem i wymaga świadomego podejścia.
Aby skutecznie wspierać osobę z dystymią, należy słuchać aktywnie i okazywać empatię, dając przestrzeń na wyrażenie emocji bez przerywania i oceniania.
Zamiast ogólnego „Daj znać, jeśli mogę coś zrobić”, warto:
- Oferować konkretną pomoc, pytając na przykład: „W czym najbardziej potrzebujesz dziś pomocy?”.
- Okazywać empatię i doceniać małe sukcesy, ponieważ każde działanie ze strony chorego jest cenną inicjatywą.
- Szukać własnego wsparcia, ponieważ opieka nad osobą zmagającą się z zaburzeniem może prowadzić do emocjonalnego wypalenia.
- Pozostać w kontakcie i regularnie przypominać o swojej obecności, nawet jeśli chory się wycofuje.
- Unikać zachowań, które mogą pogorszyć sytuację. Nie należy bagatelizować problemu słowami takimi jak „inni mają gorzej” lub „weź się w garść”.
- Nie wymuszać pozytywności, która sprawia, że chory czuje się winny.
- Nie udzielać „dobrych rad” ani nie stawiać diagnoz, pamiętając, że w leczeniu potrzebni są profesjonaliści.
- Powstrzymać się od krytykowania i wywierania presji.
- Nie izolować się od chorego, nawet w trudnych momentach, gdyż to pogłębia jego poczucie osamotnienia.
Podsumowanie
Dystymia jest zaburzeniem, które w znaczący sposób obniża jakość życia i negatywnie wpływa na funkcjonowanie społeczne.
Jej przewlekła natura, anhedonia i niska samoocena tworzą samonapędzający się mechanizm, w którym objawy choroby prowadzą do izolacji społecznej, a samotność z kolei pogłębia stan depresyjny.
Zrozumienie tego błędnego koła i podjęcie działania w celu jego przerwania jest kluczowe dla poprawy.
Chociaż życie z dystymią i wspieranie osoby zmagającej się z tym zaburzeniem może być procesem długim i wyczerpującym, to jest to proces, a nie wyrok.
Pierwszy krok może być najtrudniejszy, ale jest on kluczowy w drodze do poprawy.
Pamiętaj, że nie musisz mierzyć się z dystymią w pojedynkę, a każdy mały krok w kierunku zdrowia psychicznego jest krokiem w stronę lepszego jutra.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Burns DD, Sayers SL, Moras K. Intimate relationships and depression: is there a causal connection? J Consult Clin Psychol. 1994 Oct;62(5):1033-43.
- Huprich SK, Porcerelli J, Keaschuk R, Binienda J, Engle B. Depressive personality disorder, dysthymia, and their relationship to perfectionism. Depress Anxiety. 2008;25(3):207-17.
- Subodh B. N., Avasthi A., Chakrabarti S. Psychosocial impact of dysthymia: A study among married patients. Journal of Affective Disorders. vol. 109. Issues 1–2. 2008. p. 199-204.
Dowiedz się więcej
- Dystymia, czyli przewlekła depresja: objawy i leczenie
- Nieleczona depresja: objawy
- Jak poradzić sobie z depresją? Praktyczny przewodnik
- Jak pomóc osobie z depresją? – Praktyczny poradnik
- Depresja maskowana – jak rozpoznać i jak leczyć?
