ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, to zaburzenie neurorozwojowe, które nie kończy się wraz z dzieciństwem.

U dorosłych kobiet objawy często przybierają subtelniejszą formę niż u mężczyzn, co sprawia, że diagnoza bywa opóźniona, a codzienne funkcjonowanie staje się wyzwaniem.

Wiele kobiet zmaga się z poczuciem przytłoczenia obowiązkami, trudnościami w koncentracji i emocjonalną chwiejnością, nie zdając sobie sprawy, że za tym stoi ADHD.

Kluczowe wnioski

Najskuteczniejsze leczenie ADHD u dorosłych kobiet wymaga połączenia farmakoterapii, psychoterapii i psychoedukacji.
ADHD ma podłoże neurorozwojowe i hormonalne, a u kobiet subtelne objawy sprawiają, że diagnoza bywa opóźniona do dorosłości.
U dorosłych kobiet ADHD często objawia się trudnościami w koncentracji, organizacji i regulacji emocji, zamiast typowej nadpobudliwości obserwowanej u mężczyzn.

Objawy ADHD u dorosłych kobiet

U kobiet objawy ADHD różnią się od tych obserwowanych u mężczyzn.

Zamiast wyraźnej nadpobudliwości, dominują problemy z koncentracją, organizacją i regulacją emocji.

Kobiety często odczuwają wewnętrzny niepokój, trudności w utrzymaniu uwagi podczas zadań wymagających skupienia, co prowadzi do odkładania obowiązków na później (prokrastynacja).

Mogą mieć problemy z planowaniem czasu, szacowaniem, ile zajmie dane zadanie, co objawia się spóźnieniami lub nadmierną kontrolą nad harmonogramem.

Impulsywność przejawia się w podejmowaniu decyzji bez rozważenia konsekwencji, przerywaniu rozmów czy zmianie tematów w połowie zdania.

Emocjonalnie u kobiet z ADHD występują wahania nastroju, łatwe wzruszanie się, podatność na stres i intensywne reakcje na krytykę.

Wiele kobiet doświadcza poczucia przytłoczenia obowiązkami domowymi i zawodowymi, co nasila się pod wpływem zmian hormonalnych – np. w cyklu menstruacyjnym, ciąży czy menopauzie.

Estrogen i progesteron mogą pogarszać objawy, prowadząc do większego zmęczenia po wysiłku intelektualnym, problemów ze snem (trudności z zasypianiem, natłok myśli) i obniżonej samooceny.

Często kobiety rozwijają strategie kompensacyjne, jak perfekcjonizm, by maskować trudności, co jednak prowadzi do wyczerpania.

Zaburzenia snu, relacje interpersonalne naznaczone konfliktami i poczucie samotności to kolejne elementy obrazu klinicznego.

Te objawy nie tylko wpływają na pracę i edukację, ale też na poczucie własnej wartości, zwiększając ryzyko współwystępowania innych problemów psychicznych, takich jak lęk czy depresja.

Bezpłatny test na ADHD

Przyczyny i diagnoza – dlaczego ADHD u kobiet jest często przeoczane?

ADHD ma podłoże neurorozwojowe, związane z zaburzeniami w funkcjonowaniu mózgu, w tym niedoborami neuroprzekaźników jak dopamina i noradrenalina w korze przedczołowej.

Objawy zaczynają się w dzieciństwie, ale u kobiet mogą być mniej widoczne, co prowadzi do diagnozy dopiero w dorosłości.

Badania neuroobrazowe wskazują na różnice strukturalne w mózgu, a czynniki hormonalne dodatkowo modulują nasilenie symptomów.

Diagnoza wymaga dokładnej oceny przez specjalistę.

Proces obejmuje szczegółowy wywiad dotyczący objawów z dzieciństwa i dorosłości, kwestionariusze jak DIVA-5, testy neuropsychologiczne (np. MOXO) oceniające uwagę, impulsywność i czas reakcji.

Ważne jest wykluczenie innych zaburzeń, takich jak lęk, depresja czy borderline, które mogą nakładać się na ADHD.

Testy przesiewowe online mogą być wstępnym krokiem, ale ostateczna diagnoza opiera się na analizie funkcjonowania w kluczowych obszarach życia.

U kobiet diagnoza bywa trudniejsza ze względu na subtelność objawów.

