Jeśli rozważasz psychoterapię, prawdopodobnie już zrobiłeś/zrobiłaś ważny krok: zauważyłeś, że coś jest nie tak i chcesz sobie pomóc.
Ale zaraz potem może pojawić się pytanie, które paraliżuje wiele osób: jakie są rodzaje terapii psychologicznej?
Czy każda działa tak samo?
Czym się różnią?
I skąd masz wiedzieć, który będzie dobry dla Ciebie?
Po co istnieją różne rodzaje terapii?
Psychoterapia to nie jedna uniwersalna metoda – to zbiór różnych podejść, które mają wspólny cel (pomóc człowiekowi poradzić sobie z trudnościami), ale różnią się sposobem pracy.
To trochę jak z lekarzami: jeden może zalecić leki, inny fizjoterapię, a jeszcze inny zmianę stylu życia – zależnie od tego, z czym przychodzisz.
Wybór odpowiedniego rodzaju terapii może mieć znaczenie, zwłaszcza jeśli masz konkretne trudności (np. zaburzenia lękowe, depresję, traumy, problemy w relacjach) lub preferujesz określony styl pracy – bardziej praktyczny, albo bardziej oparty na rozmowie i analizie.
Najpopularniejsze rodzaje terapii psychologicznej
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
To jedno z najbardziej znanych i najlepiej przebadanych podejść terapeutycznych.
CBT zakłada, że nasze myśli, emocje i zachowania są ze sobą powiązane – i że zmieniając sposób myślenia, możemy wpłynąć na to, jak się czujemy i jak się zachowujemy.
CBT koncentruje się na teraźniejszości i na konkretnych problemach, z którymi dana osoba się mierzy.
W terapii uczysz się rozpoznawać niekorzystne schematy myślowe (np. czarnowidztwo, przesadne wymagania wobec siebie) i stopniowo je zmieniać.
Dużą rolę odgrywa też nauka nowych strategii radzenia sobie w trudnych sytuacjach.
- często krótkoterminowa (kilkanaście spotkań),
- nastawiona na cele i mierzalne efekty,
- bardzo skuteczna w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych, fobii, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (OCD), PTSD,
- lubiana przez osoby, które chcą „konkretów” i praktycznego podejścia.
Terapia psychodynamiczna
To podejście zakłada, że nasze aktualne problemy mają korzenie w przeszłości – często w dzieciństwie, relacjach z opiekunami, nieuświadomionych konfliktach wewnętrznych.
Celem terapii psychodynamicznej jest pogłębienie samoświadomości, zrozumienie swoich mechanizmów psychicznych i długoterminowa zmiana.
Terapia polega głównie na rozmowie – terapeuta pomaga dostrzec nieświadome schematy i zależności, które wpływają na emocje, relacje i decyzje.
- raczej długoterminowa (kilka miesięcy lub lat),
- pomocna w pracy nad samooceną, relacjami, powracającymi trudnościami emocjonalnymi,
- dobra dla osób, które chcą zrozumieć siebie głębiej, nie tylko „rozwiązać problem”.
Terapia humanistyczna (np. Gestalt, egzystencjalna)
W centrum terapii humanistycznej znajduje się osoba – jej potrzeby, emocje, potencjał, doświadczenia.
Celem nie jest „naprawianie”, ale wsparcie w rozwoju i w byciu bardziej sobą.
Terapeuta nie narzuca rozwiązań – jest towarzyszem w drodze do lepszego zrozumienia siebie.
Uczy bycia „tu i teraz”, kontaktu ze swoimi emocjami, granicami i potrzebami.
- pomocna przy wypaleniu, kryzysach egzystencjalnych, trudnościach z tożsamością czy niskim poczuciu wartości,
- polecana osobom, które szukają przestrzeni do refleksji i wewnętrznego rozwoju,
- praca często oparta na doświadczeniu, a nie tylko rozmowie.
Terapia systemowa (np. terapia rodzin, par)
Terapia systemowa zakłada, że problemy jednostki są często związane z szerszym kontekstem – rodziną, partnerem, otoczeniem społecznym.
Nie chodzi o to, by „wskazać winnego”, tylko by zrozumieć, jak wzajemne relacje wpływają na nasze emocje, decyzje i zachowania.
- skuteczna przy problemach w relacjach, komunikacji, kryzysach małżeńskich, sytuacjach okołorozwodowych,
- może być krótko- lub długoterminowa, zależnie od celu,
- pomaga spojrzeć szerzej – nie tylko na „mój problem”, ale na całą sieć zależności, w której funkcjonuję.
Terapia integracyjna
To podejście elastyczne, łączące różne metody i techniki zależnie od potrzeb klienta.
Terapeuta integracyjny nie trzyma się sztywno jednej szkoły – korzysta z tego, co w danym momencie najlepiej odpowiada konkretnej osobie i jej trudnościom.
To dobra opcja dla osób, które nie wiedzą, czego dokładnie potrzebują – albo mierzą się z problemami, które wymagają szerszego spojrzenia.
- indywidualnie dopasowywana forma pracy,
- korzysta m.in. z CBT, podejścia humanistycznego, psychodynamicznego, pracy z ciałem,
- skupia się na relacji terapeutycznej i elastycznym reagowaniu na potrzeby klienta.
Jak wybrać najlepszy rodzaj terapii dla siebie?
Nie musisz od razu wiedzieć, która metoda jest „tą właściwą”.
Najważniejsze to znaleźć terapeutę, któremu ufasz i przy którym czujesz się bezpiecznie.
Większość psychoterapeutów chętnie wyjaśni, w jakim nurcie pracuje i co to oznacza w praktyce.
Najlepiej jeśli dowiesz się nieco więcej o każdym nurcie i spróbujesz od tego, który wydaje Ci się najbliższy.
Jeśli nadal nie wiesz co wybrać, to zdecyduj się na nurt poznawczo-behawioralny (CBT), ponieważ jest skuteczny w większości rodzajów problemów.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Suszek, H., Grzesiuk, L., Styła, R., & Krawczyk, K. (2017). Kto i w jaki sposób prowadzi psychoterapię w Polsce. Część II. Wyniki ogólnopolskiego badania. Psychiatria, 14(2), 90–100.
Dowiedz się więcej
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): kompleksowy przewodnik
- Terapia psychodynamiczna a poznawczo-behawioralna
- Terapia psychodynamiczna: na czym polega, kiedy stosować
- Jaki rodzaj terapii wybrać?
- Jakie są nurty psychoterapii?
