Życie u boku osoby uzależnionej od alkoholu, narkotyków, hazardu czy innych nałogów to ogromne wyzwanie.
Często bliscy takiej osoby przejmują na siebie odpowiedzialność za jej zachowanie, próbują kontrolować sytuację i ratować rodzinę.
Z czasem ich własne życie staje się pełne napięcia, strachu, poczucia winy i bezsilności.
To właśnie w takiej sytuacji pojawia się współuzależnienie – problem, który dotyka nie tylko partnerów, ale też dzieci i całe rodziny.
Terapia dla osób współuzależnionych daje szansę na odzyskanie równowagi, poczucia własnej wartości i wolności emocjonalnej.
Kluczowe wnioski
- Osoba współuzależniona żyje w ciągłym napięciu, rezygnuje z własnych potrzeb i uzależnia swoje samopoczucie od zachowań uzależnionego.
- Uwolnienie się od współuzależnienia wymaga uświadomienia sobie problemu, stawiania granic, skupienia na własnych potrzebach i wsparcia terapeutycznego.
- Współuzależnienie polega na podporządkowaniu własnego życia chorobie bliskiej osoby i próbach kontrolowania jej kosztem własnych potrzeb.
Współuzależnienie: czym jest?
Współuzależnienie to zaburzony sposób funkcjonowania, który rozwija się u osób bliskich osoby uzależnionej.
Polega na podporządkowaniu swojego życia chorobie partnera, rodzica czy dziecka.
Współuzależnieni starają się kontrolować, pomagać, chronić przed konsekwencjami – często kosztem własnych potrzeb i zdrowia.
To mechanizm obronny, który miał chronić przed chaosem, ale w praktyce prowadzi do pogłębiania cierpienia.
Jak funkcjonuje osoba współuzależniona? Po czym poznać osobę współuzależniona?
Osoba współuzależniona żyje w stałym napięciu, często:
- odczuwa lęk i poczucie winy,
- rezygnuje z własnych potrzeb,
- ma problem z wyrażaniem emocji,
- ma niską samoocenę,
- uzależnia swoje samopoczucie od zachowania uzależnionego partnera lub rodzica.
Czy współuzależnienie jest chorobą?
Współuzależnienie nie jest chorobą w sensie medycznym, ale jest zaburzeniem funkcjonowania emocjonalnego i społecznego.
To reakcja na przewlekły stres i życie w toksycznym środowisku.
Wymaga pomocy psychologicznej, ponieważ samodzielne poradzenie sobie z nim jest bardzo trudne.
Jak uwolnić się od współuzależnienia?
Pierwszym krokiem jest uświadomienie sobie problemu i przyznanie, że życie podporządkowane uzależnieniu partnera lub rodzica nie jest zdrowe.
Kolejne etapy to:
- nauka stawiania granic,
- skupienie się na własnych potrzebach,
- rozmowa z terapeutą lub udział w grupie wsparcia,
- odbudowywanie poczucia własnej wartości.
Na czym polega terapia osób współuzależnionych?
Terapia osób współuzależnionych to proces, którego głównym celem jest odzyskanie niezależności emocjonalnej, odbudowanie poczucia własnej wartości i nauczenie się zdrowych sposobów funkcjonowania w relacjach.
Współuzależnienie sprawia, że cała energia skupia się na drugiej osobie – terapię można więc porównać do powrotu do siebie samego, do odkrycia swoich uczuć, potrzeb i granic.
Cele terapii współuzależnienia
- zrozumienie mechanizmu uzależnienia i współuzależnienia – świadomość, że nie da się kontrolować drugiej osoby, ale można pracować nad sobą,
- nauka stawiania granic – czyli odmawiania, dbania o swoje potrzeby, mówienia „tak” i „nie” w odpowiednich sytuacjach,
- odbudowa poczucia własnej wartości – aby nie czuć się odpowiedzialnym za cudze życie i wybory,
- nauka dbania o siebie – zarówno w sferze emocjonalnej, jak i fizycznej,
- zmiana schematów relacyjnych – odejście od nadmiernej kontroli, ratowania czy poświęcania się dla innych,
- odzyskanie wolności emocjonalnej – życie nie według uzależnienia partnera czy rodzica, ale według własnych wartości.
Jak długo trwa terapia dla współuzależnionych?
Czas terapii osób współuzależnionych jest bardzo indywidualny – nie ma jednej, uniwersalnej odpowiedzi.
Wiele zależy od:
- stopnia uwikłania w relację z osobą uzależnioną,
- gotowości do zmiany,
- wcześniejszych doświadczeń życiowych,
- wsparcia, jakie współuzależniony ma w swoim otoczeniu.
Jeśli uzależniony partner, rodzic czy bliski nadal jest częścią codzienności, terapia może trwać dłużej.
Powód jest prosty – współuzależniony codziennie styka się z zachowaniami, które uruchamiają stare schematy reagowania.
Terapia wtedy skupia się na:
- uczeniu stawiania granic,
- oddzielaniu własnych emocji od emocji uzależnionego,
- wzmacnianiu poczucia bezpieczeństwa mimo chaosu,
- nauce tego, jak nie brać odpowiedzialności za drugą osobę.
Praca terapeutyczna w takich przypadkach jest procesem ciągłego budowania odporności psychicznej w środowisku, które wciąż może być trudne i obciążające.
Zdarza się, że osoba uzależniona odchodzi – związek się rozpada, relacja rodzinna zostaje ograniczona, albo bliski umiera.
Wtedy terapia również jest potrzebna, ale jej dynamika wygląda inaczej.
Osoba współuzależniona musi zmierzyć się z:
- pustką po latach skupiania życia wokół kogoś innego,
- poczuciem straty i żałoby (nie tylko po osobie, ale też po wyobrażeniu o „normalnej” rodzinie),
- odnalezieniem własnej tożsamości i nauką życia dla siebie.
W takim przypadku terapia może skupić się mocniej na odbudowie poczucia własnej wartości, szukaniu nowych źródeł satysfakcji i przeformułowaniu dotychczasowej roli życiowej.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Abadi, F. K. A., Vand, M. M., & Aghaee, H. (2015). Models and interventions of codependency treatment, systematic review. Journal UMP Social Sciences and Technology Management, 3(2).
- Rozhnova, T. M., Kostyuk, S. V., Malygin, V. L., Enikolopov, S. N., & Nikolenko, V. N. (2020). The phenomenon of codependency: psychological and medical genetic aspects. Neurology, Neuropsychiatry, Psychosomatics, 12(5), 53-59.
- Bacon, I., McKay, E., Reynolds, F., & McIntyre, A. (2020). The lived experience of codependency: An interpretative phenomenological analysis. International Journal of Mental Health and Addiction, 18(3), 754-771.
Dowiedz się więcej
- Jak może sobie pomóc osoba współuzależniona?
- Jakie objawy występują u osoby współuzależnionej?
- Jak żyć z alkoholikiem? Konkretne wskazówki
