Depresja endogenna to jedno z najbardziej złożonych zaburzeń psychicznych, które wymaga holistycznego podejścia.

Ale czym jest i jak ją rozpoznać?

Kluczowe wnioski

Depresja endogenna to zaburzenie nastroju wynikające z biologicznych i wewnętrznych przyczyn organizmu, a nie z czynników zewnętrznych.
Objawy depresji endogennej są długotrwałe, intensywne i obejmują sferę emocjonalną, poznawczą, fizyczną oraz społeczną.
Skuteczne leczenie depresji endogennej wymaga połączenia farmakoterapii z psychoterapią oraz wsparcia środowiskowego i zdrowego stylu życia.
Główne przyczyny depresji endogennej mają charakter biologiczny – obejmują genetykę, zaburzenia neuroprzekaźników i zmiany w strukturze mózgu.

Co to jest depresja endogenna?

Depresja endogenna, znana również jako depresja biologiczna lub wewnątrzpochodna, to zaburzenie nastroju uwarunkowane czynnikami wewnętrznymi organizmu.

W przeciwieństwie do depresji egzogennej (reaktywnej), nie jest bezpośrednio wywołana stresem zewnętrznym, takim jak przykładowo strata pracy czy trauma.

Zamiast tego wynika z zaburzeń w układzie nerwowym i hormonalnym, co sprawia, że objawy pojawiają się „znikąd”.

To prowadzi do poczucia alienacji – chorzy często słyszą, że mają wszystko, a są „niezadowoleni”.

W rzeczywistości to choroba, która może występować w formie epizodów depresyjnych, nawracających zaburzeń czy nawet w ramach choroby afektywnej dwubiegunowej, gdzie depresja przeplata się z manią.

Na świecie depresja jest czwartym największym problemem zdrowotnym, z tragicznymi konsekwencjami – co 40 sekund ktoś popełnia samobójstwo z jej powodu.

Wczesna diagnoza jest kluczowa, bo zwiększa skuteczność leczenia i zmniejsza ryzyko nawrotów.

Bezpłatny test online depresji

Objawy depresji endogennej

Objawy depresji endogennej są intensywne i wielowymiarowe, dzieląc się na podstawowe i specyficzne.

Trwają przewlekle, co najmniej 2 tygodnie, i nie ustępują samoistnie.

Oto ich charakterystyka:

Objawy emocjonalne i nastrojowe

Obniżony nastrój: Przygnębienie, melancholia, zobojętnienie, anhedonia (brak odczuwania przyjemności).
Płaczliwość, spłycenie emocji, brak reakcji na pozytywne wydarzenia.
Poczucie winy, niska samoocena, pesymizm, nadwrażliwość na krytykę.

Objawy poznawcze

Spowolnione myślenie, problemy z koncentracją, pamięcią i motywacją.
Natrętne negatywne myśli, urojenia depresyjne (np. o grzeszności czy katastrofie).
Utrata zainteresowań, ambicji i inicjatywy.

Objawy fizyczne i psychoruchowe

Zahamowanie ruchowe: apatia, zmęczenie, spowolnienie.
Zaburzenia snu: bezsenność, nadmierna senność, wahania rytmu dobowego (nasilenie objawów rano).
Zmiany apetytu: brak łaknienia, spadek wagi lub (rzadziej) nadmierne jedzenie.
Objawy somatyczne: bóle głowy, mięśni, stawów, zaburzenia żołądkowe, suchość w ustach, przyspieszone bicie serca.

Objawy behawioralne i społeczne

Izolacja: unikanie kontaktów, wycofanie społeczne.
Niepokój psychoruchowy: napięcie, lęk bez przyczyny, pobudzenie.
Tendencje samobójcze: myśli o śmierci, próby samookaleczeń – w 40-80% przypadków.

Objawy mogą się zmieniać w kolejnych epizodach, ale zawsze wymagają profesjonalnej oceny.

Jeśli rozpoznajesz je u siebie, pamiętaj – to nie Twoja wina, a pomoc jest dostępna.

Przyczyny depresji endogennej

Przyczyny są różnorodne (z dominacją biologiczną): genetyka (dziedziczenie predyspozycji), zaburzenia neuroprzekaźników (niedobór serotoniny, noradrenaliny, dopaminy) oraz zmiany strukturalne w mózgu.

Także czynniki psychospołeczne, jak cechy osobowości (perfekcjonizm, neurotyzm), mogą nasilać objawy, ale nie są one pierwotne.

Leczenie i wsparcie

Leczenie jest kompleksowe: farmakoterapia (leki SSRI, SNRI) połączona z psychoterapią poznawczo-behawioralną lub systemową.

Profilaktyka obejmuje zdrowy styl życia, wsparcie rodziny i wczesną interwencję.

Rokowania są dobre przy regularnej terapii.

Jeśli czujesz, że potrzebujesz pomocy, umów się na sesję.

Nasi specjaliści w nurcie poznawczo-behawioralnym pomogą Ci pokonać lęk i depresję.

Umów się na psychoterapię

Źródła

Malki K, Keers R, Tosto MG, Lourdusamy A, Carboni L, Domenici E, Uher R, McGuffin P, Schalkwyk LC. The endogenous and reactive depression subtypes revisited: integrative animal and human studies implicate multiple distinct molecular mechanisms underlying major depressive disorder. BMC Med. 2014 May 7;12:73.
Paykel ES. Basic concepts of depression. Dialogues Clin Neurosci. 2008;10(3):279-89.
Shorter E. The doctrine of the two depressions in historical perspective. Acta Psychiatr Scand Suppl. 2007;(433):5-13.

Dowiedz się więcej

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Założycielka Centrum Psychoterapii “Pokonaj Lęk” Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej