W dzisiejszym świecie, pełnym wyzwań i zmian, wiele osób doświadcza uczucia, które trudno opisać słowami – wewnętrznego niepokoju.
To stan, który może zakłócać codzienne życie, wpływając na nastrój, relacje i efektywność.
W tym artykule przyjrzymy się, co dokładnie oznacza wewnętrzny niepokój, jakie są jego przyczyny, objawy oraz jak skutecznie sobie z nim radzić.
Pamiętaj, że każdy zasługuje na poczucie bezpieczeństwa – a zrozumienie problemu to pierwszy krok do zmiany.
Czym jest wewnętrzny niepokój?
Wewnętrzny niepokój to stan psychiczny charakteryzujący się silnym napięciem, brakiem spokoju i równowagi.
Jak podkreślają eksperci, nie jest to jednoznaczna dolegliwość, taka jak ból fizyczny, ale subiektywne odczucie, które może być ogólne lub zlokalizowane, np. w klatce piersiowej czy brzuchu.
Różni się od strachu, który jest reakcją na realne zagrożenia zewnętrzne, oraz od lęku, często irracjonalnego i wewnętrznego.
W potocznym języku te terminy bywają używane zamiennie, ale psychologicznie niepokój to obawy i negatywne przeczucia, które mogą być nieokreślone lub nieuzasadnione.
Pacjenci opisują go jako „specyficzny lęk” lub „ciągłe zamartwianie się bez powodu”.
Może być przemijający, związany z sytuacjami życiowymi, lub przewlekły, wskazujący na głębsze zaburzenia.
Według klasyfikacji ICD-10, w przypadku zaburzeń lękowych uogólnionych, niepokój trwa co najmniej 6 miesięcy i obejmuje ciągłe zamartwianie się bez uchwytnej przyczyny.
To uczucie może dotknąć każdego – dzieci, młodych dorosłych czy seniorów – i zawsze ma podłoże, choć trudne do zidentyfikowania.
Przyczyny wewnętrznego niepokoju
Niepokój nie pojawia się samoistnie; zawsze istnieje przyczyna, choć może być ukryta.
Główne czynniki to: zaburzenia lękowe, takie jak zespół lęku uogólnionego, napadowego czy fobie, a także zaburzenia afektywne, w tym depresja.
Inne przyczyny obejmują:
- Przewlekły stres i sytuacje życiowe: Przepracowanie, zmiana pracy, przeprowadzka, przygotowania do ważnych wydarzeń (np. oświadczyn) czy codzienne obowiązki. Takie sytuacje mogą wyzwalać niepokój, zwłaszcza w nocy, gdy myśli krążą wokół niewykonanych zadań.
- Traumy i doświadczenia z przeszłości: Doświadczenia z dzieciństwa, izolacja społeczna, negatywne relacje czy presja społeczna zwiększają podatność. Dzieci i nastolatkowie są narażeni na fobie, a młodzi dorośli (23-30 lat) na ataki paniki czy depresję.
- Predyspozycje osobowościowe: Neurotyczność, introwersja czy zaburzenia osobowości (np. obsesyjno-kompulsyjne) predysponują do chronicznego niepokoju. Dodatkowo, niektóre leki, substancje psychoaktywne czy problemy zdrowotne mogą nasilać objawy.
Eksperci podkreślają, że niepokój w nocy często wynika z obaw o przyszłość lub martwienia się o bliskich, co prowadzi do błędnego koła napięcia.
Sprawdź, czy cierpisz na lękiObjawy fizyczne i psychiczne
Wewnętrzny niepokój manifestuje się na dwóch poziomach: psychicznym i somatycznym, co może znacząco wpływać na jakość życia.
Psychiczne objawy to:
- Nadmierne zamartwianie się, drażliwość, problemy z koncentracją i uwagą.
- Obniżenie nastroju, utrata energii, apatia, anhedonia (brak radości z życia) oraz zaburzenia snu i apetytu.