Najlepsze leczenie ADHD u dorosłych kobiet

Najskuteczniejsze leczenie ADHD u dorosłych kobiet opiera się na wieloaspektowym podejściu, łączącym farmakoterapię z psychoterapią i psychoedukacją.

Badania kliniczne potwierdzają, że taka kombinacja przynosi najlepsze efekty, poprawiając koncentrację, kontrolę impulsów i regulację emocji, co prowadzi do lepszego funkcjonowania codziennego.

Farmakoterapia jest często pierwszym wyborem w leczeniu.

Leki psychostymulujące, takie jak metylofenidat czy sole amfetaminy, zwiększają poziom dopaminy i noradrenaliny, co znacząco redukuje objawy deficytu uwagi i impulsywności.

Są dostępne w formach o natychmiastowym lub przedłużonym działaniu, co pozwala dostosować terapię do indywidualnych potrzeb.

Dla kobiet z współwystępującymi problemami, jak lęk czy uzależnienia, najlepszą opcją może być atomoksetyna – niestymulujący lek hamujący wychwyt noradrenaliny.

Bupropion, o działaniu przeciwdepresyjnym, sprawdza się w przypadkach z obniżonym nastrojem.

Leki te są bezpieczne przy właściwym stosowaniu, z niskim ryzykiem uzależnienia, a ich skuteczność potwierdzają badania obserwacyjne i neuroobrazowe.

Ważne jest monitorowanie ich działania przez psychiatrę, by dostosować dawki, zwłaszcza uwzględniając wahania hormonalne, które mogą wpływać na reakcję na leczenie.

Równie istotna jest psychoterapia, która uzupełnia farmakoterapię w modelu leczenia.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) pomaga rozwijać strategie radzenia sobie z prokrastynacją, organizacją czasu i regulacją emocji.

Sesje skupiają się na budowaniu samooceny, umiejętności społecznych i zarządzaniu stresem.

Psychoedukacja pogłębia wiedzę o ADHD, pozwalając zrozumieć mechanizmy zaburzenia i unikać poczucia winy.

Dodatkowe metody, jak coaching ADHD, grupy wsparcia czy treningi dialektyczno-behawioralne (DBT), wspierają w codziennych wyzwaniach, takich jak planowanie i motywacja.

Najlepsze wyniki osiąga się, łącząc te elementy – farmakoterapię z terapią i edukacją.

Taki holistyczny model nie tylko łagodzi objawy, ale też zapobiega powikłaniom, jak depresja czy problemy w relacjach.

Kobiety po terapii zgłaszają większą sprawczość, lepszą równowagę między pracą a życiem prywatnym i wyższą samoocenę.

Podsumowanie

ADHD u dorosłych kobiet to nie wyrok, ale wyzwanie, które można pokonać dzięki skutecznym metodom leczenia.

Połączenie farmakoterapii, psychoterapii i psychoedukacji daje najlepsze szanse na poprawę jakości życia.

Jeśli rozpoznajesz u siebie objawy, nie zwlekaj z konsultacją – wczesna interwencja ułatwia proces leczenia.

Umów się na psychoterapię

Źródła

Liu CI, Hua MH, Lu ML, Goh KK. Effectiveness of cognitive behavioural-based interventions for adults with attention-deficit/hyperactivity disorder extends beyond core symptoms: A meta-analysis of randomized controlled trials. Psychol Psychother. 2023 Sep;96(3):543-559.
Rostain AL. Attention-deficit/hyperactivity disorder in adults: evidence-based recommendations for management. Postgrad Med. 2008 Sep;120(3):27-38.
Young S, Adamo N, Ásgeirsdóttir BB, Branney P, Beckett M, Colley W, Cubbin S, Deeley Q, Farrag E, Gudjonsson G, Hill P, Hollingdale J, Kilic O, Lloyd T, Mason P, Paliokosta E, Perecherla S, Sedgwick J, Skirrow C, Tierney K, van Rensburg K, Woodhouse E. Females with ADHD: An expert consensus statement taking a lifespan approach providing guidance for the identification and treatment of attention-deficit/ hyperactivity disorder in girls and women. BMC Psychiatry. 2020 Aug 12;20(1):404.

Dowiedz się więcej

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Założycielka Centrum Psychoterapii “Pokonaj Lęk” Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej