Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD) potrafią mocno skomplikować codzienne życie.
Ciągłe natrętne myśli, przymus wykonywania rytuałów, poczucie, że „muszę to sprawdzić jeszcze raz” – mogą sprawiać, że trudno skupić się na pracy, odpocząć, albo po prostu czuć się dobrze.
Dobrą wiadomością jest to, że terapia poznawczo-behawioralna (CBT) uznawana jest za najskuteczniejszą metodę leczenia OCD.
Jak dokładnie działa?
Czym jest OCD (zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne)?
OCD to zaburzenie, które składa się z dwóch głównych elementów:
- Obsesje – natrętne, powtarzające się myśli, obrazy lub impulsy, które wywołują niepokój (np. „zaraz zachoruję”, „mogłem nie wyłączyć żelazka”).
- Kompulsje – działania podejmowane w odpowiedzi na lęk, by go „zneutralizować” (np. wielokrotne mycie rąk, sprawdzanie, czy drzwi są zamknięte, powtarzanie rytuałów).
Choć przez chwilę kompulsja może dać ulgę, w dłuższej perspektywie tylko wzmacnia zaburzenie.
To właśnie ten mechanizm bierze na celownik CBT.
Bezpłatny test online zaburzeń lękowych
Jak CBT pomaga osobom z OCD?
Terapia poznawczo-behawioralna działa na dwa poziomy: poznawczy (czyli sposób myślenia) oraz behawioralny (czyli konkretne działania).
Jej działanie zostało potwierdzone w metaanalizach wielu badań – także w przypadku leczenia OCD u dzieci i młodzieży.
Edukacja i zrozumienie mechanizmów OCD
Na początku terapeuta tłumaczy, jak działają obsesje i kompulsje – oraz dlaczego próby „rozbrojenia” lęku przez rytuały tylko podtrzymują problem.
To etap, w którym uczysz się rozpoznawać swoje wzorce zachowań i zyskujesz nad nimi większą świadomość.
W trakcie tego etapu, pacjent uczy się dostrzegać, jak obsesje i kompulsje pojawiają się w jego codziennym życiu, zaczyna rozpoznawać, kiedy i dlaczego podejmuje określone działania.
To czas, aby zyskać większą świadomość swoich wzorców myślenia i zachowania, co jest niezbędne do dalszej pracy terapeutycznej.
Ekspozycja z powstrzymaniem reakcji (ERP)
To kluczowa część terapii, specjalnie dedykowana leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego.
Polega na stopniowym konfrontowaniu się z lękotwórczymi myślami lub sytuacjami, ale bez wykonywania kompulsji.
Na przykład:
- Osoba bojąca się zarazków dotyka klamki – i nie myje rąk.
- Ktoś z lękiem przed popełnieniem błędu nie sprawdza 10 razy zamknięcia drzwi – tylko raz.
Oczywiście wszystko odbywa się stopniowo, w tempie dostosowanym do pacjenta, z pełnym wsparciem terapeuty.
Z czasem klient uczy się, że lęk sam opada, nawet bez wykonywania rytuałów.
Praca z myślami obsesyjnymi
CBT pomaga też zmienić sposób myślenia o obsesyjnych myślach.
Osoby cierpiące na zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne często interpretują swoje obsesyjne myśli jako coś, co ma głęboki, realny sens, traktując je niemal jak rzeczywistość – podczas gdy prawda jest taka, że… myśli to tylko myśli.
Terapia uczy, jak patrzeć na nie z dystansem, nie traktować ich dosłownie i nie wpadać w błędne koło lęku, umożliwiając prowadzenie bardziej zrównoważonego i spokojnego życia.
Jak długo trwa terapia?
To zależy od indywidualnego przypadku, ale zazwyczaj CBT w leczeniu OCD trwa od kilku do kilkunastu miesięcy.
Część osób widzi pierwsze efekty już po kilku tygodniach – inni potrzebują więcej czasu.
W niektórych przypadkach stosuje się także wsparcie farmakologiczne, czyli przyjmowanie leków przeciwlękowych, szczególnie gdy objawy są bardzo nasilone – jednak to decyzja podejmowana wspólnie z psychiatrą.
Dlaczego warto?
OCD potrafi być wyczerpujące i odbierać radość życia.
Terapia poznawczo-behawioralna nie sprawia, że obsesyjne myśli „znikają” jak za dotknięciem magicznej różdżki – ale uczy, jak sobie z nimi radzić bez uciekania się do kompulsji.
Dzięki temu możesz odzyskać swobodę, niezależność i poczucie wpływu na swoje życie.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Öst, L., Riise, E., Wergeland, G., Hansen, B., & Kvale, G. (2016). Cognitive behavioral and pharmacological treatments of OCD in children: A systematic review and meta-analysis.. Journal of anxiety disorders, 43, 58-69 . https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2016.08.003.
- McKay, D., Sookman, D., Neziroglu, F., Wilhelm, S., Stein, D., Kyrios, M., Matthews, K., & Veale, D. (2015). Efficacy of cognitive-behavioral therapy for obsessive–compulsive disorder. Psychiatry Research, 227, 104-113. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2015.02.004.
- Abramowitz, J., Blakey, S., Reuman, L., & Buchholz, J. (2017). New Directions in the Cognitive-Behavioral Treatment of OCD: Theory, Research, and Practice.. Behavior therapy, 49 3, 311-322 . https://doi.org/10.1016/j.beth.2017.09.002.
Dowiedz się więcej
- OCD (zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne): czym są i jak je leczyć
- Nerwica natręctw – objawy i sposoby leczenia
- Czym grozi nerwica?
- W czym pomaga terapia CBT?
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): kompleksowy przewodnik
- Nerwica – rodzaje, objawy i leczenie
