ADHD u dorosłych: objawy, leczenie, jak sobie pomóc

adhd u dorosłych

A może to ADHD u dorosłych?

Skupienie uwagi sprawia Ci kłopoty?

Zapominasz, gdzie odłożyłeś klucze, telefon lub inne codzienne przedmioty?

Może porzucasz zadania i projekty w połowie, zaczynając coś zupełnie innego?

Zobacz, jakie wyzwania stoją przed dorosłymi z ADHD i odkryj skuteczne strategie, które pomogą Ci nauczyć się skutecznie funkcjonować – a nawet przekuć je w swoją siłę.

ADHD – wszystko, co musisz wiedzieć

ADHD – wszystko, co musisz wiedzieć

ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, dotyka około 5% dorosłej populacji. Charakteryzuje się nadmierną aktywnością, trudnościami w skupieniu uwagi i impulsywnością.

  • Wyróżniamy trzy podtypy ADHD: z przewagą zaburzeń uwagi, z przewagą nadruchliwości i impulsywności, oraz typ mieszany.
  • Objawy ADHD występują zarówno u dzieci, jak i dorosłych, przy czym różnice wynikają z odmiennego dostosowania do życia.
  • ADHD to nie jest uleczalnym zaburzeniem, to charakterystyka działania danego umysłu, z którą można nauczyć się żyć, a nawet wykorzystywać jako zaletę (tzw. neuroróżnorodność).
  • ADHD u dziewczynek i kobiet może przejawiać się inaczej niż u chłopców, co często prowadzi do rzadszego poddawania ich diagnozie.
  • Pomimo negatywnych skutków, ADHD posiada także pozytywne strony, takie jak wysoki poziom energii, kreatywność i spontaniczność.
  • Przyczyny ADHD są złożone i obejmują zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe.
  • Leczenie opiera się na psychoterapii, rozwijaniu zdrowych mechanizmów radzenia sobie i, w niektórych przypadkach, stosowaniu leków.
  • Istnieją skuteczne strategie zarządzania objawami ADHD, wspierające rozwój jednostki i dostosowywanie się do jej indywidualnych potrzeb.

Objawy ADHD u dorosłych

Objawy ADHD u dorosłych

Dzieci i dorośli z ADHD doświadczają tych samych objawów, jednak mogą one prezentować się w inny sposób.

Wynika to przede wszystkim z innego poziomu przystosowania i większej kontroli nad własnym zachowaniem u osób dorosłych.

Co więcej, objawy ADHD u dorosłych często przypominają symptomy wskazujące na inne diagnozy, a obecność współwystępujących zaburzeń, takich jak depresja czy stany lękowe, może jeszcze bardziej skomplikować diagnozę.

Niepokój i nerwowość

Nadpobudliwość jest często głównym objawem ADHD.

U dzieci objaw ten często objawia się niemożnością usiedzenia w miejscu.

W klasie dzieci mogą wiercić się lub wiercić na krzesłach, nadmiernie mówić, przeszkadzać innym i zawsze sprawiać wrażenie, że są w ruchu.

Ten objaw wygląda nieco inaczej u dorosłych, którzy lepiej radzą sobie z kontrolowaniem ruchów swojego ciała.

Nadpobudliwość nie znika jednak dzięki samej kontroli ciała, dlatego dorośli z ADHD czują się niespokojni i mają poczucie, że nigdy nie są w stanie się w pełni zrelaksować.

Mogą nawet czuć się spięci, niespokojni lub zdenerwowani, nawet w sytuacji spokojnej, na przykład podczas wieczornego odpoczynku.

Choć pozytywną stroną jest to, że osoby z ADHD wydają się mieć niemal nieograniczoną energię, to może to również utrudniać wysiedzenie podczas spotkań lub innych zajęć wymagających skupienia i spokoju.

Dezorganizacja

Dorośli z niezdiagnozowanym ADHD często wydają się zdezorganizowani i rozproszeni.

Te zmagania z organizacją mogą mieć wpływ na wiele obszarów, od ustalania priorytetów zadań po prokrastynację i ciągłe gubienie rzeczy osobistych.

Problemy organizacyjne dotyczą także trudności z zarządzaniem czasem.

Może się wydawać, że dorosły z ADHD zawsze się spóźnia, nie jest pewny, co i kiedy należy zrobić i ile czasu mu pozostało na dokończenie ważnych zadań.

