Trauma psychiczna to doświadczenie, które przekracza możliwości adaptacyjne danej osoby i zostawia po sobie ślad – czasem w postaci stresu pourazowego (PTSD), a czasem w postaci trudnych do uchwycenia objawów emocjonalnych, cielesnych czy relacyjnych.
Czy możliwe jest skuteczne leczenie traumy i PTSD przez internet?
Coraz więcej specjalistów odpowiada na to pytanie “tak” – ale z pewnymi zastrzeżeniami.
Czym jest trauma i PTSD?
Trauma może mieć różne oblicza – od jednorazowego, silnego wydarzenia (np. wypadek, napaść, nagła śmierć bliskiej osoby), po długotrwałe narażenie na przemoc, zaniedbanie czy upokorzenie.
PTSD (zespół stresu pourazowego) to diagnoza, którą stawia się, gdy reakcje na traumę utrzymują się długo po jej zakończeniu i znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie.
Może obejmować:
- nawracające wspomnienia lub koszmary,
- nasilone reakcje emocjonalne lub somatyczne w zetknięciu z czymś, co przypomina traumę,
- unikanie miejsc, osób lub myśli związanych z wydarzeniem,
- poczucie ciągłego zagrożenia, nadmierną czujność, drażliwość, problemy ze snem,
- zamykanie się emocjonalne lub odrętwienie.
Trauma nie zawsze prowadzi do PTSD, ale jej skutki mogą wpływać na całe życie – relacje, zaufanie, obraz siebie i świata.
Dlatego psychoterapia ma w jej przypadku kluczowe znaczenie.
Czy terapia traumy online jest możliwa?
Tak – wiele podejść terapeutycznych potwierdza skuteczność pracy z traumą w formie online, pod warunkiem że:
- klient ma zapewnione bezpieczne, prywatne miejsce do sesji,
- terapeuta ma doświadczenie w pracy z traumą i stosuje metody dostosowane do pracy zdalnej,
- tempo terapii jest indywidualnie dostosowane, a sesje prowadzone z dużą uważnością i ostrożnością.
W przypadku osób z bardzo silnymi objawami, z trudnością w regulowaniu emocji lub dużym poczuciem zagrożenia, terapia online może nie być wystarczająca lub wymagać dodatkowych zabezpieczeń – np. wsparcia psychiatrycznego, pracy hybrydowej lub wprowadzenia stabilizujących technik na początek.
Jakie podejścia terapeutyczne działają online?
Terapia traumy i PTSD online może obejmować:
- Terapie poznawczo-behawioralne ukierunkowane na PTSD (np. CBT-TF) – z dużą bazą badań potwierdzających skuteczność online.
- EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) – tradycyjnie prowadzona stacjonarnie, ale jest skuteczna także w trybie online.
- Terapia sensomotoryczna i somatyczna – elementy pracy z ciałem mogą być dostosowane do formy zdalnej, o ile klient potrafi samodzielnie obserwować sygnały płynące z ciała i reagować na nie z pomocą terapeuty.
- Terapia psychodynamiczna i integracyjna – szczególnie przy długofalowych skutkach traumy relacyjnej (np. w dzieciństwie).
Kluczowe jest dobranie podejścia do typu traumy, gotowości klienta i poziomu bezpieczeństwa emocjonalnego.
Jak wygląda terapia traumy online?
- Pierwsze sesje służą poznaniu historii, ocenie objawów i ustaleniu, co dzieje się obecnie. Terapeuta może zaproponować plan pracy i wspólnie z klientem zadbać o tzw. „kotwicę bezpieczeństwa” – czyli techniki samoregulacji, które można wykorzystać w trakcie trudnych emocji.
- Proces pracy z traumą zawsze odbywa się stopniowo – ważne jest tempo klienta, poczucie kontroli i możliwość przerwania sesji, jeśli coś staje się zbyt trudne.
- Techniki używane w terapii mogą obejmować: odtworzenie i przeformułowanie wspomnień, pracę z przekonaniami, ćwiczenia oddechowe i uważności, pracę z ciałem, z symbolami lub wizualizacją.
Terapia traumy nie polega jedynie na „opowiadaniu wszystkiego od razu” – wręcz przeciwnie.
W pracy online szczególnie ważna jest ostrożność, stabilizacja i uważność.
Kiedy terapia traumy online może nie być wystarczająca?
W niektórych przypadkach terapia online nie będzie dobrym rozwiązaniem, na przykład wtedy, gdy:
- klient nie ma prywatnego miejsca do prowadzenia sesji,
- występują myśli samobójcze lub ryzyko samookaleczeń,
- istnieje aktywne zagrożenie ze strony sprawcy przemocy,
- objawy są tak silne, że uniemożliwiają utrzymanie kontaktu lub koncentracji.
W takich przypadkach warto rozważyć terapię stacjonarną lub wsparcie ambulatoryjne/szpitalne.
Jak się przygotować do terapii traumy online?
- Zadbaj o spokojne, bezpieczne miejsce do sesji – zamknij drzwi, wycisz telefon, użyj słuchawek.
- Zapisz sobie „koła ratunkowe” – techniki, które pomagają wrócić do równowagi (np. oddychanie, napinanie ciała, nazywanie otoczenia).
- Ustal z terapeutą sposób kontaktu awaryjnego, np. co zrobić, jeśli zerwie się połączenie lub pojawią się silne emocje.
Źródła
- Lewis, C., Roberts, N., Bethell, A., Robertson, L., & Bisson, J. (2018). Internet-based cognitive and behavioural therapies for post-traumatic stress disorder (PTSD) in adults.. The Cochrane database of systematic reviews, 12, CD011710 . https://doi.org/10.1002/14651858.CD011710.pub2.
- Bisson, J., Ariti, C., Cullen, K., Kitchiner, N., Lewis, C., Roberts, N., Simon, N., Smallman, K., Addison, K., Bell, V., Brookes-Howell, L., Cosgrove, S., Ehlers, A., Fitzsimmons, D., Foscarini-Craggs, P., Harris, S., Kelson, M., Lovell, K., McKenna, M., McNamara, R., Nollett, C., Pickles, T., & Williams-Thomas, R. (2022). Guided, internet based, cognitive behavioural therapy for post-traumatic stress disorder: pragmatic, multicentre, randomised controlled non-inferiority trial (RAPID). The BMJ, 377. https://doi.org/10.1136/bmj-2021-069405.
- Lenferink, L., Lenferink, L., Meyerbröker, K., & Boelen, P. (2020). PTSD treatment in times of COVID-19: A systematic review of the effects of online EMDR. Psychiatry Research, 293, 113438 – 113438. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2020.113438.
Dowiedz się więcej
- Jak wygląda psychoterapia online?
- Czy terapia online ma sens?
- Skuteczność terapii online
- Jak wybrać psychoterapeutę online
- Co to jest trauma? Objawy i leczenie
- Zespół stresu pourazowego (PTSD) – praktyczny przewodnik
