Pojedynczy atak paniki ustępuje samoistnie, ale jeżeli ataki nawracają, rozwija się jednocześnie zaburzenie paniczne, w którym lęk przed kolejnym napadem prowadzi do ograniczenia aktywności i pogorszenia jakości życia (NICE Clinical Guidelines, No. 113.).
W takiej sytuacji rekomendujemy leczenie za pomocą psychoterapii poznawczo-behawioralnej (CBT).
Czy ataki paniki są wyleczalne?
Tak, terapia zaburzenia panicznego trwa najczęściej od 10 do 15 sesji, choć czas leczenia zależy od nasilenia objawów i współwystępowania innych problemów psychicznych.
Terapia CBT w atakach paniki prowadzi do redukcji napadów, zmniejsza lęk antycypacyjny i ryzyko nawrotów (Pompoli i in. 2018).
„Celem terapii jest usunięcie mechanizmu podtrzymującego ataki paniki, dzięki czemu pacjent przestaje bać się samego lęku, uczy się nowych – nie lękowych – sposobów reagowania i odzyskuje normalne funkcjonowanie.”
~ Natalia Kocur, Psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, Clinical Director (Dyrektorka Kliniczna) i założycielka Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk
Jak często można doświadczać ataków paniki?
Nie istnieje jedna typowa częstotliwość występowania ataków paniki.
U części osób napady paniki pojawiają się raz na kilka miesięcy, u innych kilka razy w tygodniu lub nawet codziennie.
O rozpoznaniu zaburzenia panicznego nie decyduje liczba ataków, lecz utrzymujący się przez co najmniej miesiąc lęk przed kolejnym napadem lub zmiana zachowania, np. unikanie podróży, zakupów czy prowadzenia samochodu – takie działania utrwalają problem.
Sprawdź, czy cierpisz na lękiCzy ataki paniki mogą minąć same?
Pojedynczy atak zawsze się kończy – układ nerwowy nie jest w stanie utrzymywać stanu zagrożenia przez długi czas, nie oznacza to jednak samoistnego wyleczenia.
Jeżeli po pierwszym napadzie paniki zaczynasz unikać sytuacji kojarzących się z lękiem, mózg uczy się, że były one rzeczywistym zagrożeniem i wzmacnia ten schemat, to prowadzi do wystąpienia następnych napadów.
Jakie nurty terapii są skuteczne w leczeniu ataków paniki?
Najsilniejsze dowody naukowe w leczeniu ataków paniki dotyczą terapii poznawczo-behawioralnej – jej kluczowym elementem jest ekspozycja interoceptywna, czyli kontrolowane wywoływanie objawów przypominających napad paniki, aby mózg nauczył się, że nie stanowią zagrożenia (Papola i in. 2023).
Drugim nurtem o potwierdzonej skuteczności jest krótkoterminowa terapia psychodynamiczna ukierunkowana na napady paniki.
Celem terapii psychodynamicznej jest praca nad zrozumieniem konfliktów emocjonalnych, które zwiększają podatność na występowanie lęku.
Skuteczna w atakach paniki jest również terapia akceptacji i zaangażowania (ACT) oraz interwencje oparte na mindfulness – ich celem jest zmiana relacji z lękiem, zamiast walki z objawami pacjent uczy się akceptować ich obecność i kierować uwagę na działania wyciszające.
Test: Jaki nurt terapii wybrać?Czy mogę ograniczyć się do samych leków w przypadku ataków paniki?
Jeżeli objawy są bardzo nasilone, leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI są uzasadnione, nie usuwają jednak mechanizmów odpowiedzialnych za podtrzymywanie ataków paniki, ich celem jest umożliwienie pacjentowi podjęcia terapii.
W ciężkich przypadkach ataków paniki zalecamy łączenie farmakoterapii z psychoterapią lub – przy łagodniejszym przebiegu – rozpoczęcie od samej terapii.
Kiedy warto skorzystać z pomocy?
Nie czekaj, aż napady staną się częścią codzienności.
Konsultacja z psychoterapeutą jest wskazana, gdy:
- ataki powtarzają się lub pojawił się silny lęk przed kolejnym napadem
- zacząłeś unikać konkretnych miejsc lub sytuacji
- objawy utrudniają pracę, naukę albo utrzymywanie relacji
- kolejne badania medyczne nie wykazują choroby somatycznej, a napady nadal występują.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy atak paniki może trwać kilka godzin?
Nie – największe nasilenie objawów zwykle przypada w ciągu pierwszych 10 minut, a cały napad najczęściej kończy się w ciągu 30 minut.
Czy od ataku paniki można umrzeć?
Nie, napad paniki nie powoduje zatrzymania akcji serca ani uduszenia u zdrowej osoby.
Czy każdy atak paniki oznacza zaburzenie paniczne?
Nie, rozpoznanie zaburzenia panicznego wymaga nawracających napadów, utrzymującego się lęku przed kolejnymi atakami oraz zmiany zachowania przez co najmniej miesiąc.
Czy aktywność fizyczna pomaga w atakach paniki?
Tak, ale nie zastępuje terapii, bo nie usuwa mechanizmów podtrzymujących ataki paniki, natomiast poprawia regulację układu nerwowego.
Czy nawroty ataków paniki są możliwe?
Tak, jednak ryzyko jest mniejsze u osób, które ukończyły terapię CBT i stosują poznane strategie radzenia sobie z lękiem.
Przewodnik po atakach paniki
- Terapia zaburzeń lękowych w Pokonaj Lęk
- Atak paniki – jak wygląda i co robić?
- Atak paniki – jak się uspokoić?
- Terapia ataków paniki online
- Atak paniki w samolocie
- Atak paniki w ciąży
- Lęk paniczny – objawy, przyczyny i sposoby leczenia
Źródła
- Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management. London: National Institute for Health and Care Excellence (NICE); 2019 Jul. (NICE Clinical Guidelines, No. 113.)
- Papola D, Ostuzzi G, Tedeschi F, Gastaldon C, Purgato M, Del Giovane C, Pompoli A, Pauley D, Karyotaki E, Sijbrandij M, Furukawa TA, Cuijpers P, Barbui C. CBT treatment delivery formats for panic disorder: a systematic review and network meta-analysis of randomised controlled trials. Psychol Med. 2023 Feb;53(3):614-624.
- Pompoli A, Furukawa TA, Efthimiou O, Imai H, Tajika A, Salanti G. Dismantling cognitive-behaviour therapy for panic disorder: a systematic review and component network meta-analysis. Psychol Med. 2018 Sep;48(12):1945-1953.
