Terapia psychodynamiczna i systemowa reprezentują dwa odmienne sposoby rozumienia trudności psychicznych oraz procesu zmiany.

Podejście psychodynamiczne koncentruje się na wewnętrznym świecie jednostki, akcentując rolę nieświadomych konfliktów, wczesnodziecięcych doświadczeń oraz utrwalonych mechanizmów obronnych.

Zmiana terapeutyczna dokonuje się tu przede wszystkim poprzez pogłębianie wglądu oraz analizę relacji terapeutycznej, w której ujawniają się kluczowe wzorce funkcjonowania psychicznego.

Z kolei terapia systemowa ujmuje problem w kontekście relacyjnym, traktując objawy jako element szerszego systemu interakcji.

Koncentruje się na aktualnych wzorcach komunikacji, rolach oraz dynamice relacji, a zmiana zachodzi poprzez modyfikację funkcjonowania całego systemu, a nie wyłącznie jednostki.

Skuteczność obu podejść jest uzależniona od dopasowania metody do charakteru trudności pacjenta, jego celów i preferencji odnośnie stylu pracy.

Czym różni się terapia systemowa od psychodynamicznej?

Terapia psychodynamiczna koncentruje się na tym, co dzieje się wewnątrz psychiki.

Zakłada, że nasze obecne trudności mają źródło w nieświadomych konfliktach, często ukształtowanych w dzieciństwie.

Kluczowe są tu relacje z ważnymi osobami z przeszłości oraz mechanizmy obronne, które wytworzyły się w najmłodszych latach i wpływają na nasze zachowanie tu i teraz.

Z kolei terapia systemowa patrzy na człowieka jako część większego układu – najczęściej rodziny lub relacji.

Problem nie jest przypisany wyłącznie jednostce, lecz traktowany jako efekt funkcjonowania całego systemu.

To oznacza, że zmiana jednej osoby wpływa na całość systemu relacji i odwrotnie.

Terapia psychodynamiczna skupia się na wewnętrznych procesach i przeszłości, a systemowa na relacjach i bieżących interakcjach.

Oba podejścia różnią się nie tylko teorią, ale też praktyką pracy – w terapii systemowej często uczestniczy więcej niż jedna osoba, a w psychodynamicznej relacja terapeutyczna jest centralnym narzędziem zmiany.

Test: Jaki nurt terapii wybrać?

Dla kogo jest terapia systemowa, a dla kogo psychodynamiczna?

Dobór terapii zależy od charakteru trudności i celu pracy.

Terapia systemowa sprawdzi się szczególnie, gdy:

problem dotyczy relacji (np. konflikty rodzinne, partnerskie)
trudności jednego członka wpływają na całą rodzinę
potrzebna jest poprawa komunikacji i wzorców funkcjonowania w grupie.

Terapia psychodynamiczna będzie lepsza, gdy:

chcesz zrozumieć siebie głębiej
powtarzasz te same schematy w relacjach
odczuwasz trudne emocje bez jasnej przyczyny
masz doświadczenia z przeszłości, które nadal wpływają na Twoje życie.

Jeśli zastanawiasz się, który kierunek wybrać, warto skonsultować się ze specjalistą – decyzja często zapada po pierwszych spotkaniach diagnostycznych.

Która terapia jest skuteczniejsza – systemowa czy psychodynamiczna?

Skuteczność zależy od:

rodzaju problemu
gotowości pacjenta do pracy
relacji z terapeutą
dopasowania metody do potrzeb.

Terapia systemowa bywa bardziej efektywna w pracy z problemami relacyjnymi i rodzinnymi, ponieważ od razu angażuje cały system i pozwala szybciej zmieniać wzorce komunikacji.

Terapia psychodynamiczna często przynosi głębsze i trwalsze efekty w obszarze osobowości, emocji i długotrwałych schematów, choć zwykle wymaga więcej czasu.

Czy można łączyć terapię systemową i psychodynamiczną?

W praktyce psychoterapeutycznej nie zaleca się prowadzenia dwóch równoległych terapii w różnych nurtach jednocześnie (np. psychodynamicznej i systemowej u dwóch różnych terapeutów).

Może to prowadzić do:

rozproszenia procesu terapeutycznego
sprzecznych interpretacji
trudności w budowaniu spójnej relacji terapeutycznej
a nawet zahamowania postępów.

Każdy nurt opiera się na odmiennych założeniach dotyczących rozumienia problemu i sposobu wprowadzania zmiany.

Łączenie tych podejść równolegle może wprowadzać chaos zamiast wsparcia.

Nie oznacza to jednak, że elementy różnych nurtów nigdy się nie przenikają.

Niektórzy terapeuci pracują integracyjnie, czyli korzystają z różnych koncepcji w ramach jednego procesu terapeutycznego – ale robią to w sposób spójny i świadomy, dostosowany do pacjenta.

Jeśli pojawia się potrzeba zmiany podejścia (np. z indywidualnej terapii psychodynamicznej na systemową), zazwyczaj odbywa się to sekwencyjnie, a nie równolegle – czyli po zakończeniu lub zawieszeniu jednej formy pracy.

W jaki sposób terapia psychodynamiczna i systemowa definiuje zmianę i po czym poznaje się jej osiągnięcie?

W terapii psychodynamicznej zmiana oznacza:

uświadomienie sobie nieświadomych mechanizmów
lepsze rozumienie swoich emocji i reakcji
zmianę wewnętrznych schematów działania
większą swobodę w relacjach i decyzjach.

W terapii systemowej zmiana oznacza:

poprawę komunikacji w relacjach,
zmianę ról i wzorców w systemie (np. rodzinie)
rozwiązanie konkretnego problemu (np. konfliktu)
bardziej funkcjonalne działanie całej grupy.

Terapia psychodynamiczna skupia się na dogłębnej zmianie wewnętrznej, a systemowa na zmianie jednostki i jej funkcjonowania społecznego.

Sprawdź naszych specjalistów

Źródła

Churchill R, Moore TH, Davies P, Caldwell D, Jones H, Lewis G, Hunot V. Psychodynamic therapies versus other psychological therapies for depression. Cochrane Database Syst Rev. 2010;(9):CD008706.
Leichsenring F, Abbass A, Heim N, Keefe JR, Kisely S, Luyten P, Rabung S, Steinert C. The status of psychodynamic psychotherapy as an empirically supported treatment for common mental disorders – an umbrella review based on updated criteria. World Psychiatry. 2023 Jun;22(2):286-304.
Seidel, D.H., Markes, M., Grouven, U. et al. Systemic therapy in children and adolescents with mental disorders: a systematic review and meta-analysis. BMC Psychiatry 24, 125 (2024).

Dowiedz się więcej

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Założycielka Centrum Psychoterapii “Pokonaj Lęk” Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej