Osoby zgłaszające się po pomoc psychologiczną używają pojęć „terapia psychologiczna”, „psychoterapia” i „konsultacja” zamiennie.
Jeśli problem dotyczy utrwalonych schematów emocjonalnych, przewlekłego lęku, nawracających kryzysów w relacjach albo objawów depresyjnych, sama terapia psychologiczna (skoncentrowana na wsparciu, diagnozie, interwencji kryzysowej i psychoedukacji) nie wystarczy.
W takich przypadkach skuteczność wykazuje psychoterapia prowadzona według określonego protokołu terapeutycznego.
Czym różni się terapia psychologiczna od psychoterapii?
Terapia psychologiczna koncentruje się na bieżącym problemie, regulacji emocji i odzyskaniu stabilności funkcjonowania.
Psychoterapia pracuje głębiej: identyfikuje mechanizmy podtrzymujące objawy i systematycznie je zmienia.
Psycholog prowadzący terapię psychologiczną skupia się na wsparciu, rozwiązywaniu obecnych problemów i objawów, psychoedukacji, analizie sytuacji życiowej i poprawie codziennego funkcjonowania.
Taki proces trwa od kilku do kilkunastu spotkań.
Odbywa się raz w tygodniu przez 50 minut.
Celem jest redukcja przeciążenia psychicznego albo wyjście z kryzysu.
Psychoterapia działa inaczej.
Opiera się na modelu pracy danego nurtu – CBT, psychodynamiczny, schematów, DBT albo ACT – i ma jasno określony mechanizm zmiany.
Na przykład w terapii poznawczo-behawioralnej pacjent identyfikuje automatyczne wzorce interpretacji sytuacji, które aktywują nieadaptacyjną reakcję.
Następnie systematycznie je modyfikuje poprzez ekspozycję, restrukturyzację poznawczą i trening zachowań.
Komu pomaga terapia psychologiczna?
Terapia psychologiczna sprawdza się w przypadku bieżących problemów: sytuacji po rozwodzie, utracie pracy, śmierci bliskiej osoby, wypaleniu zawodowym albo w przeciążeniu emocjonalnym, które trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy.
Krótkoterminowe interwencje psychologiczne (trwające 6–12 sesji) wykazują skuteczność w łagodnych i umiarkowanych objawach depresyjnych oraz lękowych (Cape i in. 2010).
Przywracają lub uczą regulacji emocjonalnej.
Psycholog przeprowadza także diagnozę, aby dobrać odpowiednią formę późniejszego leczenia.
Terapia psychologiczna nie jest rozwiązaniem dla przewlekłych wzorców funkcjonowania (lęki, destrukcyjne zachowania, ataki paniki).
Terapia psychologiczna pomaga odzyskać stabilność.
Psychoterapia zmienia sposób funkcjonowania.
Bezpłatny test na wypalenie zawodoweCzym różni się konsultacja u psychologa od terapii psychologicznej?
Konsultacja psychologiczna służy diagnozie problemu i określeniu dalszego kierunku działania.
Terapia psychologiczna jest już procesem pracy nad zmianą w określonym przez pacjenta celu.
Konsultacja trwa zwykle 1–3 spotkania.
Psycholog ocenia nasilenie objawów, ryzyko występowania zaburzeń psychicznych, poziom funkcjonowania społecznego i zawodowego oraz decyduje, czy potrzebna jest psychoterapia, farmakoterapia czy krótkoterminowe wsparcie na terapii psychologicznej.
To etap decyzyjny.
Dobrze przeprowadzona konsultacja zawiera konkretną rekomendację dotyczącą dalszego postępowania.
Jak przebiega proces terapii psychologicznej?
Proces terapii psychologicznej zwykle obejmuje etap diagnozy, ustalenia celu, interwencji oraz monitorowania efektów.
Standardowo spotkania odbywają się raz w tygodniu i trwają 50 minut.
Na początku specjalista identyfikuje problem dominujący: przeciążenie, kryzys adaptacyjny, zaburzenia lękowe, trudności relacyjne albo objawy depresyjne.
Następnie ustalany jest cel operacyjny: poprawa snu, powrót do pracy, ograniczenie zachowań unikowych.
Psycholog wykorzystuje techniki terapeutyczne i psychoedukację, aby doprowadzić pacjenta do zmiany.
Pierwsze zmiany funkcjonalne pojawiają się po 4–6 tygodniach regularnej pracy.
Jak długo trwa cały proces w terapii psychologicznej?
Terapia psychologiczna trwa zazwyczaj kilka-kilkanaście sesji (w zależności od potrzeb pacjenta i jego celów).
Bieżące wsparcie w problemach zakończy się w przeciągu miesiąca, przy pracy nad niezdrowymi mechanizmami cały proces może zająć 2-3 miesiące.
Kiedy warto skorzystać z pomocy?
Sięgnij po pomoc psychologiczna, kiedy objawy zaczynają wpływać na codzienność:
- napady lęku powtarzające się 2–3 razy miesięcznie
- bezsenność utrzymująca się ponad 3 tygodnie
- unikanie spotkań społecznych
- przewlekłe napięcie i drażliwość
- umiarkowane objawy depresyjne trwające ponad 14 dni
- kompulsywne zachowania redukujące napięcie
- nawracające konflikty w relacjach.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czym różni się psycholog od terapeuty?
Terapeuta ukończył (albo jest w trakcie) kilkuletnie szkolenie psychoterapeutyczne.
Czy mogę umówić się na wizytę do psychologa online?
Tak, w Pokonaj Lęk sesja online u psychologa kosztuje 199 zł.
Jakie pytania zadaje psycholog na pierwszej wizycie?
Psycholog zapyta Cię o objawy, czas ich trwania, częstotliwość występowania i wpływ na codzienność.
Czy warto pójść do psychologa prewencyjne?
Tak, ponieważ szybka interwencja przy pierwszych objawach przeciążenia psychicznego zmniejsza ryzyko rozwinięcia pełnoobjawowych zaburzeń i skraca cały proces terapii.
Jakie wykształcenie powinien mieć psycholog?
Psycholog powinien ukończyć 5-letnie studia magisterskie z psychologii.
Przewodnik po psychoterapii
- Terapia online w Pokonaj Lęk
- Terapia stacjonarna w Pokonaj Lęk
- Terapia psychologiczna – kiedy ją podjąć? Na czym polega?
- Jak wygląda konsultacja psychologiczna?
- Czym się różni psychoterapia od konsultacji psychologicznej?
Źródła
- Cape, J., Whittington, C., Buszewicz, M. et al. Brief psychological therapies for anxiety and depression in primary care: meta-analysis and meta-regression. BMC Med 8, 38 (2010).
- Emmelkamp PM, David D, Beckers T, Muris P, Cuijpers P, Lutz W, Andersson G, Araya R, Banos Rivera RM, Barkham M, Berking M, Berger T, Botella C, Carlbring P, Colom F, Essau C, Hermans D, Hofmann SG, Knappe S, Ollendick TH, Raes F, Rief W, Riper H, Van Der Oord S, Vervliet B. Advancing psychotherapy and evidence-based psychological interventions. Int J Methods Psychiatr Res. 2014 Jan;23 Suppl 1(Suppl 1):58-91.
- Leichsenring F, Steinert C, Rabung S, Ioannidis JPA. The efficacy of psychotherapies and pharmacotherapies for mental disorders in adults: an umbrella review and meta-analytic evaluation of recent meta-analyses. World Psychiatry. 2022 Feb;21(1):133-145.
