Zaburzenia odżywiania to nie problem z jedzeniem – to sposób radzenia sobie z problemami z emocjami, stresem, czy poczuciem własnej wartości.
Jeśli szukasz dla siebie lub bliskiej osoby skutecznego wsparcia, wiedz, że istnieją sprawdzone metody pomocy.
Jedną z najczęściej polecanych i najskuteczniejszych jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT).
W tym artykule wyjaśnimy, jak działa CBT i dlaczego może być kluczowym krokiem na drodze do zdrowia i lepszej jakości życia.
Czym są zaburzenia odżywiania?
Zaburzenia odżywiania to poważne zaburzenia psychiczne, w których jedzenie, waga i obraz ciała stają się głównym źródłem lęku i napięcia.
Najczęściej spotykane zaburzenia to:
- Anoreksja (anorexia nervosa) – skrajne ograniczanie jedzenia i intensywny lęk przed przytyciem.
- Bulimia (bulimia nervosa) – napady objadania się, po których następują próby „wynagrodzenia” sobie tego poprzez wymioty, głodówki lub nadmierne ćwiczenia.
Zaburzenia te często wynikają z głęboko zakorzenionych przekonań o własnej wartości, emocjach, które trudno wyrazić inaczej, lub trudnych doświadczeń życiowych.
Jak terapia poznawczo-behawioralna pomaga w leczeniu zaburzeń odżywiania?
CBT koncentruje się na związku między myślami, emocjami i zachowaniami.
W przypadku zaburzeń odżywiania chodzi o to, by pomóc osobie:
- Zidentyfikować negatywne wzorce myślowe dotyczące jedzenia, ciała i własnej wartości (np. „Muszę być chuda/chudy, żeby być akceptowana/y”).
- Zmienić niezdrowe przekonania na bardziej realistyczne i wspierające.
- Nauczyć się lepszych sposobów radzenia sobie z trudnymi emocjami, zamiast uciekać w kontrolowanie jedzenia lub objadanie się.
- Stopniowo wracać do zdrowych, regularnych nawyków żywieniowych.
CBT-E: odmiana CBT dedykowana zaburzeniom odżywiania
CBT-E (Enhanced Cognitive Behavioral Therapy) to specjalna wersja terapii poznawczo-behawioralnej, stworzona właśnie do leczenia zaburzeń odżywiania – takich jak anoreksja, bulimia czy napadowe objadanie się.
CBT-E skupia się nie tylko na zmianie myśli i zachowań, ale przede wszystkim na:
- obsesji wokół jedzenia, wagi i wyglądu,
- budowaniu zdrowej samooceny niezależnej od wyglądu,
- regularnym, naturalnym odżywianiu,
- rozbijaniu wzorców kontroli i unikania.
Czy terapia CBT działa w przypadku zaburzeń odżywiania?
Tak!
Liczne badania pokazują, że terapia poznawczo-behawioralna jest jedną z najskuteczniejszych metod leczenia zaburzeń odżywiania.
CBT pomaga nie tylko zmniejszyć objawy, ale przede wszystkim zmienia sposób myślenia i radzenia sobie z emocjami, dzięki czemu efekty terapii są trwałe.
Co oprócz CBT?
Choć terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest jedną z najskuteczniejszych metod leczenia zaburzeń odżywiania, warto wiedzieć, że w wielu przypadkach sama terapia to za mało.
Leczenie zaburzeń odżywiania jest złożone i często wymaga połączenia kilku różnych form pomocy, aby było naprawdę skuteczne i bezpieczne.
- Opieka lekarska
Szczególnie w przypadku anoreksji, gdy masa ciała jest niebezpiecznie niska, pierwszym krokiem może być hospitalizacja w celu ustabilizowania stanu fizycznego. Odżywienie organizmu i zadbanie o podstawowe funkcje życiowe jest niezbędne, zanim będzie można skutecznie pracować psychoterapeutycznie. - Współpraca z dietetykiem specjalizującym się w zaburzeniach odżywiania
Dietetyk pomaga opracować bezpieczny, zrównoważony plan odżywiania, dostosowany do potrzeb zdrowotnych i emocjonalnych pacjenta. - Wsparcie bliskich
Rodzina i przyjaciele odgrywają ogromną rolę w procesie zdrowienia. W niektórych przypadkach zaleca się terapię rodzinną, zwłaszcza w leczeniu młodzieży. Wsparcie najbliższych pomaga utrzymać motywację i zmniejszyć ryzyko nawrotów. - Grupy wsparcia
Spotkania z osobami, które przechodzą przez podobne doświadczenia, mogą dać ogromne poczucie zrozumienia i zmniejszyć poczucie izolacji. Grupy wsparcia pomagają dzielić się strategiami radzenia sobie i budować motywację do zmiany. - Leczenie farmakologiczne
W niektórych przypadkach, np. gdy zaburzeniom odżywiania towarzyszy silna depresja, lęk lub obsesyjno-kompulsyjne myśli, lekarz psychiatra może zalecić farmakoterapię jako uzupełnienie psychoterapii. - Pobyt na oddziale zamkniętym
Jeśli zaburzenia są bardzo poważne, a pacjent nie jest w stanie bezpiecznie funkcjonować samodzielnie, czasem konieczne jest leczenie na oddziale zamkniętym, w specjalistycznym ośrodku. To daje możliwość intensywnej terapii pod stałym nadzorem i wsparcia w bezpiecznym środowisku.
Źródła
- Linardon, J., Wade, T., De La Piedad Garcia, X., & Brennan, L. (2017). The Efficacy of Cognitive-Behavioral Therapy for Eating Disorders: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 85, 1080–1094. https://doi.org/10.1037/ccp0000245.
- Atwood, M., & Friedman, A. (2019). A systematic review of enhanced cognitive behavioral therapy (CBT-E) for eating disorders.. The International journal of eating disorders. https://doi.org/10.1002/eat.23206.
Dowiedz się więcej
- Zaburzenia odżywiania – przyczyny, rodzaje, objawy
- Anoreksja – jak rozpoznać? jak leczyć? czym się objawia?
- Bulimia – objawy, przyczyny i leczenie (jak pomóc)
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): kompleksowy przewodnik
