IIe trwa depresja u nastolatków?

Depresja u nastolatków to trudny temat.

Rodzice czy opiekunowie często czują się bezradni, widząc, jak dziecko zmaga się z wewnętrznym cierpieniem.

Depresja nie jest jednak wyrokiem na całe życie – z odpowiednim wsparciem i leczeniem można ją pokonać.

Kluczowe wnioski

• Czas trwania depresji u nastolatków jest zróżnicowany i zależy od czynników biologicznych, środowiskowych oraz skuteczności leczenia, a nawroty zdarzają się często, dlatego może trwać kilka lat.
• Leczenie depresji obejmuje psychoterapię, czasem farmakoterapię, oraz wzmożone wsparcie rodziny.
• Objawy depresji u młodzieży mogą przejawiać się w postaci drażliwości, problemów somatycznych, wycofania społecznego i myśli samobójczych, łatwo je pomylić z „buntem”.
• Rodzice powinni wspierać nastolatka rozmową, empatią i konsekwentnym szukaniem profesjonalnej pomocy, unikając krytyki i bagatelizowania problemu.
• Przyczyny depresji u nastolatków są wieloczynnikowe i obejmują uwarunkowania genetyczne, zmiany hormonalne oraz stresujące lub traumatyczne doświadczenia środowiskowe.

Czym jest depresja u nastolatków?

Depresja to nie tylko „zły nastrój” – to poważne zaburzenie psychiczne, które wpływa na codzienne funkcjonowanie.

U nastolatków często maskuje się pod postacią drażliwości, wybuchów złości czy wycofania społecznego, co sprawia, że łatwo pomylić ją z typowymi problemami dojrzewania.

Depresja dotyka coraz więcej młodych ludzi, a jej nieleczony przebieg może prowadzić do poważnych komplikacji, takich jak problemy w nauce, izolacja czy nawet myśli samobójcze.

Ważne jest, aby rodzice i nauczyciele traktowali te objawy poważnie, bo wczesna interwencja znacząco skraca czas trwania choroby.

Ile trwa depresja u nastolatków?

Czas trwania depresji u nastolatków jest zmienny i zależy od wielu czynników.

W przypadku pojedynczego epizodu może to być od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Jeśli jednak nie zostanie podjęte leczenie, depresja może stać się przewlekła i trwać nawet kilka lat, co negatywnie wpływa na rozwój emocjonalny i społeczny młodego człowieka.

Kluczowe czynniki wpływające na długość epizodu to:

• Genetyka i historia rodzinna: Jeśli w rodzinie występowała depresja, ryzyko dłuższych epizodów wzrasta.
• Środowisko i stres: Problemy takie jak przemoc domowa, rozwód rodziców, presja szkolna czy utrata bliskiej osoby mogą wydłużyć chorobę.
• Wsparcie społeczne: Silna sieć wsparcia, w tym rozmowy z rodzicami czy przyjaciółmi, skraca czas trwania.
• Skuteczność leczenia: Wczesna terapia może znacząco przyspieszyć powrót do zdrowia.

Nawroty są niestety częste – badania wskazują, że 20-40% nastolatków doświadcza ich w ciągu dwóch lat po zakończeniu leczenia, a nawet 70% w ciągu pięciu lat.

To pokazuje, jak ważne jest kontynuowanie wsparcia nawet po ustąpieniu objawów.

Na przykład leczenie farmakologiczne trwa zwykle 6-12 miesięcy po poprawie, aby zapobiec nawrotom.

Przyczyny depresji u nastolatków

Przyczyny depresji są wieloczynnikowe i obejmują aspekty biologiczne, psychologiczne oraz środowiskowe.

Genetyka odgrywa rolę, zwłaszcza jeśli rodzice zmagali się z podobnymi problemami, co może prowadzić do zaburzeń neurochemicznych, np. w poziomie serotoniny czy dopaminy.

Zmiany hormonalne w okresie dojrzewania dodatkowo zwiększają podatność.

