Depresję lękową skutecznie leczy się poprzez połączenie psychoterapii i – w umiarkowanych oraz ciężkich przypadkach – farmakoterapii.
Depresji lękowej towarzyszą nasilone objawy lęku, ciągłe napięcie, zamartwianie się, niepokój psychoruchowy czy przewidywanie katastrofy.
Współwystępowanie objawów wiąże się z większym ryzykiem rozwinięcia przewlekłego przebiegu choroby, gorszym funkcjonowaniem oraz wolniejszą poprawą niż w przypadku samej depresji (Cuijpers i in. 2023).
Bezpłatny test online depresjiJakie nurty terapeutyczne są skuteczne w leczeniu depresji lękowej?
Najskuteczniejszym nurtem w leczeniu depresji lękowej jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT).
Celem terapii CBT jest zmniejszenie objawów depresji lękowej oraz przerwanie mechanizmów, które podtrzymują zarówno depresję, jak i lęk (Cuijpers i in. 2023).
Osoba z depresją lękową interpretuje neutralne wydarzenia jako zagrożenie, unika aktywności i stopniowo wycofuje się z życia – CBT jednocześnie modyfikuje zniekształcone przekonania oraz przywraca aktywność.
Oprócz nurtu CBT, skuteczność w leczeniu depresji lękowej wykazują również: terapia interpersonalna oraz niektóre nurty tzw. trzeciej fali, takie jak ACT czy MBCT.
Czy w leczeniu depresji lękowej jest stosowana farmakoterapia?
Tak, farmakoterapia jest standardem w leczeniu umiarkowanej i ciężkiej depresji lękowej, czyli tych przypadków, w których objawy uniemożliwiają normalne funkcjonowanie i podjęcie leczenia psychoterapeutycznego.
Najczęściej stosowane są leki z grupy SSRI oraz SNRI, ponieważ wpływają na przekaźnictwo odpowiedzialne zarówno za regulację nastroju, jak i poziomu lęku.
Pierwsze efekty leczenia pojawiają się zwykle po 2–4 tygodniach, natomiast pełna odpowiedź oceniana jest po około 6–8 tygodniach regularnego stosowania zgodnie z zaleceniami psychiatry.
Wytyczne zalecają kontynuację leczenia farmakologicznego przez co najmniej 6 miesięcy po uzyskaniu remisji, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu.
Farmakoterapia nie eliminuje jednak mechanizmów (m.in. schematów myślenia czy zachowania) odpowiedzialnych za utrzymywanie się depresji i lęku – zmniejsza nasilenie objawów biologicznych.
Połączenie psychoterapii z farmakoterapią daje lepsze wyniki niż każda z tych metod stosowana oddzielnie w leczeniu ciężkiego przebiegu depresji lękowej.
Jak pacjent może wspomóc leczenie depresji lękowej?
Najskuteczniejszym sposobem wspierania procesu leczenia depresji lękowej jest systematyczne wykonywanie zaleceń terapeutycznych między sesjami.
Badania pokazują, że sama obecność na psychoterapii nie odpowiada za całość efektu –znaczenie ma przede wszystkim poziom zaangażowania pacjenta i wdrażanie przez niego nowych praktyk w codziennym życiu (Chen i in. 2022).
Wykorzystywanie technik terapeutycznych po zakończeniu leczenia znacznie zmniejsza ryzyko nawrotu depresji.
Pacjent w strategiach samopomocy powinien skupić się na:
- stopniowym powrocie do aktywności (aktywizacja behawioralna)
- regularnej aktywności fizycznej dostosowanej do możliwości pacjenta
- konsekwentnym przestrzeganiu zaleceń terapeuty i psychiatry.
„Pacjenci czekają, aż pojawi się motywacja do działania. Ale mechanizm działania jest odwrotny – najpierw powinno pojawić się działanie, a z nim związana jest późniejsza poprawa nastroju, spadek lęku. Nawet małe działania – jak zaścielenia łóżka – budują tę aktywność i prowadzą do poprawy.”
~ Natalia Kocur, Psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, Clinical Director (Dyrektorka Kliniczna) w Centrum Psychoterapii Pokonaj Lęk
Nie należy natomiast „leczyć” depresji lękowej wyłącznie suplementami, technikami relaksacyjnymi lub poradami znalezionymi w Internecie – większość przypadków wymaga profesjonalnego wsparcia dla dobra pacjenta.
Skorzystaj z bezpłatnej, 20-minutowej konsultacji z terapeutą i dowiedz się, jaki zakres wsparcia byłby dla Ciebie najlepszy:
Umów bezpłatną konsultacjęJak długo leczy się depresję lękową?
