Ciąża i poród to dla wielu kobiet naturalny etap życia, ale dla niektórych myśl o nim wywołuje skrajny lęk, paraliż i unikanie macierzyństwa.
Tokofobia, czyli silny strach przed ciążą i porodem, może sprawić, że kobieta nie decyduje się na dziecko, mimo że pragnie zostać matką.
Czasem objawia się też już w ciąży, odbierając radość oczekiwania i wywołując ogromne cierpienie.
Dobra wiadomość jest taka, że tokofobię można leczyć – a odpowiednia pomoc pozwala odzyskać spokój i poczucie bezpieczeństwa.
Kluczowe wnioski
- Tokofobię można skutecznie leczyć, a terapia pozwala kobietom żyć bez paraliżującego lęku i podejmować świadome decyzje dotyczące macierzyństwa.
- Leczenie tokofobii polega głównie na psychoterapii, która oswaja lęk i pozwala na odzyskanie poczucia kontroli nad własnym życiem.
- Tokofobia to zaburzenie lękowe charakteryzujące się intensywnym strachem przed ciążą lub porodem, który może mieć formę pierwotną lub wtórną.
Czym jest tokofobia?
Tokofobia to nie zwykły lęk czy obawa – to fobia, czyli zaburzenie lękowe.
Charakteryzuje się intensywnym, nieproporcjonalnym strachem przed ciążą lub porodem, który nie ustępuje mimo racjonalnych argumentów czy wsparcia otoczenia.
Może mieć dwie formy:
- tokofobia pierwotna – pojawia się u kobiet, które nigdy nie były w ciąży, często już w młodości,
- tokofobia wtórna – rozwija się po traumatycznym doświadczeniu porodu, poronienia lub komplikacji zdrowotnych.
Obie formy mogą być bardzo obciążające i znacząco wpływać na decyzje życiowe.
Jak wygląda leczenie tokofobii?
Leczenie tokofobii opiera się przede wszystkim na psychoterapii.
Celem jest oswojenie lęku, zrozumienie jego źródeł i nauczenie się radzenia sobie z nim.
Terapia nie polega na przekonywaniu kobiety, że „poród jest pięknym przeżyciem”, ale na realnym zmniejszeniu lęku i odzyskaniu poczucia wpływu na swoje życie i decyzje.
Psychoterapia indywidualna
Najczęściej wybieraną metodą jest psychoterapia, np. w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT).
Pomaga ona:
- rozpoznać myśli i przekonania, które podsycają lęk,
- zrozumieć, skąd bierze się strach (często z doświadczeń rodzinnych, traum czy zasłyszanych historii),
- wypracować strategie radzenia sobie w sytuacjach, które budzą niepokój.
W niektórych przypadkach pomocna może być również terapia schematów (gdy lęk wynika z głębszych wzorców, np. braku poczucia bezpieczeństwa) albo terapia psychodynamiczna, która pozwala przyjrzeć się trudnym doświadczeniom z przeszłości.
Terapia grupowa i wsparcie innych kobiet
Dużym wsparciem może być grupa kobiet, które doświadczają podobnego lęku.
Możliwość wysłuchania innych i dzielenia się własnymi przeżyciami obniża poczucie izolacji i wstydu.
Spotkania grupowe pomagają zrozumieć, że tokofobia to nie „fanaberia”, ale realny problem, który można leczyć.
Wsparcie w ciąży i przygotowanie do porodu
Jeśli tokofobia pojawia się już w trakcie ciąży, ogromne znaczenie ma współpraca psychoterapeuty z położną, ginekologiem czy doulą.
Edukacja na temat przebiegu ciąży i porodu, poznanie różnych metod łagodzenia bólu czy omówienie planu porodu zmniejszają niepewność i dają kobiecie poczucie kontroli.
Psychoedukacja
Psychoedukacja to jeden z kluczowych elementów leczenia tokofobii.
Polega na rzetelnym i spokojnym przekazywaniu wiedzy o ciąży, porodzie i możliwościach wsparcia medycznego.
Często lęk wynika z mitów, zasłyszanych opowieści czy wyobrażeń, które nie mają wiele wspólnego z rzeczywistością.
Dzięki psychoedukacji kobieta zyskuje konkretne informacje:
- jakie są etapy porodu i jakie procedury medyczne mogą się pojawić,
- jakie metody łagodzenia bólu są dostępne,
- jak wygląda plan porodu i jak można go dostosować do swoich potrzeb,
- jakie prawa przysługują kobiecie rodzącej w szpitalu.
Takie przygotowanie zmniejsza poczucie niepewności i przywraca kontrolę – zamiast paraliżującego strachu pojawia się wiedza i możliwość podejmowania świadomych decyzji.
Psychoedukacja bywa prowadzona przez psychoterapeutów, położne, szkoły rodzenia czy doule i świetnie uzupełnia proces psychoterapii.
Farmakoterapia
W ciężkich przypadkach, gdy lęk jest bardzo nasilony i utrudnia codzienne funkcjonowanie, lekarz psychiatra może zalecić leki przeciwlękowe lub przeciwdepresyjne.
Zawsze dobiera się je indywidualnie, biorąc pod uwagę stan zdrowia kobiety oraz ewentualną ciążę.
Jakie są cele leczenia tokofobii?
Leczenie tokofobii nie zawsze oznacza, że kobieta zdecyduje się na ciążę i poród.
Jego główne cele to:
- redukcja lęku i stresu,
- odzyskanie poczucia wpływu na swoje życie,
- uwolnienie się od paraliżujących myśli i wyobrażeń,
- możliwość podejmowania świadomych decyzji – z miejsca spokoju, a nie strachu.
Tokofobia – czy można ją pokonać?
Tak.
Choć tokofobia jest poważnym zaburzeniem lękowym, skutecznie reaguje na terapię.
Wiele kobiet dzięki leczeniu odzyskuje spokój, a część z nich decyduje się na macierzyństwo – w poczuciu bezpieczeństwa i lepszego przygotowania.
Inne natomiast wybierają świadome życie bez dzieci, ale już bez poczucia, że ich decyzje są zdeterminowane przez lęk.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Abdelaziz, E., Alshammari, A., Elsharkawy, N., Oraby, F., & Ramadan, O. (2025). Digital intervention for tokophobia: a randomized controlled trial of internet-based cognitive behavioral therapy on fear of childbirth and self-efficacy among Egyptian pregnant women. BMC Pregnancy and Childbirth, 25. https://doi.org/10.1186/s12884-025-07341-5.
- Paica, C., Iordăchescu, D., Vladislav, E., Gică, C., Panaitescu, A., Peltecu, G., & Gică, N. (2021). Tokophobia. Causes, symptoms and psychotherapy. Romanian Journal of Medical Practice. https://doi.org/10.37897/rjmp.2021.4.15.
- Bhardwaj, M., Sinwal, A., Sharma, V., Baby, S., & Singh, S. (2024). Tokophobia: a fear of childbirth and pregnancy – an overview. International Journal of Reproduction, Contraception, Obstetrics and Gynecology. https://doi.org/10.18203/2320-1770.ijrcog20240823.
Dowiedz się więcej
