Wybór odpowiedniego nurtu psychoterapii może wydawać się trudny, zwłaszcza jeśli dopiero zaczynasz szukać pomocy.
W Polsce najczęściej spotykane podejścia to terapia psychodynamiczna i poznawczo-behawioralna (CBT).
Obie formy są skuteczne, ale opierają się na innych założeniach, metodach pracy i czasie trwania procesu terapeutycznego.
W tym artykule wyjaśniamy w prosty sposób, czym się różnią te dwa nurty, dla kogo są odpowiednie – i jak ocenić, który może być właściwy dla Ciebie.
Czym jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT)?
Terapia poznawczo-behawioralna (ang. Cognitive Behavioral Therapy) to skoncentrowana na „tu i teraz” forma terapii, która zakłada, że nasze myśli wpływają na emocje i zachowania.
Jeśli nauczymy się rozpoznawać i zmieniać nieadaptacyjne przekonania, możemy poczuć się lepiej i zacząć funkcjonować skuteczniej.
CBT skupia się na konkretnych problemach i celach.
Często stosuje się ją m.in. w leczeniu:
- depresji,
- zaburzeń lękowych (np. fobii, OCD, PTSD),
- zaburzeń odżywiania,
- problemów z regulacją emocji,
- problemów ze stresem, perfekcjonizmem, niską samooceną.
CBT to terapia aktywna – pacjent wykonuje ćwiczenia między sesjami, prowadzi dzienniki, testuje nowe zachowania.
Proces jest zazwyczaj krótszy i bardziej ustrukturyzowany niż w innych nurtach (np. kilkanaście–kilkadziesiąt spotkań).
Bezpłatny test online – sprawdź czy cierpisz na lęki
Czym jest terapia psychodynamiczna?
Terapia psychodynamiczna to głębsza praca nad nieświadomymi mechanizmami, które kształtują nasze emocje, relacje i trudności w życiu.
Zakłada, że nasze aktualne problemy mają korzenie w przeszłości – często w dzieciństwie lub we wczesnych relacjach.
W tym podejściu ważna jest:
- relacja terapeutyczna – jako odzwierciedlenie stylu funkcjonowania pacjenta,
- rozumienie wzorców zachowań, które powtarzają się w różnych sytuacjach,
- niespieszna refleksja, która pozwala lepiej poznać siebie i rozumieć emocje, często nieuświadomione.
Terapia psychodynamiczna może być krótkoterminowa lub długoterminowa, w zależności od celu i głębokości pracy.
Często wybierana jest przez osoby, które chcą nie tylko „zlikwidować objaw”, ale także lepiej zrozumieć siebie i poprawić jakość życia w dłuższej perspektywie.
Najważniejsze różnice – CBT vs psychoterapia psychodynamiczna
Zakres pracy
- CBT skupia się na bieżących objawach, trudnościach i myślach.
- Terapia psychodynamiczna koncentruje się na głębszych przyczynach, często sięgających przeszłości.
Cel terapii
- CBT pomaga zmienić sposób myślenia i zachowania, by poprawić funkcjonowanie.
- Terapia psychodynamiczna pomaga lepiej rozumieć siebie i budować trwałą zmianę wewnętrzną.
Styl pracy terapeuty
- W CBT terapeuta jest bardziej aktywny i kieruje procesem.
- W terapii psychodynamicznej terapeuta uważnie słucha i podąża za pacjentem.
Forma spotkań
- CBT ma bardziej ustrukturyzowany przebieg, często zawiera zadania domowe.
- Terapia psychodynamiczna opiera się na swobodnej rozmowie i refleksji.
Czas trwania
- CBT jest zazwyczaj krótsza (np. kilkanaście do kilkudziesięciu sesji).
- Terapia psychodynamiczna może trwać dłużej, ale umożliwia głębszą pracę.
Co wybrać – CBT czy psychodynamiczną?
Nie ma jednej dobrej odpowiedzi.
To zależy od Ciebie, Twoich potrzeb, stylu pracy, jaki preferujesz – i rodzaju trudności, z jakimi się zmagasz.
Wybierz CBT, jeśli:
- chcesz pracować nad konkretnym problemem „tu i teraz”,
- cenisz jasne struktury i narzędziowe podejście,
- zależy Ci na szybszych efektach i praktycznych rozwiązaniach.
Wybierz terapię psychodynamiczną, jeśli:
- chcesz zrozumieć, skąd biorą się Twoje reakcje i schematy,
- przeżywasz nawracające trudności w relacjach lub emocjach,
- szukasz trwałej zmiany i głębszego wglądu w siebie.
A może połączenie?
Wiele osób łączy elementy różnych podejść – np. zaczynając od CBT, by ustabilizować stan i nauczyć się radzenia sobie z objawami, a później przechodząc do pracy psychodynamicznej, by zrozumieć przyczyny trudności.
Coraz częściej terapeuci integrują metody pracy z różnych nurtów, dobierając je do konkretnej osoby – a nie odwrotnie.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Driessen, E., Van, H., Peen, J., Don, F., Twisk, J., Cuijpers, P., & Dekker, J. (2017). Cognitive-Behavioral Versus Psychodynamic Therapy for Major Depression: Secondary Outcomes of a Randomized Clinical Trial, Journal of Consulting and Clinical Psychology, 85, 653–663. https://doi.org/10.1037/ccp0000207.
Dowiedz się więcej
- Terapia psychodynamiczna: wady i zalety
- Terapia psychodynamiczna: na czym polega, kiedy stosować
- W czym pomaga terapia CBT?
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): kompleksowy przewodnik
