Zaburzenia odżywiania to nie „fanaberia” ani problem z jedzeniem – to poważne, złożone trudności psychiczne, które wpływają na całe życie osoby, która się z nimi zmaga.
Na pierwszy rzut oka dotyczą ciała, ale w rzeczywistości sięgają dużo głębiej – do emocji, myśli, relacji i sposobu, w jaki ktoś postrzega siebie.
Jedną z najważniejszych form leczenia zaburzeń odżywiania jest psychoterapia.
To właśnie dzięki niej można dotrzeć do przyczyn problemu, zrozumieć, co się za nim kryje – i krok po kroku nauczyć się żyć inaczej, bez ciągłego napięcia, lęku i kontroli wokół jedzenia.
Kluczowe wnioski
- Psychoterapia jest kluczowa dla zaburzeń odżywiania, ponieważ pozwala dotrzeć do źródeł problemu, przepracować emocje i budować zdrowsze strategie radzenia sobie.
- Terapia zaburzeń odżywiania prowadzona jest w różnych nurtach – m.in. poznawczo-behawioralnym, psychodynamicznym, systemowym – a często stosuje się też podejście integracyjne.
- Sama psychoterapia nie zawsze wystarcza i często wymaga uzupełnienia o leczenie medyczne, psychiatryczne, dietetyczne lub hospitalizację.
- Zaburzenia odżywiania to poważne problemy psychiczne, które wykraczają poza kwestie jedzenia i często współistnieją z innymi trudnościami emocjonalnymi.
Czym są zaburzenia odżywiania?
Zaburzenia odżywiania to grupa problemów psychicznych, w których relacja z jedzeniem, ciałem i kontrolą zaczyna dominować nad resztą życia.
Nie chodzi tylko o wagę, sylwetkę czy kalorie – ale o emocje, które są tłumione, regulowane lub wyrażane przez jedzenie.
Do najczęściej diagnozowanych zaburzeń odżywiania należą: anoreksja (jadłowstręt psychiczny) – obsesyjne dążenie do utraty wagi, skrajne ograniczanie jedzenia, zniekształcony obraz ciała – oraz bulimia – napady objadania się i zachowania kompensacyjne (np. wymioty, głodówki, intensywny wysiłek).
Zaburzenia odżywiania często współwystępują z depresją, lękiem, perfekcjonizmem, niską samooceną, doświadczeniami przemocy lub zaniedbania emocjonalnego.
Dlaczego psychoterapia jest tak ważna?
Zaburzenia odżywiania nie dotyczą tylko jedzenia.
Zachowania związane z jedzeniem to sposób radzenia sobie z trudnymi emocjami, brakiem kontroli, pustką, złością, wstydem czy lękiem.
Psychoterapia pozwala dotrzeć do tych mechanizmów i bezpiecznie je przepracować.
W psychoterapii:
- uczysz się rozpoznawać emocje i potrzeby, zamiast je tłumić jedzeniem lub kontrolą,
- pracujesz nad samooceną i obrazem ciała,
- budujesz zdrowsze sposoby radzenia sobie ze stresem, napięciem, relacjami,
- odzyskujesz kontakt ze sobą – także z ciałem i głodem fizjologicznym,
- uczysz się odróżniać prawdziwe potrzeby od przymusowych zachowań.
Psychoterapia daje przestrzeń, w której możesz bezpiecznie mówić o tym, co trudne, niezrozumiałe, wstydliwe.
Bez oceny.
Bez pośpiechu.
W jakim nurcie prowadzona jest psychoterapia zaburzeń odżywiania?
Psychoterapia może być prowadzona w różnych nurtach, a wybór zależy od osoby, jej sytuacji oraz doświadczenia terapeuty.
Najczęściej stosowane podejścia to:
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT i CBT-E) – pomaga zmieniać szkodliwe myśli i nawyki, wzmacnia poczucie wpływu i uczy nowych sposobów reagowania. CBT-E to specjalna wersja CBT stworzona specjalnie z myślą o zaburzeniach odżywiania.
Terapia psychodynamiczna – koncentruje się na głębszych przyczynach problemu: relacjach z przeszłości, emocjach i nieuświadomionych mechanizmach.
Podejście systemowe – szczególnie pomocne w pracy z nastolatkami i rodziną, gdy relacje domowe mają wpływ na rozwój i podtrzymywanie zaburzenia.
Podejścia integracyjne – wielu terapeutów łączy różne metody, aby najlepiej dopasować terapię do konkretnej osoby i jej aktualnych potrzeb.
Czy psychoterapia wystarczy?
Zaburzenia odżywiania to trudne do leczenia problemy, które często wymagają wielopoziomowego wsparcia.
Psychoterapia to podstawa, ale często konieczne bywa także:
- opieka lekarska i dietetyczna (np. przy niedoborach, wyniszczeniu organizmu),
- wsparcie psychiatryczne i – jeśli to potrzebne – leczenie farmakologiczne,
- wsparcie rodziny, partnera lub bliskich,
- hospitalizacja lub leczenie w ośrodku specjalistycznym, gdy stan zdrowia (a nawet życia) jest poważnie zagrożony.
Terapia jest wtedy częścią szerszego planu leczenia, w którym chodzi nie tylko o powrót do prawidłowej masy ciała, ale przede wszystkim o zdrowe życie emocjonalne i psychiczne.
Co warto wiedzieć, zanim zaczniesz terapię?
Nie musisz być „wystarczająco chory/a”, żeby szukać pomocy.
Nie musisz też dokładnie wiedzieć, jak opisać swój problem.
Jeśli jedzenie, ciało, waga, kontrola i emocje kręcą się w Twojej głowie zbyt często i zbyt intensywnie – warto porozmawiać z terapeutą.
Zaburzenia odżywiania mają to do siebie, że często wstydzimy się ich bardziej niż cierpimy fizycznie.
Ale to nie jest coś, co trzeba znosić w milczeniu.
W terapii chodzi nie tylko o to, żeby znowu jeść.
Chodzi o to, żeby znowu żyć – spokojnie, swobodnie, po swojemu.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Linardon, J., Wade, T., De La Piedad Garcia, X., & Brennan, L. (2017). The Efficacy of Cognitive-Behavioral Therapy for Eating Disorders: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 85, 1080–1094. https://doi.org/10.1037/ccp0000245.
- Lock, J. (2015). An Update on Evidence-Based Psychosocial Treatments for Eating Disorders in Children and Adolescents. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 44, 707 – 721. https://doi.org/10.1080/15374416.2014.971458.
Dowiedz się więcej
- Terapia poznawczo-behawioralna w leczeniu zaburzeń odżywiania
- Zaburzenia odżywiania – przyczyny, rodzaje, objawy
- Samookaleczenia – diagnoza i leczenie
- Bulimia – objawy, przyczyny i leczenie (jak pomóc)
- Anoreksja – jak rozpoznać? jak leczyć? czym się objawia?