Typowe oznaki problemów organizacyjnych obejmują:

  • ciągłe szukają przedmiotów, takich jak telefon i klucze, dokumenty, rachunki,
  • podchodzenie do coraz to nowych projektów i często porzucanie ich przed zakończeniem wszystkich zadań,
  • chaos w domu, na biurku, w samochodzie i w innych miejscach – także np. w notatkach na telefonie i plikach na komputerze,
  • trudność w uporządkowaniu spraw,
  • pozostawianie rzeczy w trakcie zadania i zapominanie o nich, gdy uwaga zostanie przekierowana na coś innego (np. pozostawienie odkurzacza na środku pokoju, ponieważ w trakcie odkurzania osoba postanowiła zaangażować się w sortowanie poczty).

Ta dezorganizacja wpływa również na mowę i myślenie.

Dorośli z niezdiagnozowanym ADHD mogą mieć problemy ze zorganizowaniem tego, co chcą powiedzieć, lub mogą stracić kontrolę nad tym, co mówią w trakcie mówienia.

Wpływa również na ich zdolność do trzymania się rutyny, zapamiętywania spotkań i realizowania projektów w uporządkowany sposób.

Problemy z motywacją

Problemy z motywacją

Inną częstą oznaką niezdiagnozowanego ADHD u dorosłych jest tendencja do zmagania się z czymś, co wydaje się słabą motywacją.

ADHD powoduje deficyty w funkcjonowaniu wykonawczym, czyli umiejętnościach umysłowych potrzebnych do planowania, organizowania, inicjowania i podtrzymywania aktywności.

Osoby z ADHD mogą autentycznie chcieć rozpocząć zadanie, ale mieć trudność z jego rozpoczęciem.

Mogą czuć się przytłoczeni zbyt dużą ilością szczegółów lub informacji. Znalezienie miejsca, od którego można zacząć, wydaje się przytłaczające lub niemożliwe, dlatego mogą po prostu stracić inicjatywę, zanim zaczną działać.

W innych przypadkach dana osoba może rozpocząć zadanie, ale mieć trudności z utrzymaniem na nim koncentracji.

Brak wiedzy, jak zorganizować projekt w łatwe do zarządzania, sekwencyjne części, może sprawić, że trzymanie się go będzie znacznie trudniejsze. Oznacza to, że mogą rozpocząć projekt tylko po to, aby go po chwili porzucić.

Niestety, często prowadzi to do tego, że dorośli z niezdiagnozowanym ADHD są etykietowani jako leniwi, pozbawieni motywacji i obojętni.

Takie etykiety są nie tylko krzywdzące, ale mogą również wpływać na obraz siebie i poczucie własnej wartości danej osoby.

Brak skupienia

Dorośli z ADHD mogą mieć trudności ze skupieniem się na zadaniach, które uważają za nudne, powtarzalne lub nieciekawe.

Jednak to, co dla wielu może wydawać się mylące, to fakt, że te osoby mogą również zagubić się w projektach, które je naprawdę interesują.

Ze względu na różnice w budowie mózgu osób z ADHD często niezwykle trudno jest im uzyskać motywację do pozostania skupionym, gdy zadanie jest nieciekawe lub nieprzynoszące satysfakcji.

Osoba bez ADHD może być równie znudzona, ale potrafi zebrać w sobie motywację i skupić się na tyle długo, aby przebrnąć przez nudne zadanie. Osobie dorosłej z niezdiagnozowanym ADHD może po prostu brakować tej umiejętności.

Ten brak koncentracji jest najbardziej zauważalny w przypadku zadań czasochłonnych, przewidywalnych lub powtarzalnych.

Czytanie książek, wykonywanie codziennych obowiązków domowych lub organizacja dokumentów to tylko kilka przykładów tych czynności.

Projekty, które wymagają dużo czasu, zanim zaczną pojawiać się zauważalne efekty, takie jak nauka nowego języka lub gra na instrumencie, mogą również prowadzić do problemów z koncentracją.

Jednak niezdiagnozowane ADHD u dorosłych często charakteryzuje się także okresami nadmiernego skupienia (tzw. hyperfocus). Jest to czasowy stan niezwykłego pochłonięcia jedną rzeczą.

Mogą zaniedbywać w tym czasie inne ważne zadania, aby skupić się na tym, co aktualnie przykuwa ich uwagę.