- Poczucie bezradności, zagrożenia czy katastrofizowanie przyszłości, co utrudnia relacje interpersonalne.
Fizyczne symptomy obejmują:
- Przyspieszone lub nieregularne bicie serca, duszności, uderzenia gorąca.
- Pocenie się, zawroty i bóle głowy, drżenie rąk, bóle brzucha, nudności.
- Skoki ciśnienia, wypadanie włosów, problemy żołądkowe (np. biegunki stresowe) czy bezsenność i nocne koszmary.
Te objawy mogą współistnieć, np. w zaburzeniach nerwicowych, i nasilać się w sytuacjach stresowych, prowadząc do dezorganizacji codziennego funkcjonowania.
Sposoby radzenia sobie z wewnętrznym niepokojem
Radzenie sobie z niepokojem wymaga holistycznego podejścia, skupionego na zdrowiu fizycznym i psychicznym.
Kluczowe metody to:
- Techniki relaksacyjne: Ćwiczenia oddechowe (np. głębokie wdechy i wydechy), progresywna relaksacja mięśni Jacobsona (napinanie i rozluźnianie mięśni przez 10 minut dziennie) czy trening autogenny Shultza. Medytacja, praktykowana 2 razy dziennie po 20 minut z mantrą (np. „Czuję się dobrze”), pomaga hamować niechciane myśli.
- Zmiana stylu życia: Regularna aktywność fizyczna, zbilansowana dieta (małe posiłki, dużo warzyw i owoców, unikanie alkoholu i przetworzonych produktów) oraz dbanie o sen. Spędzanie czasu z bliskimi, rozmowy czy budowanie pokojowych relacji redukują napięcie.
- Schematy myślowe: Analiza problemu, racjonalizacja myśli i zmiana negatywnego toku myślenia, np. poprzez wyobrażanie sobie „wysp szczęśliwych” – miejsc, gdzie czujemy się bezpiecznie, z uwzględnieniem zmysłów.
- Profesjonalna pomoc: Psychoterapia, zwłaszcza poznawczo-behawioralna, pomaga rozpoznać przyczyny, zmienić przekonania i nauczyć technik łagodzących. Farmakoterapia (leki przeciwlękowe, jak benzodiazepiny czy inhibitory serotoniny) łagodzi objawy, ale nie leczy przyczyn i wymaga nadzoru psychiatry, ze względu na ryzyko nawrotów i skutków ubocznych.
Pamiętaj, że nie ma uniwersalnego rozwiązania – słuchaj siebie i wybieraj odpowiadające ci aktywności redukujące stres.
Kiedy szukać specjalistycznej pomocy?
Jeśli niepokój jest przewlekły, powoduje cierpienie, dezorganizuje życie lub towarzyszy poważnym zaburzeniom (np. depresja, ataki paniki), skonsultuj się z psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą.
Wczesna interwencja zapobiega eskalacji, a terapia pomaga w odkrywaniu spokoju i realnych zmianach.
Nie wahaj się – wsparcie specjalistów to klucz do odzyskania równowagi.
Podsumowanie
Wewnętrzny niepokój to sygnał, że warto zadbać o siebie.
Zrozumienie jego znaczenia, przyczyn i objawów pozwala na skuteczne radzenie sobie, czy to poprzez proste techniki, czy profesjonalną pomoc.
Umów się na psychoterapię
Źródło
- Carbonell D. A., W pułapce niepokoju. Jak przechytrzyć własny mózg i przestać się zamartwiać, Kraków 2017.
Dowiedz się więcej
- Ciągłe uczucie lęku i niepokoju
- Zaburzenia nerwicowe: 5 faktów, które Cię zaskoczą
- Bóle nerwicowe
- Terapia lęku online
- Terapia depresji online
- Co zrobić, jeśli terapia online mi „nie podchodzi”?
