Coraz więcej osób zwraca się ku praktykom wspierającym zdrowie psychiczne.
Medytacja i mindfulness to dwa pojęcia, które często pojawiają się w dyskusjach o relaksie, redukcji lęku i poprawie jakości życia.
Różnią się jednak pod względem podejścia, celów i sposobu praktykowania.
Obie metody mają korzenie w tradycjach wschodnich, ale zostały dostosowane do zachodniego stylu życia, oferując korzyści potwierdzone badaniami.
Kluczowe wnioski
- Medytacja i mindfulness różnią się strukturą, celami, praktyką w codzienności oraz ryzykiem, ale mogą się wzajemnie uzupełniać.
- Obie metody przynoszą potwierdzone korzyści dla zdrowia psychicznego; największe efekty przynosi łączenie medytacji i mindfulness, ale w przypadku problemów psychicznych warto skonsultować praktykę z terapeutą.
- Obie praktyki mają wspólne cele – redukcję stresu, poprawę samoświadomości i jakości życia, a także znajdują zastosowanie w terapii.
- Medytacja to formalna technika skupiania umysłu, prowadząca do wewnętrznego spokoju, równowagi emocjonalnej lub rozwoju duchowego.
- Mindfulness to postawa świadomej obecności w teraźniejszości, praktykowana w codziennych czynnościach bez specjalnych warunków.
Czym jest medytacja, a czym mindfulness?
Medytacja to ogólny termin obejmujący różnorodne praktyki skupiania umysłu w celu osiągnięcia głębokiego stanu koncentracji lub transcendencji.
Często wymaga ona struktury – dedykowanego czasu, miejsca i technik, takich jak obserwacja oddechu, powtarzanie mantr czy wizualizacje.
Celem medytacji jest osiągnięcie wewnętrznego spokoju, emocjonalnej równowagi lub duchowego rozwoju.
Z kolei mindfulness, znane też jako uważność, to postawa świadomej obecności w teraźniejszym momencie.
To nie tyle technika, co sposób bycia – energia generowana przez pełne zaangażowanie w to, co dzieje się tu i teraz, zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie.
Mindfulness zachęca do obserwacji myśli, emocji i doznań bez osądu, akceptując je takimi, jakie są.
To nie jest medytacja w tradycyjnym sensie, ale sposób życia.
W praktyce mindfulness można stosować w codziennych czynnościach, jak jedzenie czy spacer, bez potrzeby specjalnego przygotowania.
Co łączy medytację i mindfulness?
Obie praktyki mają wiele wspólnego, co sprawia, że często są stosowane uzupełniająco.
Zarówno medytacja, jak i mindfulness dążą do poprawy jakości życia, zwiększenia samoświadomości i redukcji stresu.
Mogą prowadzić do podobnych korzyści, takich jak lepsza koncentracja, emocjonalna równowaga i głębsze połączenie z sobą i otoczeniem.
Na przykład obie pomagają w radzeniu sobie z objawami depresji, lęku czy chronicznego bólu, co potwierdzają liczne badania.
Mindfulness można traktować jako element medytacji, a medytację jako narzędzie do rozwijania mindfulness – to symbioza, która wzmacnia efekty obu.
W kontekście terapeutycznym obie praktyki są wykorzystywane do samoregulacji emocji i zwiększania odporności na stres.
Bezpłatny test online depresjiKluczowe różnice
Mimo podobieństw, różnice między medytacją a mindfulness są znaczące i wpływają na to, jak je praktykujemy.
- Forma i struktura: Medytacja to formalna praktyka, często wymagająca cichego miejsca, poduszki do medytacji i zaplanowanego czasu – jak sesja z oddechem czy mantrą. Mindfulness jest bardziej intuicyjne i elastyczne; to filozofia życia, którą można stosować wszędzie – na przystanku autobusowym, podczas rozmowy czy mycia naczyń. Nie potrzebuje specjalnych technik, a raczej naturalnej ciekawości wobec doświadczeń.
- Cel i kierunek: Medytacja dąży do głębokiego skupienia, transcendencji lub duchowej jedności, skupiając się na wewnętrznym świecie, czasem dążąc do stanu „pustki umysłu”. Mindfulness koncentruje się na byciu w teraźniejszości, obserwując zewnętrzne i wewnętrzne zjawiska bez próby ich zmiany. To „naturalistyczna obserwacja” psychologicznych zjawisk, bez dążenia do ich zmiany.
- Praktyka w codzienności: Medytacja buduje efekty przez regularne sesje, i jak pielęgnacja ogrodu – korzyści kumulują się z czasem. Mindfulness działa jak światło, natychmiast oświetlając codzienne aktywności, poprawiając empatię i harmonię w relacjach. Można praktykować mindfulness bez medytacji, ale medytacja bez mindfulness może stać się pustym rytuałem.
- Ryzyka i kontrowersje: Medytacja, zwłaszcza zaawansowane formy jak TM, może prowadzić do stanów depersonalizacji, derealizacji czy nawet objawów psychotycznych, takich jak halucynacje, szczególnie u osób podatnych. Mindfulness jest bezpieczniejsze, skupiając się na świadomości bez ryzyka utraty kontroli.
Korzyści dla zdrowia psychicznego
Obie praktyki oferują liczne korzyści.
Mindfulness pomaga obniżać poziom kortyzolu (hormonu stresu), poprawia sen, wzmacnia koncentrację i odporność psychiczną.
Badania pokazują, że może zmniejszać objawy depresji i lęku.
Medytacja wspiera relaksację, równowagę emocjonalną i rozwój duchowy, ale z ostrzeżeniem przed potencjalnymi komplikacjami psychicznymi.
Podsumowanie
Medytacja i mindfulness to uzupełniające się narzędzia do dbania o umysł.
Wybierz to, co pasuje do Twojego stylu życia – a najlepiej połącz obie, by osiągnąć pełnię korzyści.
Jeśli zmagasz się z lękiem czy stresem, skonsultuj z terapeutą, by praktyki były bezpieczne.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Luberto CM, Hall DL, Park ER, Haramati A, Cotton S. A Perspective on the Similarities and Differences Between Mindfulness and Relaxation. Glob Adv Health Med. 2020 Feb 5;9:2164956120905597.
- Schuman-Olivier Z, Trombka M, Lovas DA, Brewer JA, Vago DR, Gawande R, Dunne JP, Lazar SW, Loucks EB, Fulwiler C. Mindfulness and Behavior Change. Harv Rev Psychiatry. 2020 Nov/Dec;28(6):371-394.
- Zhang Q, Wang Z, Wang X, Liu L, Zhang J, Zhou R. The Effects of Different Stages of Mindfulness Meditation Training on Emotion Regulation. Front Hum Neurosci. 2019 Jun 27;13:208.
Dowiedz się więcej