Pierwszą poprawę wielu pacjentów zauważa już po kilku tygodniach prawidłowo prowadzonego leczenia, jednak pełna remisja zwykle wymaga kilku miesięcy.
Psychoterapia w depresji lękowej może być kontynuowana przez ok. 6–12 miesięcy lub dłużej.
Farmakoterapia w depresji lękowej wymaga ok. 8-10 miesięcy stosowania, aby pomóc pacjentowi.
Przez jakie czynniki rozwija się depresja lękowa?
Depresja lękowa rozwija się wskutek współdziałania czynników biologicznych, psychicznych i środowiskowych, np.:
- długotrwałego stresu
- utrwalenia niekorzystnych dla pacjenta wzorców myślenia
- doświadczenia trudnych sytuacji życiowych (przemocy, traumy lub utraty bliskiej osoby)
- izolacji społecznej
- występowania problemów w pracy czy w relacjach społecznych
- doświadczenia wcześniejszych epizodów depresyjnych
- utrzymujących się zaburzeń snu
- przewlekłych chorób somatycznych
- nadużywania alkoholu i substancji psychoaktywnych
- zaburzeń na tle hormonalnym.
Kiedy warto skorzystać z pomocy?
Konsultacja z psychoterapeutą lub psychiatrą jest pilna, gdy:
- objawy utrzymują się co najmniej 2 tygodnie i wyraźnie utrudniają pracę, naukę lub życie rodzinne
- lęk prowadzi do unikania codziennych obowiązków albo wychodzenia z domu
- pojawia się bezsenność utrzymująca się przez większość nocy przez kilka tygodni
- występują napady paniki lub stałe napięcie uniemożliwiające odpoczynek
- mimo odpoczynku i zmiany stylu życia objawy nie zmniejszają się
- pojawiają się myśli samobójcze lub poczucie beznadziejności – wtedy konieczna jest natychmiastowa konsultacja psychiatryczna.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy depresja lękowa jest uleczalna?
Tak – przy zastosowaniu leczenia zgodnego z wytycznymi znaczna część pacjentów osiąga pełną remisję objawów (NICE 222).
Czy bezsenność może być pierwszym objawem depresji lękowej?
Tak – ponadto przewlekłe problemy ze snem jednocześnie zwiększają ryzyko utrzymywania się oraz nawrotu depresji lękowej.
Czy depresja lękowa może wywoływać objawy fizyczne?
Tak – depresja lękowa może wywoływać kołatanie serca, duszność, napięcie mięśni, zawroty głowy czy dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – badania medyczne w tym samym czasie pozostają prawidłowe.
Czy depresję lękową można skutecznie leczyć online?
Tak – jeśli stan pacjenta nie jest pogłębiony i nie wymaga hospitalizacji ani całodobowej opieki, psychoterapia prowadzona online, szczególnie w nurcie poznawczo-behawioralnym, osiąga skuteczność porównywalną z terapią stacjonarną, pod warunkiem regularnego uczestnictwa w sesjach i realizowania zaleceń terapeuty.
Czy depresja lękowa może wpływać na pamięć i koncentrację?
Tak – trudności z koncentracją, spowolnienie przetwarzania informacji oraz problemy z pamięcią należą do częstych objawów depresji i zwykle stopniowo ustępują wraz z osiągnięciem remisji.
Przewodnik po depresji
- Terapia depresji w Pokonaj Lęk
- Pierwsza wizyta u psychologa – depresja
- Jakiego terapeutę wybrać dla depresji?
- Jakie są pierwsze objawy depresji?
- Jak depresja zmienia człowieka?
- Najskuteczniejsze leki na depresję
- Jak poradzić sobie z depresją? Praktyczny przewodnik
Źródła
- Chen H, He Q, Wang M, Wang X, Pu C, Li S, Li M. Effectiveness of CBT and its modifications for prevention of relapse/recurrence in depression: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Affect Disord. 2022 Dec 15;319:469-481.
- Cuijpers P, Miguel C, Harrer M, Plessen CY, Ciharova M, Ebert D, Karyotaki E. Cognitive behavior therapy vs. control conditions, other psychotherapies, pharmacotherapies and combined treatment for depression: a comprehensive meta-analysis including 409 trials with 52,702 patients. World Psychiatry. 2023 Feb;22(1):105-115.
- Cuijpers P, Miguel C, Ciharova M, Quero S, Plessen CY, Ebert D, Harrer M, van Straten A, Karyotaki E. Psychological treatment of depression with other comorbid mental disorders: systematic review and meta-analysis. Cogn Behav Ther. 2023 May;52(3):246-268.
- Depression in adults: treatment and management. London: National Institute for Health and Care Excellence (NICE); 2022 Jun 29.
