Wypalenie zawodowe to syndrom wynikający z chronicznego stresu w pracy, a nie samodzielna choroba, ale może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak depresja czy zaburzenia lękowe.
Obecnie dotyka ok. 26% Polaków.
Jeśli czujesz chroniczne zmęczenie, brak motywacji czy cynizm wobec obowiązków zawodowych, warto wiedzieć, jak sobie z tym radzić.
Do kogo powinnam/powinienem pójść z wypaleniem zawodowym – do psychologa czy psychiatry?
Jeśli doświadczasz wypalenia zawodowego, to wybór specjalisty zależy od nasilenia objawów.
Psycholog lub psychoterapeuta to dobry pierwszy krok – skupiają się na psychoterapii, pomagając ci odzyskać równowagę między życiem prywatnym a zawodowym, budować asertywność, radzić sobie z mobbingiem i podnosić samoocenę.
Psychologowie oferują wsparcie w reorganizacji zadań, komunikacji i radzeniu ze stresem.
Z kolei wizyta u psychiatry powinna się odbyć, gdy objawy są intensywne i współwystępują z zaburzeniami psychicznymi, jak depresja czy lęk – wtedy lekarz może zalecić farmakoterapię.
W praktyce często specjaliści współpracują ze sobą.
Nie czekaj, aż objawy się nasilą – szybka konsultacja u psychologa może zapobiec eskalacji, a jeśli czujesz, że to coś więcej niż stres, skonsultuj się z psychiatrą.
Jakie są najczęstsze przyczyny wypalenia zawodowego?
Wypalenie zawodowe to efekt chronicznego stresu w miejscu pracy, który kumuluje się latami.
Najczęstsze przyczyny to nadmierny zakres obowiązków, zbyt wysokie wymagania przełożonych i brak wsparcia w zespole, co prowadzi do przeciążenia.
Dodaj do tego monotonną pracę, brak perspektyw rozwoju czy adekwatnego wynagrodzenia, a przepis na wypalenie jest gotowy.
Osobiste czynniki też grają rolę: perfekcjonizm, brak asertywności, niskie poczucie własnej wartości czy trudności z akceptacją porażek sprawiają, że łatwiej się wypalasz.
Zewnętrzne elementy, jak mobbing, niesprawiedliwe traktowanie czy brak równowagi między pracą a życiem prywatnym, pogarszają sytuację.
Szczególnie narażone są zawody z dużym zaangażowaniem emocjonalnym, takie jak lekarze, nauczyciele, pielęgniarki czy menedżerowie – tam stres interpersonalny jest codziennością.
Bezpłatny test na wypalenie zawodoweJak mogę zapobiegać wypaleniu zawodowemu?
Zapobieganie wypaleniu zawodowemu to przede wszystkim budowanie zdrowych nawyków, zanim stres stanie się chroniczny.
Kluczowa jest równowaga między pracą a życiem prywatnym – wyznaczaj realistyczne cele, dopasowane do twoich umiejętności, i nie bój się odmawiać dodatkowych zadań.
Ćwicz asertywność: nie zgadzaj się na nadgodziny, jeśli czujesz przeciążenie, i proś o pomoc, gdy jest ciężko.
Dbaj o efektywny odpoczynek – urlop, hobby, sport czy medytacja to twoi sprzymierzeńcy w radzeniu ze stresem.
Obserwuj sygnały organizmu: jeśli pojawiają się wczesne objawy jak zmęczenie czy drażliwość, reaguj szybko, np. zmieniając organizację pracy czy rozwijając się na innych polach.
Na poziomie firmy ważna jest otwarta komunikacja, brak presji i możliwości rozwoju – jeśli twoje miejsce pracy tego nie oferuje, rozważ jego zmianę.
Unikaj perfekcjonizmu, ucz się na błędach i pielęgnuj relacje z bliskimi, bo izolacja pogarsza ten stan.
Zapobieganie to nowy styl życia, a nie jednorazowe działania od czasu do czasu.
