Zaburzenia emocjonalne u kobiet rozwijają się przez współwystępowanie innych zaburzeń psychicznych (depresji, lęków), zaburzeń związanych z cyklem hormonalnym i przewlekłe przeciążenie psychiczne.
Zaburzenia emocjonalne u kobiet objawiają się trudnością w kontrolowaniu swoich stanów emocjonalnych, izolacją społeczną i somatyzacją.
Które zaburzenia psychiczne występują częściej u kobiet niż u mężczyzn?
U kobiet częściej niż u mężczyzn występuje depresja (Albert 2015) i zaburzenia lękowe (według danych nawet dwukrotnie częściej), a konkretnie: zaburzenie lęku uogólnionego (GAD), zaburzenie paniczne, fobia społeczna (Eaton i in. 2012).
Istotną rolę odgrywają zaburzenia na podłożu hormonalnym, m.in. interakcja pomiędzy estrogenami, progesteronem i układami neuroprzekaźnikowymi odpowiadającymi za regulację nastroju, przede wszystkim serotoniną i GABA.
Oznacza to większą podatność na gwałtowne zmiany emocjonalne w okresach wahań hormonalnych, takich jak cykl menstruacyjny, połóg czy menopauza.
Szczególną kategorią jest PMDD, czyli przedmiesiączkowe zaburzenie dysforyczne – w przeciwieństwie do zwykłego zespołu napięcia przedmiesiączkowego objawy obejmują nasilony smutek, drażliwość, wybuchy złości oraz zaburzenia funkcjonowania społecznego.
Według danych klinicznych PMDD dotyczy około 3–8% miesiączkujących kobiet i wymaga leczenia.
Sprawdź, czy cierpisz na lękiJak rozpoznać zaburzenia emocjonalne u kobiet?
Charakterystyczne objawy zaburzenia emocjonalnego u kobiet obejmują:
- przewlekłe zmęczenie mimo odpoczynku
- drażliwość i wybuchowość emocjonalną
- apatię
- nadmierne poczucie winy
- problemy ze snem
- trudności z koncentracją
- wycofanie społeczne.
Długotrwałe przeciążenie psychiczne prowadzi do utrzymywania organizmu w stanie podwyższonego pobudzenia.
Wzrasta aktywność osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, zwiększa się wydzielanie kortyzolu, a mózg zaczyna coraz słabiej regulować emocje, w efekcie pojawiają się gwałtowne reakcje emocjonalne nawet na niewielkie bodźce.
Jakie czynniki wpływają na rozwój zaburzeń emocjonalnych u kobiet?
Najsilniejszymi czynnikami ryzyka rozwoju zaburzeń emocjonalnych u kobiet są (McEwen 2007):
- przewlekły stres
- doświadczenia traumatyczne
- przemoc psychiczna lub fizyczna
- obciążenia rodzinne
- zaburzenia hormonalne
- długotrwałe przeciążenie.
W przypadku leczenia zaburzeń emocjonalnych największą skuteczność wykazuje terapia w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT).
Terapia CBT zmienia mechanizmy odpowiedzialne za regulację emocji, unikanie i katastrofizację, które podtrzymują problem.
„W gabinecie bardzo często spotykam kobiety, których problemem jest wielomiesięczne funkcjonowanie w przeciążeniu, przy jednoczesnym ignorowaniu sygnałów ostrzegawczych organizmu. Gdy pojawiają się bezsenność, wybuchowość emocjonalna i wycofanie społeczne, pracujemy już nad całym mechanizmem, który utrzymuje zaburzenie. Im wcześniej zostanie on zatrzymany, tym krótszy jest proces terapii i mniejsze ryzyko nawrotów.”
~ Natalia Kocur, Psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, Clinical Director (Dyrektorka Kliniczna) i założycielka Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk
Z jakimi chorobami współwystępują zaburzenia emocjonalne u kobiet?
Zaburzenia emocjonalne u kobiet najczęściej współwystępują z depresją, zaburzeniami lękowymi, bezsennością, zaburzeniami odżywiania, zespołem przewlekłego zmęczenia oraz chorobami hormonalnymi, takimi jak PCOS czy zaburzenia tarczycy.
Jeżeli objawy emocjonalne utrzymują się mimo zmian stylu życia, konieczna jest diagnostyka psychologiczna w kierunku zaburzeń emocjonalnych.
Czy możliwe jest całkowite wyleczenie zaburzeń emocjonalnych?
Tak, im wcześniej wdrożona zostanie terapia, tym większe prawdopodobieństwo uzyskania szybszych efektów i pełnej remisji.
W przypadku łagodnych i umiarkowanych zaburzeń emocjonalnych standardowy proces terapeutyczny trwa zwykle od 12 do 20 sesji realizowanych raz w tygodniu, przy bardziej złożonych problemach czas leczenia jest dłuższy.
Kiedy warto skorzystać z pomocy?
Decyzję o rozpoczęciu terapii należy podjąć wtedy, gdy przez minimum 2–4 tygodnie występuje przynajmniej jeden z poniższych problemów:
- spadek efektywności zawodowej
- regularne konflikty w relacjach wynikające z trudności emocjonalnych
- wycofywanie się z życia społecznego
- problemy ze snem występujące minimum 3 razy tygodniowo
- nawracające epizody silnego lęku lub przygnębienia.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy zaburzenia emocjonalne u kobiet mogą wynikać wyłącznie z hormonów?
Nie, hormony są jednym z czynników, ale największe znaczenie ma interakcja biologii, stresu, innych zaburzeń psychicznych i sposobu regulacji emocji.
Ile trwa terapia zaburzeń emocjonalnych?
W przypadku łagodnych i umiarkowanych objawów najczęściej ok. 4 miesięcy.
Czy zaburzenia emocjonalne zwiększają ryzyko depresji?
Tak, przewlekłe zaburzenia regulacji emocji są jednym z głównych czynników rozwoju depresji i zaburzeń lękowych.
Czy można samodzielnie wyjść z zaburzeń emocjonalnych?
Przy krótkotrwałych reakcjach stresowych tak, natomiast wielomiesięczne objawy związane ze spadkiem funkcjonowania wymagają profesjonalnego leczenia, ponieważ ryzyko utrwalenia problemu rośnie wraz z czasem jego trwania.
Czy zaburzenia emocjonalne mogą wracać po zakończeniu terapii?
Tak, jednak badania pokazują, że osoby, które ukończyły pełny proces terapeutyczny i stosują wypracowane strategie regulacji emocji, mają istotnie niższe ryzyko nawrotów niż osoby nieleczone albo takie, które przedwcześnie zakończyły terapię.
Przewodnik po zaburzeniach emocjonalnych
- Terapia online w Pokonaj Lęk
- Terapia stacjonarna w Pokonaj Lęk
- Zaburzenia emocjonalne – przyczyny, objawy, leczenie
- Osobowość chwiejna emocjonalnie – typy i leczenie
- Jak przetrwać kryzys emocjonalny
Źródła
- Albert PR. Why is depression more prevalent in women? J Psychiatry Neurosci. 2015 Jul;40(4):219-21.
- Eaton NR, Keyes KM, Krueger RF, Balsis S, Skodol AE, Markon KE, Grant BF, Hasin DS. An invariant dimensional liability model of gender differences in mental disorder prevalence: evidence from a national sample. J Abnorm Psychol. 2012 Feb;121(1):282-8.
- McEwen BS. Physiology and neurobiology of stress and adaptation: central role of the brain. Physiol Rev. 2007 Jul;87(3):873-904.
