Terapia psychodynamiczna to podejście oparte na założeniu, że nasze obecne trudności mają korzenie w nieuświadomionych konfliktach, wczesnych doświadczeniach i relacjach z ważnymi osobami.
Praca w tym nurcie terapeutycznym polega na odkrywaniu tego, co ukryte „pod powierzchnią” – myśli, emocji i wzorców zachowań, które wpływają na nasze życie, choć często nie zdajemy sobie z nich sprawy.
Proces ten przebiega etapami, a każdy z nich ma swoje cele i charakterystyczne wyzwania.
Kluczowe wnioski
- Terapia psychodynamiczna wymaga dłuższego czasu, ponieważ pracuje nad głęboko zakorzenionymi, nieświadomymi wzorcami i konfliktami.
- Początkowe spotkania służą poznaniu pacjenta, budowaniu zaufania oraz relacji, która staje się głównym narzędziem pracy.
- Pacjent odkrywa nieświadome emocje i mechanizmy obronne, co umożliwia zrozumienie źródeł trudności i przygotowanie do zmiany.
- Wnioski z terapii są stopniowo wprowadzane w życie, a zakończenie procesu wzmacnia samodzielność i poczucie własnej siły pacjenta.
Ile trwa terapia psychodynamiczna?
Terapia psychodynamiczna zazwyczaj trwa dłużej niż krótkoterminowe formy pomocy psychologicznej.
W zależności od zgłaszanych trudności, może obejmować kilkanaście miesięcy, a czasem nawet kilka lat regularnych spotkań.
Sesje odbywają się najczęściej raz lub dwa razy w tygodniu.
Tak długi czas nie jest przypadkowy – praca w tym nurcie dotyczy głęboko zakorzenionych schematów, nieświadomych konfliktów i powtarzających się wzorców relacji.
Potrzeba więc cierpliwości, aby je rozpoznać, zrozumieć i stopniowo zmieniać.
Ważne jest jednak to, że tempo terapii zawsze dostosowuje się do potrzeb i możliwości konkretnej osoby.
Etap 1: Nawiązanie kontaktu i diagnoza
Pierwsze spotkania to czas wzajemnego poznania.
Pacjent opowiada o swoich trudnościach, historii życia i oczekiwaniach wobec terapii.
Terapeuta uważnie słucha, zadaje pytania i pomaga zrozumieć, jakie mechanizmy mogą kryć się za zgłaszanymi problemami.
To także moment na zbudowanie podstawowego poczucia bezpieczeństwa i zaufania – niezbędnego do głębszej pracy.
Podczas tego etapu staraj się mówić otwarcie o tym, co czujesz i czego oczekujesz od terapii.
Nie musisz od razu wchodzić w głębokie emocje – wystarczy szczerość w opisie trudności.
To fundament zaufania i poczucia bezpieczeństwa, które umożliwią dalszą pracę.
Etap 2: Budowanie relacji terapeutycznej
Relacja między pacjentem a terapeutą staje się głównym narzędziem pracy.
Emocje, które pacjent zaczyna odczuwać wobec terapeuty (np. zaufanie, złość, tęsknota), często odzwierciedlają jego wcześniejsze doświadczenia z innymi ważnymi osobami.
Ten proces nazywa się przeniesieniem.
Analiza tego, co dzieje się w relacji terapeutycznej, pozwala lepiej zrozumieć schematy funkcjonowania pacjenta i ich źródła.
Obserwuj swoje reakcje i emocje wobec terapeuty.
Zastanów się, czy odczuwasz podobne lęki, oczekiwania czy frustracje jak w kontaktach z innymi.
To cenny materiał do analizy i nauki nowych sposobów budowania relacji.
Etap 3: Eksploracja nieświadomości
Na tym etapie praca wchodzi głębiej.
Terapeuta zachęca pacjenta do swobodnego mówienia o swoich myślach, uczuciach i fantazjach – nawet jeśli wydają się one dziwne, wstydliwe czy chaotyczne.
Dzięki temu możliwe jest dotarcie do treści nieświadomych: stłumionych emocji, ukrytych lęków czy sprzecznych pragnień.
Terapeuta pomaga je nazwać, zrozumieć i powiązać z doświadczeniami z przeszłości.
Staraj się nie oceniać swoich myśli i uczuć.
Nawet jeśli wydają się chaotyczne lub niewygodne, warto je zgłaszać – to one często wskazują, co warto zrozumieć i zmienić.
Etap 4: Analiza oporu
W trakcie terapii często pojawia się opór – mechanizmy, które chronią pacjenta przed bolesnymi odkryciami.
Może on przyjmować różne formy: milczenie, spóźnianie się, bagatelizowanie problemu czy unikanie pewnych tematów.
Analiza oporu jest ważną częścią procesu, ponieważ właśnie tam kryją się kluczowe treści – to, co najtrudniejsze do przyjęcia, a zarazem najbardziej istotne dla zmiany.
Zwracaj uwagę na momenty, kiedy czujesz opór – to sygnał, że pojawiła się ważna treść do przepracowania.
Otwartość i dyskusja z terapeutą o trudnościach w pracy nad sobą przyspiesza proces zmiany.
Etap 5: Integracja i zmiana
Kiedy pacjent uświadamia sobie źródła swoich trudności, kolejnym krokiem jest stopniowe wprowadzanie zmian w codziennym życiu.
Zrozumienie własnych schematów pozwala wybierać inaczej, budować zdrowsze relacje i lepiej radzić sobie z emocjami.
Nie chodzi tylko o wgląd, ale o praktyczną transformację – wykorzystanie tego, co odkryto, do realnego funkcjonowania tu i teraz.
Staraj się świadomie stosować nowe umiejętności poza gabinetem.
Zauważanie i ćwiczenie zmian w praktyce sprawia, że terapia przestaje być „teoretyczna” i staje się realnym wsparciem w życiu.
Etap 6: Zakończenie terapii
Moment zakończenia terapii bywa trudny – często budzi smutek, poczucie straty, a czasem także lęk przed samodzielnym funkcjonowaniem.
Jednak jest też ważnym elementem procesu.
Przepracowanie tego rozstania w bezpiecznej relacji terapeutycznej daje pacjentowi doświadczenie, że można kończyć ważne relacje bez dramatycznego zerwania czy poczucia porzucenia.
To etap podsumowania i wzmocnienia osiągniętych zmian.
Przygotuj się emocjonalnie na zakończenie.
Warto podsumować osiągnięcia i zastanowić się, które strategie będą Ci nadal towarzyszyć.
Zakończenie terapii może być doświadczeniem budującym poczucie własnej siły i niezależności.
Terapia psychodynamiczna to proces wymagający czasu i zaangażowania, ale prowadzący do głębokiej zmiany.
Jej etapy – od nawiązania kontaktu, poprzez eksplorację nieświadomości, aż do zakończenia – tworzą spójną drogę, która pozwala zrozumieć siebie na nowo.
Wiedza o poszczególnych krokach pomaga pacjentowi lepiej orientować się w procesie i z większym spokojem przyjmować to, co dzieje się w trakcie terapii.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Dagnino, P., & Calderón, A. (2022). Tracking Psychodynamic Foci: Trajectories Through the Therapeutic Process. Frontiers in Psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.786240.
Dowiedz się więcej
- Terapia psychodynamiczna a poznawczo-behawioralna
- Terapia psychodynamiczna: wady i zalety
- Terapia psychodynamiczna: na czym polega, kiedy stosować
- Psychoterapia psychodynamiczna online
- Krótkoterminowa psychoterapia psychodynamiczna
- Długoterminowa psychoterapia psychodynamiczna