Zapominanie

Zapominanie jest częstym tematem wśród dorosłych z ADHD. Ten objaw może prowadzić do problemów takich jak:

  • rozpoczęcie wykonywania zadania i porzucenie go, zapominając, by do niego powrócić,
  • zapominanie o ważnych datach lub spotkaniach,
  • gubienie przedmiotów, zapominanie gdzie się coś zostawiło,
  • opowiadanie historii, którą już opowiedziano.

Osoba dorosła cierpiąca na ADHD często nie zdaje sobie sprawy, że o czymś zapomniała, dopóki nie otrzyma telefonu w sprawie nieobecności na spotkaniu lub nie natknie się na częściowo ukończony projekt, nad którym zapomniała, że pracuje.

Przyczynia się to również do konfliktu z innymi członkami rodziny, którzy mogą błędnie zinterpretować takie zachowanie jako brak zaangażowania lub odpowiedzialności.

Rozregulowanie emocji

Dorośli z niezdiagnozowanym ADHD mogą również doświadczać objawów rozregulowania emocjonalnego, co oznacza, że mogą mieć trudności z kontrolowaniem swoich reakcji emocjonalnych, na przykład:

  • mają problemy z uspokojeniem się, gdy są wściekli,
  • bycie bardzo sfrustrowanym przez drobne niepowodzenia,
  • trudność w skupieniu się na czymkolwiek innym niż emocje.

Niestety, problemy z regulacją emocji są często źle rozumiane. Przyczynia się również do niezdiagnozowania lub błędnego rozpoznania ADHD.

Niezdecydowanie

Brak zdecydowania jest częstym problemem wielu dorosłych, ale może być szczególnie uciążliwy dla osób z niezdiagnozowanym ADHD. Może objawiać się na różne sposoby, w tym:

  • niezdolnością do podjęcia decyzji,
  • opieranie się na wyborach losowych z powodu paraliżu decyzyjnego,
  • poczucie przytłoczenia podczas dokonywania wyborów
  • oddawanie decyzyjności innym.

Leczenie ADHD u dorosłych

Leczenie ADHD u dorosłych

Jeśli podejrzewasz, że możesz mieć niezdiagnozowane ADHD, porozmawiaj ze swoim lekarzem rodzinnym lub specjalistą ds. zdrowia psychicznego (psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą).

Dla wielu dorosłych diagnoza może przynieść ulgę, bo pomaga wyjaśnić zmagania i problemy, z którymi dana osoba mogła borykać się przez całe życie.

Jak wygląda leczenie ADHD u dorosłych?

Leczenie ADHD polega na strategiach mających zminimalizować cierpienie i negatywne strony objawów związanych z tą diagnozą – może obejmować wprowadzenie leków, ale przede wszystkim opiera się na psychoterapii, treningu umiejętności i strategii samopomocy.

Co się dzieje, jeśli nie leczymy ADHD?

Ponieważ ADHD w wieku dorosłym często pozostaje nierozpoznane, osoby mogą mieć trudności ze zrozumieniem objawów i zachowań, których doświadczają.

Mogą przypisywać te objawy lękowi lub depresji, które mogą objawiać się w podobny sposób, ale mogą też uważać je za wady charakteru.

Może to powodować brak pewności siebie, poczucie wstydu i niską samoocenę.

Zaburzenia funkcjonowania wynikające z ADHD mogą obejmować także m.in. większe ryzyko rozwodu lub separacji, częstsze nadużywanie substancji, częstsze nagłe zwolnienia z pracy lub impulsywne jej porzucanie, czy większe tendencje do konfliktów z prawem.

Badania sugerują jednak, że w ciągu ostatnich lat liczba osób, u których zdiagnozowano ADHD u dorosłych, znacznie wzrosła.

Może to częściowo wynikać z większej świadomości objawów ADHD u dorosłych.

Czy ADHD da się całkowicie wyleczyć?

Nie, ADHD jest stanem trwałym, na całe życie.

Jednak ważne jest również, aby zdać sobie sprawę, że nie oznacza to, że objawy będą wyglądać tak samo i będą równie dokuczliwe przez cały czas. 

Dzięki odpowiednim narzędziom i wsparciu możliwe jest prowadzenie udanego i satysfakcjonującego życia z ADHD.

Masz ADHD? Oto jak możesz sobie pomóc

Masz ADHD? Oto jak możesz sobie pomóc

Jeżeli podejrzewasz u siebie ADHD lub jesteś osobą dorosłą ze zdiagnozowanym ADHD, spróbuj sięgnąć po poniższe, sprawdzone strategie samopomocy.