Środowiskowe czynniki to m.in.:

• Stresujące wydarzenia: Śmierć bliskiej osoby, konflikty rodzinne czy problemy w relacjach rówieśniczych.
• Brak bliskości: Model rodziny, w którym rodzice skupiają się na karierze, może prowadzić do poczucia osamotnienia.
• Traumy: Przemoc, molestowanie czy nadużywanie substancji.

U dziewczynek depresja występuje częściej po okresie dojrzewania.

Objawy depresji u nastolatków

Objawy u nastolatków różnią się od dorosłych – zamiast smutku często pojawia się drażliwość, agresja czy pobudzenie.

Fizyczne symptomy to chroniczne zmęczenie, bóle głowy, zmiany apetytu (brak lub nadmierne jedzenie) oraz problemy ze snem (bezsenność lub nadmierna senność).

Emocjonalne i behawioralne objawy obejmują:

• Uczucie beznadziejności, winy czy bezwartościowości.
• Wycofanie społeczne, utrata zainteresowań pasjami.
• Spadek koncentracji, problemy w szkole.
• Myśli samobójcze lub samookaleczenia w skrajnych przypadkach.

Młodsze dzieci mogą skarżyć się na bóle brzucha czy unikać zabawy, starsze – izolować się w świecie wirtualnym.

Rodzice powinni obserwować zmiany i nie mylić ich z „buntem”.

Leczenie depresji u nastolatków

Leczenie zaczyna się od psychoterapii, np. poznawczo-behawioralnej (CBT), która pomaga zmieniać negatywne wzorce myślenia.

W ciężkich przypadkach dołącza się leki SSRI, ale tylko po konsultacji z psychiatrą.

Terapia rodzinna czy grupowa wspiera budowanie sieci wsparcia.

Poprawa wymaga czasu – nie oczekuj natychmiastowych efektów.

Zdrowy styl życia, jak aktywność fizyczna, zbilansowana dieta i regularny sen, wspomaga proces.

W przypadkach z ryzykiem samobójczym może być potrzebne leczenie szpitalne.

Jak postępować z nastolatkiem w depresji?

Rodzice odgrywają kluczową rolę.

Zaczynaj od szczerych rozmów – słuchaj bez oceniania, zadawaj otwarte pytania i okazuj empatię.

Unikaj krytyki i słów typu, np. „weź się w garść”, bo to pogarsza sytuację.

Wspieraj drobne sukcesy, dostosuj oczekiwania i zapewnij stabilne środowisko – regularne posiłki, wspólne spacery.

Nie zwlekaj z pomocą specjalistyczną – skonsultuj się z psychologiem lub psychiatrą.

Kontynuuj leczenie nawet po poprawie, aby zapobiec nawrotom.

Pamiętaj, że nastolatki często czują ulgę po diagnozie, bo rozumieją, że ich problemy mają przyczynę.

Podsumowanie

Depresja u nastolatków nie musi trwać latami – z odpowiednim leczeniem i wsparciem można ją pokonać.

Klucz to wczesne działanie, empatia i profesjonalna pomoc.

Jeśli zauważysz objawy u swojego dziecka, nie wahaj się szukać wsparcia.

Pamiętaj, że jesteś nieocenionym wsparciem na tej drodze.

Źródła

• Brent DA, Birmaher B. Treatment-resistant depression in adolescents: recognition and management. Child Adolesc Psychiatr Clin N Am. 2006 Oct;15(4):1015-34.
• Garber J. Depression in children and adolescents: linking risk research and prevention. Am J Prev Med. 2006 Dec;31(6 Suppl 1):S104-25.
• Johnson D, Dupuis G, Piche J, Clayborne Z, Colman I. Adult mental health outcomes of adolescent depression: A systematic review. Depress Anxiety. 2018 Aug;35(8):700-716.

Dowiedz się więcej

• Terapia poznawczo-behawioralna w pracy z dziećmi i młodzieżą
• Problemy nastolatków (i jak pomóc nastolatkowi)
• Depresja u nastolatków – jak rozpoznać i jak pomóc
• Psychoterapia online dla nastolatków
• Na czym polega psychoterapia w depresji?
• Terapia depresji online

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Założycielka Centrum Psychoterapii “Pokonaj Lęk”   Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej