Zaburzenia osobowości to trwałe wzorce myślenia, odczuwania i zachowania, które znacząco wpływają na funkcjonowanie człowieka w relacjach i życiu codziennym.
Osoby z tymi zaburzeniami często doświadczają trudności emocjonalnych, problemów w relacjach i impulsywnych reakcji.
Wybór odpowiedniej terapii zależy od rodzaju zaburzenia, jego nasilenia oraz indywidualnych potrzeb pacjenta.
Jaka terapia przy zaburzeniach osobowości jest najbardziej skuteczna?
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT)
CBT jest skuteczna w pracy nad negatywnymi schematami myślenia i destrukcyjnymi zachowaniami.
Pomaga pacjentom lepiej rozumieć swoje reakcje i uczyć się bardziej adaptacyjnych sposobów radzenia sobie z emocjami oraz relacjami międzyludzkimi.
CBT jest szczególnie pomocna w:
- Zaburzeniu osobowości unikającej – redukuje lęk społeczny i pomaga w budowaniu pewności siebie.
- Zaburzeniu osobowości obsesyjno-kompulsyjnej – uczy, jak ograniczać nadmierny perfekcjonizm i kontrolę.
- Zaburzeniu osobowości paranoicznej – pomaga w zmianie podejrzliwego i defensywnego stylu myślenia.
Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT)
DBT została opracowana specjalnie dla osób z borderline (BPD – zaburzenie osobowości z pogranicza), ale znajduje zastosowanie również w innych zaburzeniach osobowości.
Skupia się na równoważeniu akceptacji siebie i zmianie zachowań oraz uczy:
- Regulacji emocji.
- Umiejętności interpersonalnych i budowania zdrowych relacji.
- Tolerancji na stres, aby unikać impulsywnych reakcji.
Terapia schematów
Terapia schematów łączy CBT, elementy psychodynamiczne i techniki związane z relacją terapeutyczną.
Jej celem jest identyfikacja i zmiana głęboko zakorzenionych schematów myślenia i zachowania, które powstały w dzieciństwie.
Najczęściej stosowana jest w:
- Zaburzeniu osobowości borderline – pomaga przepracować lęk przed odrzuceniem i niestabilne emocje.
- Zaburzeniu osobowości narcystycznej – pomaga zrozumieć głębokie poczucie pustki i pracować nad relacjami.
- Zaburzeniu osobowości zależnej – uczy samodzielności i zdrowych granic w relacjach.
Terapia psychodynamiczna
Koncentruje się na zrozumieniu nieświadomych mechanizmów, które wpływają na emocje i zachowanie.
Pomaga pacjentom odkryć i przepracować wczesne doświadczenia, które mogły przyczynić się do rozwoju zaburzeń osobowości.
Najczęściej stosowana jest w:
- Zaburzeniu osobowości histrionicznej – pomaga w pracy nad potrzebą ciągłej uwagi i emocjonalną niestabilnością.
- Zaburzeniu osobowości schizotypowej – pomaga w zrozumieniu dziwacznych przekonań i poprawie funkcjonowania społecznego.
Jak wybrać najlepszą terapię przy zaburzeniach osobowości?
Wybór terapii zależy od rodzaju zaburzenia osobowości, gotowości do pracy nad sobą i celów pacjenta.
W niektórych przypadkach najlepsze efekty przynosi łączenie różnych podejść, np. CBT z terapią schematów lub DBT z terapią psychodynamiczną.
Najważniejsze jest znalezienie doświadczonego terapeuty, który dostosuje metody do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Ile trwa terapia zaburzeń osobowości?
Czas trwania terapii zaburzeń osobowości zależy od ich rodzaju, nasilenia i indywidualnych potrzeb pacjenta.
Zazwyczaj terapia trwa od kilku miesięcy do kilku lat.
Terapie krótkoterminowe (np. CBT) mogą trwać od 20 do 40 sesji, ale w przypadku głęboko zakorzenionych schematów często rekomendowana jest terapia długoterminowa (np. psychodynamiczna, terapia schematów), która może trwać kilka lat.
Po jakim czasie widać efekty terapii?
Pierwsze efekty terapii mogą być widoczne już po kilku miesiącach, zwłaszcza w terapii CBT czy DBT, które skupiają się na konkretnych strategiach radzenia sobie z emocjami i zachowaniami.
W przypadku terapii długoterminowych (np. psychodynamicznej, terapii schematów) zmiany mogą zachodzić stopniowo i wymagają dłuższego procesu, często kilku lat.
Kluczowa jest regularność spotkań i zaangażowanie pacjenta w pracę nad sobą.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Sójta, K., Skowrońska, A., & Strzelecki, D. (2022). Psychoterapia poznawczo-behawioralna w leczeniu zaburzeń osobowości chwiejnej emocjonalnie typu borderline. Psychoterapia, 202(3).
- Popiel, A. (2011). Zaburzenie osobowości z pogranicza—wyzwanie terapeutyczne. Psychiatria, 8(2), 64-78.
- Verheul, R., & Herbrink, M. (2007). The efficacy of various modalities of psychotherapy for personality disorders: a systematic review of the evidence and clinical recommendations. International Review of Psychiatry, 19(1), 25-38.
Dowiedz się więcej
- Jak zachowuje się osoba, która ma zaburzenia osobowości
- Skąd się biorą zaburzenia osobowości?
- Jakie są zaburzenia osobowości?
- Objawy zaburzeń osobowości
- Cechy osobowości i charakteru
