Inteligencja emocjonalna

inteligencja emocjonalna

Zobacz czym jest inteligencja emocjonalna, z czego się składa, jak ją zmierzyć, a także – jak ją rozwijać.

Co to jest inteligencja emocjonalna?

Inteligencja emocjonalna (inaczej EI lub EQ od „ilorazu emocjonalnego”) to zdolność postrzegania, interpretowania, demonstrowania, kontrolowania, oceniania i wykorzystywania emocji do skutecznego i konstruktywnego działania. 

Z czego składa się inteligencja emocjonalna?

Z czego składa się inteligencja emocjonalna?

W swojej książce „Inteligencja Emocjonalna” Daniel Goleman, amerykański psycholog z Uniwersytetu Harvarda, proponuje podział na pięć podstawowych kompetencji wchodzących w skład inteligencji emocjonalnej.

Znajomość własnych emocji, czyli samoświadomość, pozwala nam rozpoznać i nazwać emocję tuż po tym, gdy się pojawi. Osoba inteligentna emocjonalnie wie, co naprawdę czuje i od razu wie, jakie emocje wywołują w niej różne decyzje, sytuacje i osoby.

Kierowanie emocjami wbrew pozorom nie polega na ich kontrolowaniu – bo przecież nie od tego są emocje. Jednak umiejętność dojrzałości emocjonalnej, powściągania swojej reakcji emocjonalnej lub uspokajania się po gwałtownym wybuchu emocji to oznaka inteligencji emocjonalnej.

Zdolność motywowania się opiera się na umiejętnym zarządzaniu swoimi stanami emocjonalnymi – na przykład odłożenie realizacji zachcianki w czasie, uspokojenie niechęci do podjęcia jakiegoś działania – w celu wykonania zamierzonego działania. Osoba inteligentna emocjonalnie potrafi sprawić, że emocje nie przeszkadzają jej w realizacji celów (a nawet jej w tym pomagają).

Rozpoznawanie emocji u innych to umiejętność zupełnie inna niż wgląd we własne emocje. Empatia jest podstawą zdrowych relacji, a dobrze rozwinięty „mięsień empatii” pozwala szybko wyczuć atmosferę między ludźmi i zidentyfikować emocjonalne potrzeby innych osób.

Nawiązywanie i podtrzymywanie związków z innymi polega częściowo właśnie na subtelnym zarządzaniu emocjami własnymi i innych osób. Motywowanie innych, uspokajanie ich, wzbudzanie pozytywnych odczuć – to wszystko to cechy osoby z wysoką inteligencją emocjonalną.

Czy inteligencja emocjonalna jest wrodzona?

Podobnie jak w przypadku „standardowej” inteligencji, także inteligencja emocjonalna jest przede wszystkim zależna od umiejętności nabytych w trakcie życia, chociaż pewne predyspozycje mogą być wrodzone (to znaczy, że niektórym ludziom będzie łatwiej nabyć kompetencje wchodzące w inteligencję emocjonalną).

Do czego można wykorzystać inteligencję emocjonalną?

Do czego można wykorzystać inteligencję emocjonalną?

Wbrew pierwszemu wrażeniu, inteligencja emocjonalna nie jest tylko miłym dodatkiem sprawiającym, że czujemy się lepiej i skuteczniej pocieszamy swoich przyjaciół.

Cechy wynikające z wysokich kompetencji w tej dziedzinie można wykorzystać w wielu obszarach, na przykład:

  • w budowaniu wszystkich ważnych relacji w życiu (np. w partnerstwie, rodzicielstwie),
  • w obszarze zarządzania – liderzy z wysokim EQ odnoszą lepsze wyniki,
  • we wszystkich zawodach wymagających kontaktu z drugim człowiekiem – od lekarza i psychoterapeuty, przez nauczyciela i fryzjera, po sprzedawcę,
  • w dbaniu o siebie – osoby o wysokiej inteligencji emocjonalnej potrafią lepiej radzić sobie w trudnych sytuacjach i obniżać poziom stresu poprzez rozpoznawanie i kierowanie własnymi stanami emocjonalnymi.

Jak sprawdzić swoją inteligencję emocjonalną?

Pojawiło się wiele różnych metod pomiaru poziomu inteligencji emocjonalnej. Takie testy można ogólnie podzielić na dwa typy: testy samoopisowe i testy umiejętności.

Testy samoopisowe są najczęstsze (szczególnie w testach realizowanych na potrzeby korporacyjne), ponieważ są znacznie łatwiejsze w przeprowadzeniu. W takich testach osoba badana odpowiada na pytania lub stwierdzenia, oceniając własne zachowania (co, jak można się domyślić, może prowadzić do błędnych wyników, ponieważ często nietrafnie opisujemy własne zachowania).

W takim kwestionariuszu mogą znaleźć się na przykład twierdzenia „Potrafię dobrze wyrażać swoje emocje” lub „Kiedy jestem w dobrym nastroju, każdy problem wydaje się do rozwiązania” do ocenienia w pięciostopniowej skali od „zupełnie się nie zgadzam” do „całkowicie się zgadzam.

Testy umiejętności są znacznie bardziej rzetelne, jednak nieco trudniejsze do przeprowadzenia – choć istnieją już do takiej oceny odpowiednie narzędzia.

W tych testach badani stają przed różnymi zadaniami sprawdzającymi ich inteligencję emocjonalną (lub jej składniki) w praktyce. 

