Twoje dziecko ciągle coś poprawia, myje ręce po kilka razy, dopytuje o to samo w nieskończoność albo wpada w rozpacz, gdy coś nie pójdzie zgodnie z planem?
Zastanawiasz się, czy to jeszcze „etap” czy już coś, co wymaga pomocy?
Jeśli masz wątpliwości – nie jesteś sam.
Zobacz, czym jest nerwica natręctw u dzieci (czyli OCD) i jak rozpoznać, że to coś więcej niż dziecięce przyzwyczajenie.
Kluczowe wnioski
- OCD to zaburzenie, w którym dziecko zmaga się z natrętnymi myślami (obsesjami) oraz przymusem wykonywania określonych czynności (kompulsji), aby złagodzić lęk.
- Objawy obejmują rytuały, które stają się przymusowe i uciążliwe, takie jak: wielokrotne mycie rąk, uporządkowywanie przedmiotów, powtarzanie pytań czy lęk przed zarazkami.
- Główną formą wsparcia jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT) z udziałem dziecka i konsultacjami dla rodziców, czasem wspierana leczeniem farmakologicznym.
- W OCD rytuały są sztywne, powtarzalne, wywołują silny niepokój przy ich przerwaniu i zaczynają zaburzać codzienne funkcjonowanie dziecka; są więc skrajnością dla zwykłych nawyków.
Czym jest nerwica natręctw (OCD) u dzieci?
Nerwica natręctw, czyli zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (ang. OCD – obsessive-compulsive disorder), to stan, w którym dziecko doświadcza natrętnych myśli (obsesji) i/lub przymusu wykonywania pewnych czynności (kompulsji), żeby poradzić sobie z lękiem.
To nie są „dziwactwa” ani sposób zwracania na siebie uwagi.
Dla dziecka to realny stres – ma poczucie, że musi coś zrobić lub sprawdzić, bo inaczej wydarzy się coś złego.
I często samo nie rozumie, dlaczego tak się dzieje.
Jak może to wyglądać w praktyce? Przykłady z życia
Oto niektóre z często obserwowanych objawów u dzieci ze stwierdzonym zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym.
1. Wielokrotne mycie rąk lub ciała
Dziecko myje ręce przez kilka minut, bardzo dokładnie, po każdym dotknięciu „czegoś brudnego” – np. klamki, kluczy, ubrań.
Czasem skóra bywa już czerwona, ale dziecko nie może przestać.
2. Rytuały przy zasypianiu lub ubieraniu się
Dziecko musi wykonać czynności w dokładnie takiej samej kolejności – np. najpierw prawa noga, potem lewa, podciąganie skarpetek po równo, a jeśli coś się „nie zgadza”, zaczyna od nowa.
3. Powtarzające się pytania i potrzeba zapewnień
Dziecko zadaje to samo pytanie dziesiątki razy dziennie – np. „Na pewno się nic nie stanie?”, „Jesteś pewien, że nie zapomnisz mnie odebrać?”, „Na pewno zamknąłem drzwi?”.
4. Lęk przed zarazkami, krzywdą, katastrofą
Dziecko przeżywa silny niepokój, że coś się stanie – rodzicom, sobie, zwierzakowi – i próbuje temu zapobiec poprzez konkretne zachowania (np. nie może dotknąć czegoś „nieczystego”, bo wtedy mama może zachorować).
5. Układanie przedmiotów w określony sposób
Zabawki, książki, długopisy muszą leżeć idealnie równo, w jednej linii.
Jeśli ktoś je przestawi, dziecko się złości, niepokoi lub płacze.
Nie dlatego, że „lubi porządek” – tylko czuje przymus.
Co odróżnia nerwicę natręctw u dzieci od zwykłych nawyków?
Dzieci miewają różne rytuały – to normalne.
Ale jeśli:
- zachowania są sztywne, natrętne i powtarzają się codziennie,
- dziecko czuje silny lęk lub napięcie, jeśli nie może ich wykonać,
- rytuały zaczynają przeszkadzać w codziennym życiu (np. opóźniają wyjście do szkoły, utrudniają zasypianie, powodują konflikty),
to warto skonsultować się z psychoterapeutą dziecięcym.
Im wcześniej, tym lepiej – nie dlatego, że „coś jest z dzieckiem nie tak”, ale żeby nie musiało z tym walczyć samo.
Jak wygląda pomoc?
Psychoterapeuci pracujący z dziećmi z OCD najczęściej stosują terapię poznawczo-behawioralną (CBT), która pomaga dziecku:
- rozpoznać, co wywołuje lęk,
- zrozumieć mechanizm natręctw,
- nauczyć się stopniowo ograniczać kompulsje i radzić sobie inaczej.
Dla rodziców często prowadzone są też konsultacje – bo sposób, w jaki reagujesz na zachowania dziecka, ma duże znaczenie.
Nikt nie oczekuje, że zrobisz wszystko sam.
Czasem do leczenia OCD u dzieci włączona jest także farmakoterapia.
Nerwica natręctw u dzieci to nie „wymysły” ani „faza”, którą można przeczekać.
To realne cierpienie, które dziecko często próbuje ukryć, bo samo nie rozumie, co się z nim dzieje.
Jeśli widzisz, że coś je niepokoi, że „musi” robić coś w określony sposób, mimo że nie chce – to dobry moment, żeby poszukać wsparcia.
Psychoterapia może pomóc nie tylko dziecku, ale całej rodzinie odzyskać spokój.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- (2016). Cognitive behavioral and pharmacological treatments of OCD in children: A systematic review and meta-analysis. Journal of anxiety disorders, 43, 58-69 . https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2016.08.003.
Dowiedz się więcej
- Nerwica natręctw – objawy i sposoby leczenia
- Nerwica – rodzaje, objawy i leczenie
- OCD (zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne): czym są i jak je leczyć
- Terapia poznawczo-behawioralna w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (OCD)
