Czasem depresja pojawia się nagle – po traumatycznym wydarzeniu, stracie, załamaniu.
Ale częściej rozwija się powoli, niemal niezauważalnie.
Zaczyna się od zmęczenia, braku motywacji, trudności ze snem.
Z dnia na dzień jest coraz trudniej, aż w końcu każda czynność wydaje się wysiłkiem.
Od czego zaczyna się depresja?
Gdzie leżą jej przyczyny?
Bezpłatny test na depresjęGdy przyczyna jest widoczna – depresja reaktywna
Większość rodzajów depresji pojawia się bez wyraźnego powodu, ale depresja reaktywna to wyjątek.
Jej źródło jest jasne – to skutek silnego stresu lub traumy.
Naturalną reakcją na trudne wydarzenia jest smutek, ale gdy utrzymuje się tygodniami, odbiera siły i wpływa na codzienne życie, może przekształcić się w depresję.
Najczęstsze przyczyny depresji reaktywnej to:
- śmierć lub poważna choroba bliskiej osoby,
- rozstanie, rozwód długotrwałego związku,
- problemy w pracy lub szkole – np. zwolnienie,
- kłopoty finansowe – np. długi, brak stabilności,
- choroby – np. otrzymanie diagnozy przewlekłej choroby.
Każdy ma swój próg wytrzymałości.
To, co dla jednej osoby jest trudnym, ale do przejścia doświadczeniem, dla innej może stać się przyczyną depresji.
Depresja reaktywna nie zależy od obiektywnej „wagi” wydarzenia, ale od tego, jak mocno wpływa na psychikę danej osoby.
Dla kogoś może to być utrata pracy, dla kogoś innego – śmierć ukochanego zwierzęcia.
Czasem pozornie „niewielka” sytuacja uruchamia lawinę emocji, zwłaszcza gdy nakłada się na wcześniejsze stresy lub nierozwiązane problemy.
Nie ma tu zasad – jeśli po trudnym wydarzeniu czujesz, że tracisz kontrolę nad swoim samopoczuciem, to znak, że warto poszukać pomocy.
Nie musisz udowadniać, że Twoje cierpienie jest „wystarczająco poważne”.
Depresja nie zawsze ma jedną przyczynę
Nie każdy przypadek depresji wynika z konkretnego, traumatycznego wydarzenia.
Czasem rozwija się stopniowo, pod wpływem różnych czynników biologicznych, społecznych i indywidualnych.
- Czynniki biologiczne – osoby, u których w rodzinie występowała depresja i inne zaburzenia psychiczne, mogą być na nią bardziej podatne. Jeśli ich organizm gorzej radzi sobie z regulacją neuroprzekaźników, nawet długotrwały stres może doprowadzić do depresji, bez jednego „punktu zapalnego”.
- Czynniki społeczne – życie w przewlekłym stresie, np. w toksycznej pracy, pod ciągłą presją, bez wsparcia bliskich, może stopniowo wyczerpać psychikę. Nawet jeśli nie wydarzy się nic „dramatycznego”, organizm i umysł mogą się poddać.
- Czynniki indywidualne – osoby wysoko wrażliwe, z niską odpornością na stres, mogą odczuwać depresję jako efekt długotrwałego przeciążenia, nawet jeśli z zewnątrz ich życie wydaje się „normalne”.
Przykładowo, ktoś, kogo rodzice zmagali się z depresją, a potem przez lata sam pracował w stresującym środowisku bez wsparcia, może w pewnym momencie po prostu „nie dać rady”.
Depresja pojawi się mimo braku jednego dramatycznego wydarzenia – będzie efektem długotrwałego przeciążenia i biologicznej podatności.
Od czego może zacząć się depresja?
Oto najczęstsze powody wpływające na rozwinięcie depresji:
1. Trudne wydarzenia życiowe
- Śmierć bliskiej osoby, rozwód, utrata pracy czy poważne problemy finansowe mogą wywołać depresję reaktywną.
- (Nie zawsze jednak depresja rozwija się od razu – czasem pojawia się po długim czasie, gdy organizm nie radzi sobie z przedłużającym się stresem)
2. Choroby somatyczne
- Przewlekły ból (np. przy fibromialgii, artretyzmie) może prowadzić do depresji, gdy codzienność staje się uciążliwa.
- Choroby neurologiczne (np. stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona) wpływają na funkcjonowanie mózgu i mogą prowadzić do depresji niezależnie od sytuacji życiowej.
- Zaburzenia hormonalne – niedoczynność tarczycy, zespół policystycznych jajników (PCOS) czy zaburzenia pracy nadnerczy mogą obniżać nastrój i energię.
- Nowotwory – diagnoza poważnej choroby często wiąże się z depresją, zarówno w wyniku stresu, jak i fizjologicznych zmian w organizmie.
3. Nadużywanie substancji psychoaktywnych
- Alkohol, narkotyki i niektóre leki mogą zwiększać ryzyko depresji, szczególnie gdy są stosowane długotrwale.
- Substancje psychoaktywne zmieniają funkcjonowanie mózgu, co może prowadzić do wahań nastroju, apatii i utraty motywacji.
- Depresja może być zarówno przyczyną sięgania po używki, jak i skutkiem ich długotrwałego stosowania.
4. Inne zaburzenia psychiczne
- Zaburzenia lękowe – długotrwały stres i napięcie emocjonalne mogą z czasem prowadzić do depresji.
- Choroba afektywna dwubiegunowa – epizody depresyjne są jej częścią i mogą przypominać klasyczną depresję jednobiegunową.
- Zaburzenia osobowości – osoby z osobowością borderline, unikającą czy zależną często doświadczają epizodów depresyjnych.
- Zaburzenia odżywiania – anoreksja i bulimia mogą prowadzić do depresji ze względu na wycieńczenie organizmu i psychiczne skutki obsesyjnej kontroli nad jedzeniem.
5. Czynniki biologiczne i genetyczne
- Depresja może być dziedziczna – jeśli ktoś w rodzinie na nią chorował, ryzyko zachorowania jest wyższe.
- Zaburzenia w działaniu neuroprzekaźników (serotoniny, dopaminy, noradrenaliny) mogą sprawiać, że dana osoba ma większą skłonność do depresji, nawet jeśli nie przeżyła żadnej poważnej traumy.
- Braki witaminowe (np. niedobór witaminy D, B12 czy kwasu foliowego) również mogą wpływać na nastrój.
6. Przewlekły stres i przeciążenie psychiczne
- Codzienny stres związany z pracą, rodziną czy zobowiązaniami może stopniowo prowadzić do wyczerpania psychicznego i depresji.
- Perfekcjonizm, wysoka wrażliwość i trudności z radzeniem sobie z emocjami mogą zwiększać podatność na depresję.
7. Brak snu i niezdrowy styl życia
- Niedobór snu zaburza funkcjonowanie mózgu i może prowadzić do pogorszenia nastroju.
- Brak aktywności fizycznej i złe odżywianie mogą wpływać na poziom hormonów i neuroprzekaźników, zwiększając ryzyko depresji.
Źródła
- Wanot, B., Szczygieł, B., Wanot, W., & Magerčiaková, M. (2019). Depression-types and treatment of depression. Scientific Journal of Polonia University, 32(1), 121-130.
Dowiedz się więcej:
- Jak depresja zmienia człowieka?
- Nieleczona depresja: objawy
- Jak zachowuje się osoba z depresją?
- Silna depresja: objawy fizyczne
