Nerwica, znana również jako zaburzenia lękowe, to grupa schorzeń psychicznych charakteryzujących się przewlekłym lękiem, napięciem oraz objawami somatycznymi, które nie mają wyraźnej przyczyny fizycznej.
Skuteczne leczenie nerwicy wymaga interdyscyplinarnego podejścia, obejmującego zarówno diagnozę, jak i terapię prowadzoną przez odpowiednich specjalistów.
Kluczowe wnioski
- Nerwicę leczą psycholog, psychoterapeuta oraz psychiatra, z tym że tylko psychiatra może przepisywać leki.
- Do specjalisty należy zgłosić się, gdy objawy lęku utrzymują się długo, utrudniają codzienne funkcjonowanie lub towarzyszą im objawy somatyczne.
- Podstawą leczenia jest psychoterapia (np. CBT, ACT, terapia psychodynamiczna), uzupełniona w cięższych przypadkach farmakoterapią oraz technikami relaksacyjnymi.
Specjaliści zajmujący się leczeniem nerwicy
Psycholog
Psycholog to specjalista w zakresie zdrowia psychicznego, który zajmuje się diagnozowaniem i terapią zaburzeń emocjonalnych i behawioralnych.
W przypadku nerwicy psycholog przeprowadza szczegółowy wywiad, ocenia objawy oraz proponuje odpowiednią formę psychoterapii.
Nie ma jednak uprawnień do przepisywania leków.
Psychoterapeuta
Psychoterapeuta to osoba posiadająca specjalistyczne wykształcenie w zakresie prowadzenia terapii psychologicznej.
Może być psychologiem, psychiatrą lub innym specjalistą z odpowiednim przeszkoleniem.
Psychoterapeuta prowadzi różne formy terapii, takie jak terapia poznawczo-behawioralna czy psychodynamiczna, dostosowując je do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Psychiatra
Psychiatra to lekarz medycyny specjalizujący się w diagnozowaniu i leczeniu zaburzeń psychicznych, w tym nerwicy.
Jako jedyny spośród wymienionych specjalistów ma uprawnienia do przepisywania leków psychotropowych.
W przypadkach, gdy objawy nerwicy są nasilone, psychiatra może zalecić farmakoterapię jako uzupełnienie psychoterapii.
Metody leczenia nerwicy
Psychoterapia
Psychoterapia jest podstawową metodą leczenia nerwicy, szczególnie skuteczną w przypadkach o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu objawów.
Do najczęściej stosowanych form terapii należą:
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): Skupia się na identyfikowaniu i modyfikowaniu negatywnych wzorców myślenia oraz zachowań, które podtrzymują objawy nerwicy. CBT uczy pacjenta technik radzenia sobie z lękiem, takich jak techniki relaksacyjne czy ekspozycja na bodźce lękowe.
- Terapia psychodynamiczna: Koncentruje się na odkrywaniu nieświadomych konfliktów psychicznych, które mogą leżeć u podłoża nerwicy. Pomaga pacjentowi zrozumieć i przepracować trudne emocje oraz doświadczenia z przeszłości.
- Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT): Kładzie nacisk na akceptację trudnych emocji i myśli oraz zaangażowanie w działania zgodne z osobistymi wartościami, mimo obecności lęku.
Farmakoterapia
W przypadkach, gdy objawy nerwicy są nasilone lub nie ustępują mimo psychoterapii, psychiatra może zalecić farmakoterapię.
Stosowane leki to:
- Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI): Takie jak sertralina, paroksetyna czy fluoksetyna, które pomagają w regulacji nastroju i redukcji lęku.
- Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI): Na przykład duloksetyna i wenlafaksyna, stosowane w leczeniu przewlekłych zaburzeń lękowych.
- Benzodiazepiny: Leki przeciwlękowe, takie jak alprazolam czy diazepam, stosowane krótkoterminowo ze względu na ryzyko uzależnienia.
Techniki wspomagające
Oprócz psychoterapii i farmakoterapii, pomocne mogą być techniki relaksacyjne, takie jak:
- Trening oddechowy i relaksacyjny: Pomaga w redukcji napięcia mięśniowego i lęku.
- Mindfulness i medytacja: Uczy koncentracji na teraźniejszości i akceptacji własnych myśli oraz emocji.
- Aktywność fizyczna: Regularne ćwiczenia fizyczne poprawiają samopoczucie i redukują objawy lękowe.
Kiedy udać się do specjalisty?
Warto skonsultować się z psychologiem lub psychiatrą, gdy:
- Objawy lękowe utrzymują się przez dłuższy czas i utrudniają codzienne funkcjonowanie.
- Doświadczasz objawów somatycznych (np. bóle głowy, kołatanie serca), które nie mają wyraźnej przyczyny.
Jeśli objawy nerwicy utrzymują się przez dłuższy czas i znacząco wpływają na codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się ze specjalistą zdrowia psychicznego.
W przypadku łagodnych objawów, takich jak sporadyczne uczucie lęku czy napięcia, pomocna może być rozmowa z psychologiem lub psychoterapeutą.
Jednak gdy objawy są intensywne, przewlekłe lub towarzyszą im inne zaburzenia, takie jak depresja czy problemy ze snem, zalecana jest konsultacja z psychiatrą, który może zlecić odpowiednie leczenie farmakologiczne.
Podsumowanie
Leczenie nerwicy wymaga indywidualnego podejścia, uwzględniającego nasilenie objawów oraz potrzeb pacjenta.
Współpraca między psychologiem, psychoterapeutą a psychiatrą często przynosi najlepsze rezultaty.
Psychoterapia pomaga zrozumieć i przepracować przyczyny lęku, natomiast farmakoterapia może być niezbędna w przypadku silnych objawów.
Ważne jest, aby nie bagatelizować objawów nerwicy i w razie potrzeby skorzystać z pomocy specjalistów, co zwiększa szanse na skuteczne leczenie i poprawę jakości życia.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Giżewska, Kamila, Lorenc, Karol, Bielawska, Olga, Łoś, Tomasz, Kuc, Michał, Rogala, Maciej, Jabłońska, Klaudia and Gulbicka, Marta. Anxiety disorders – a common problem about which we still don’t know enough. Journal of Education, Health and Sport. 2023;46(1):247-257.
- Nitka-Siemińska A., Zaburzenia lękowe – charakterystyka i zasady leczenia, „Forum Medycyny Rodzinnej” 2014, t. 8, nr 1, 37–43.
Dowiedz się więcej
- CBT na zaburzenia lękowe
- Niezawodne leki na nerwicę – czy istnieją naprawdę?
- Domowe sposoby na stany lękowe
- Czy nerwica mija?