1. Określ swój optymalny poziom stymulacji

Chociaż ADHD charakteryzuje się specyficznymi objawami, każda osoba jest wyjątkowa i ma inne potrzeby.

Niektórzy ludzie potrzebują szumu w tle, aby skoncentrować się na zadaniu – inni mogą potrzebować ciszy, aby utrzymać koncentrację.

Metodą prób i błędów dowiedz się, co działa w Twoim przypadku najlepiej.

Następnie skonfiguruj przestrzeń do pracy tak, aby odpowiadała tym potrzebom.

Pamiętaj, że Twoje potrzeby mogą zmieniać się z biegiem czasu, więc bądź elastyczny i zmieniaj system w razie potrzeby.

2. Pamiętaj, że Twój mózg pragnie nowości

Osobom z ADHD często łatwiej jest skupić się na rzeczach, które są nowe, ponieważ naturalnie silniej zwracają uwagę.

Dlatego właśnie regularne zmiany w otoczeniu lub miejscu pracy mogą utrzymać zaangażowanie mózgu.

Osoby z ADHD zwykle dobrze radzą sobie na stanowiskach, na których wykonują różnorodne zadania.

W ten sposób ich obowiązki są zróżnicowane i pozostają interesujące i ciągle „nowe” dla mózgu z ADHD.

Kiedy zauważysz, że popadasz w rutynę i zadania nie przykuwają Twojej uwagi tak jak wcześniej, wprowadź małą zmianę, aby odświeżyć swoje zainteresowanie.

3. Podziel zadania na części

Osoby z ADHD mogą być przytłoczone projektami lub zadaniami, które wydają się zbyt duże lub składają się ze zbyt wielu kroków, co może powodować trudności z motywacją.

Każde zadanie można podzielić na jeszcze mniejsze kroki.

Rób wszystko krok po kroku i daj sobie pozwolenie na robienie przerw w razie potrzeby.

Rozpoczynając zadanie lub projekt pamiętaj, że nie musisz kończyć wszystkiego od razu.

Możesz wykonać część zadania, a następnie zrobić sobie przerwę. Na przykład, jeśli uporanie się z dokumentami wydaje się przytłaczające – najpierw zajmij się wyciągnięciem dokumentów i posegregowaniem je na kupki według kategorii.

Jeśli uznasz, że rozpoczęcie zadania dodaje Ci energii do dalszego działania, możesz działać dalej, zajmując się każdą kategorią jedna po drugiej.

Jednakże pozwolenie sobie na przerwę po jednym pod-zadaniu może sprawić, że zadanie będzie wystarczająco małe, aby je faktycznie rozpocząć i przestać odwlekać.

4. Korzystaj z kalendarzy i przypomnień

Osoby z ADHD mają tendencję do zapominania, co jest jednym z najbardziej uciążliwych objawów.

Choć wydaje Ci się, że na pewno zapamiętasz datę ważnego spotkania, wciąż możesz zmagać się ze spóźnieniami i działaniami na ostatnią chwilę.

Zamiast obciążać się koniecznością pamiętania o wszystkim, przyznaj sobie prawo do niepamiętania – i zamiast tego polegaj na systemie zewnętrznym.

To wskazówka dobra dla wszystkich czujących przytłoczenie, ale dla osób z ADHD ma szczególne znaczenie.

Stwórz system, który będzie dla Ciebie łatwy i szybki w obsłudze i wyrób sobie nawyk korzystania z niego. Może być to np. kalendarz w telefonie, z ustawionymi przypomnieniami.

Podsumowanie

Podsumowanie ADHD u dorosłych

ADHD u dorosłych, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, to cecha umysłu, która dotyka około 5% populacji.

Charakteryzuje się trudnościami w utrzymaniu skupienia uwagi, nadmierną aktywnością oraz impulsywnością. Objawy ADHD u dorosłych obejmują także problemy z organizacją, motywacją, a także rozregulowanie emocji.

Warto zauważyć, że ADHD nie jest zaburzeniem, które można wyleczyć, lecz stanem, który można zaakceptować i efektywnie zarządzać. 

Diagnoza i odpowiednie leczenie, często oparte na psychoterapii, pomagają osobom dorosłym z ADHD skutecznie funkcjonować, wykorzystując jednocześnie ich mocne strony, takie jak kreatywność czy wysoki poziom energii.

Wspieranie jednostki oraz stosowanie skutecznych strategii zarządzania objawami są kluczowe dla osiągnięcia satysfakcjonującego życia z ADHD.

Źródła

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Najnowsze artykuły