Jak wygląda leczenie wypalenia zawodowego?
Leczenie zaczyna się od diagnozy – specjalista przeprowadza wywiad, by ocenić etap wypalenia zawodowego: wyczerpanie emocjonalne, depersonalizację czy spadek poczucia osiągnięć.
Podstawą leczenia jest psychoterapia, np. integracyjna, gdzie pracujesz nad negatywnymi myślami, emocjami i strategiami zmian w pracy.
Terapeuta pomaga w reorganizacji obowiązków, budowaniu samooceny, nauce asertywności i radzeniu sobie z mobbingiem.
Jeśli objawy są silne, psychiatra może dodać farmakoterapię, czyli leki na współwystępujące zaburzenia jak depresja.
Często włącza się też coaching czy doradztwo zawodowe, by rozważyć awans, zmianę pracy czy przekwalifikowanie.
Czy terapia wypalenia zawodowego w formie online jest skuteczna?
Tak, terapia online w leczeniu wypalenia zawodowego jest równie skuteczna co stacjonarna, a czasem nawet wygodniejsza.
Konsultacje przez wideorozmowę czy telefon, bez wychodzenia z domu – to idealne rozwiązanie dla zapracowanych osób.
Badania pokazują, że taka forma pomaga w złagodzeniu objawów, jest dostępna 7 dni w tygodniu, często z szybkimi terminami.
Czy przez wypalenie zawodowe mogę otrzymać zwolnienie lekarskie?
Tak, możesz otrzymać zwolnienie lekarskie z powodu wypalenia zawodowego, ale nie bezpośrednio – bo w ICD-11 to syndrom, a nie samodzielna choroba.
Jeśli jednak objawy powodują znaczne pogorszenie zdrowia psychicznego, np. współwystępują z depresją, zaburzeniami lękowymi czy chronicznym zmęczeniem uniemożliwiającym pracę, wtedy L4 jest możliwe.
Zwolnienie pomaga odzyskać równowagę, odpocząć i skupić się na terapii.
Kto może mi wystawić zwolnienie lekarskie z powodu wypalenia zawodowego?
Zwolnienie lekarskie z powodu wypalenia zawodowego może wystawić tylko psychiatra.
Psycholog czy psychoterapeuta prowadzą terapię, ale nie mają uprawnień lekarskich –mogą skierować cię do psychiatry, jeśli objawy wskazują na pogorszenie psychiczne, jak depresja czy lęk.
Jak długo trwa zwolnienie lekarskie z powodu wypalenia zawodowego?
Długość zwolnienia lekarskiego z powodu wypalenia zawodowego zależy od twojego stanu – nie ma sztywnej reguły, bo każdy przypadek jest inny.
Może to być kilka dni na szybki odpoczynek lub przy silnych objawach, jak współwystępująca depresja czy zaburzenia lękowe, zwolnienie trwa tygodnie lub miesiące, by dać czas na terapię i regenerację.
Psychiatra oceni Twój stan na podstawie wywiadu i nasilenia symptomów.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Maslach C, Leiter MP. Understanding the burnout experience: recent research and its implications for psychiatry. World Psychiatry. 2016 Jun;15(2):103-11.
- McFarland DC, Hlubocky F, Riba M. Update on Addressing Mental Health and Burnout in Physicians: What Is the Role for Psychiatry? Curr Psychiatry Rep. 2019 Oct 15;21(11):108.
- McFarland DC, Hlubocky F. Therapeutic Strategies to Tackle Burnout and Emotional Exhaustion in Frontline Medical Staff: Narrative Review. Psychol Res Behav Manag. 2021 Sep 15;14:1429-1436.
Dowiedz się więcej
- Czym objawia się wypalenie zawodowe?
- Ile trwa wypalenie zawodowe?
- Terapia wypalenia zawodowego online
- Wypalenie życiowe – co to jest i jak leczyć
- Jak pokonać zmęczenie psychiczne?
- Jak być szczęśliwym?
- Samorealizacja – nasza najwyższa potrzeba