Jednym z najbardziej uznanych testów tego typu jest test inteligencji emocjonalnej Mayera-Saloveya-Caruso (MSCEIT), który bada cztery obszary kompetencji: postrzeganie emocji, używanie emocji w celu ułatwienia myślenia, rozumienie emocji, zarządzanie emocjami. Badani mają za zadanie na przykład:

  • zidentyfikować emocje towarzyszące osobom na fotografiach,
  • opisać doznania towarzyszące im podczas odczuwania różnych emocji,
  • opowiedzieć, w jaki sposób emocje łączą się, tworząc bardziej kompleksowe uczucia,
  • ocenić skuteczność różnych opcji działań w opisanych emocjonalnych sytuacjach interpersonalnych.

Jak rozwinąć swoją inteligencję emocjonalną?

Jak rozwinąć swoją inteligencję emocjonalną?

Chociaż u niektórych osób umiejętności emocjonalne mogą pojawić się w sposób naturalny,  jest to umiejętność, którą można rozwijać i doskonalić. Wypróbuj poniższe metody:

  • etykietowanie: nazywaj swoje emocje konkretnymi słowami, najlepiej zastanawiając się przy okazji nad ich objawami (np. czuję smutek, przez co chce mi się płakać i nie mam ochoty nic robić, czuję dumę, rozpiera mnie zadowolenie, czuję ogromną przyjemność, czuję złość, przez co trudno mi się skupić i mam rozpalone policzki);
  • uważność: praktykuj bycie „tu i teraz”, bez wybiegania myślami w przyszłość lub rozpamiętywania przeszłości;
  • szukaj związków przyczynowo-skutkowych: to trudne zadanie, ale warto zacząć zastanawiać się co wywołuje u Ciebie określone emocje i dlaczego właśnie takie (np. czuję wstyd, bo kolega z pracy wyśmiał mój pomysł, zabolało mnie to, bo nie jestem jeszcze pewien swoich umiejętności);
  • relaksacja: naucz się technik relaksacyjnych, które pozwolą Ci szybko uspokajać ciało, dzięki czemu łatwiej będzie Ci powściągnąć niechciane, nagłe reakcje emocjonalne, których później mógłbyś żałować.

Jak pomóc dziecku być bardziej inteligentnym emocjonalnie?

Jak pomóc dziecku być bardziej inteligentnym emocjonalnie?

Pomaganie dziecku w rozwijaniu inteligencji emocjonalnej jest kluczowe dla jego zdrowego rozwoju, a także może pomóc wieść w przyszłości bardziej satysfakcjonujące życie. Oto kilka sposobów, które mogą pomóc dziecku być bardziej inteligentnym emocjonalnie:

  • nazywanie emocji: pomóż dziecku nazwać i identyfikować swoje emocje. Zamiast powiedzieć „nie bądź smutny”, spróbuj zapytać: „Czujesz się smutny? Co sprawiło, że się tak czujesz?”;
  • budowanie świadomości emocjonalnej: zachęcaj dziecko do dzielenia się swoimi uczuciami i doświadczeniami. Rozmawiajcie o różnych emocjach i ich przyczynach oraz wspólnie obserwujcie reakcje emocjonalne innych.
  • ćwiczenie samoregulacji: naucz dziecko technik radzenia sobie ze stresem i negatywnymi emocjami, takich jak głębokie oddychanie, medytacja lub spacery,
  • kreatywne wyrażanie emocji: daj dziecku różne sposoby wyrażania emocji, na przykład przez malowanie, muzykę, czy pisanie.

Podsumowanie

Inteligencja emocjonalna to umiejętność rozumienia, kontrolowania i wyrażania swoich emocji, jak również rozumienia emocji innych ludzi. Składa się z kilku kluczowych elementów: świadomości emocjonalnej, umiejętności samoregulacji, zdolności do motywowania się, rozwiniętej empatii i umiejętności budowania relacji z innymi ludźmi.

Badania pokazują, że wysoka inteligencja emocjonalna przyczynia się do sukcesu w życiu zawodowym i osobistym. Osoby o rozwiniętej inteligencji emocjonalnej zazwyczaj lepiej radzą sobie ze stresem, są bardziej efektywne w pracy zespołowej, potrafią rozwiązywać konflikty oraz mają zdolność budowania trwałych i satysfakcjonujących relacji. Dlatego rozwijanie tej umiejętności może być kluczowe dla osiągnięcia sukcesu i satysfakcji w życiu.

Źródła

  • Lubikowska, A. (2015). Analiza polskich testów do pomiaru inteligencji emocjonalnej lub komponentów składających się na inteligencję emocjonalną. Testy psychologiczne w praktyce i badaniach, (1), 18-30.
  • Goleman, D. (1999). Inteligencja emocjonalna w praktyce. Media Rodzina.
  • Takšić, V., Mohorić, T., & Duran, M. (2009). Emotional skills and competence questionnaire (ESCQ) as a self-report measure of emotional intelligence. Horizons of Psychology, 18(3), 7-21.
  • Brackett, M. A., & Salovey, P. (2006). Measuring emotional intelligence with the Mayer-Salovery-Caruso emotional intelligence test (MSCEIT). Psicothema, 18, 34-41.
  • Brackett, M. A., Rivers, S. E., & Salovey, P. (2011). Emotional intelligence: Implications for personal, social, academic, and workplace success. Social and personality psychology compass, 5(1), 88-103.
  • Dźwigoł-Barosz, M. (2015). Rola inteligencji emocjonalnej lidera biznesu. Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie/Politechnika Śląska.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Najnowsze artykuły