Stany lękowe to powszechny problem, który może znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie.
Towarzyszą im: silne uczucie przerażenia, reakcje somatyczne organizmu, takie jak przyspieszone bicie serca, drżenie czy problemy z koncentracją, a w skrajnych przypadkach – ataki paniki.
Według badań przeprowadzonych w Polsce na grupie 10 tysięcy osób, aż 10% respondentów zmaga się z nerwicą, co czyni ją jednym z najczęstszych zaburzeń psychicznych.
Jeśli doświadczasz takich objawów, kluczowe jest szukanie pomocy – ale kogo wybrać: psychologa czy psychiatrę?
Kluczowe wnioski
- Psycholog wspiera pacjenta w zrozumieniu przyczyn lęku i stosuje psychoterapie, takie jak CBT czy psychodynamiczna, bez stosowania leków.
- Psychiatra diagnozuje zaburzenia, przepisuje leki i w razie potrzeby kieruje na psychoterapię, szczególnie przy nasilonych objawach zagrażających zdrowiu.
- Najlepsze efekty osiąga się poprzez równoczesne stosowanie psychoterapii i farmakoterapii, co pozwala łagodzić objawy i pracować nad przyczynami lęku.
- Stany lękowe wynikają z trudnych doświadczeń i konfliktów emocjonalnych, manifestując się zarówno psychicznymi, jak i fizycznymi objawami, które mogą zaburzać codzienne funkcjonowanie.
Zrozumienie stanów lękowych: przyczyny i objawy
Stany lękowe często wynikają z trudnych sytuacji życiowych, takich jak zmiany, choroby, zagrożenia czy śmierć bliskich.
Mogą być wywołane przez głęboki uraz psychiczny lub długotrwały konflikt wewnętrzny, prowadzący do frustracji i tłumienia emocji.
Lęk staje się dominujący, przejmując kontrolę nad życiem, i może ewoluować w fobie lub zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne.
Objawy obejmują nie tylko emocjonalne przerażenie, ale też fizyczne reakcje, jak bóle jelit, bezsenność, apatię czy trudności z koncentracją.
Jeśli te symptomy zakłócają codzienne funkcjonowanie – pracę, relacje czy odpoczynek – nie zwlekaj z konsultacją.
Wczesna interwencja zapobiega nawrotom i zmianom strukturalnym w mózgu, które mogą pogorszyć ten stan.
Rola psychologa w leczeniu stanów lękowych
Psycholog to specjalista z wykształceniem magisterskim w dziedzinie psychologii, skupiający się na zrozumieniu psychiki, zachowań i relacji społecznych.
Nie jest lekarzem, więc nie przepisuje leków, ale oferuje wsparcie emocjonalne, diagnozę problemów psychicznych poprzez testy i konsultacje.
W kontekście stanów lękowych psycholog pomaga odkryć głębokie przyczyny ich wystąpienia – na przykład doświadczenia z dzieciństwa, błędne przekonania czy nieefektywne strategie radzenia sobie ze stresem.
Stosuje metody terapeutyczne, takie jak nurt poznawczo-behawioralny (CBT), który uczy nowego sposobu myślenia i reakcji na lęk, czy nurt psychodynamiczny, eksplorujący podświadome konflikty.
Jeśli Twoje lęki są łagodne lub krótkotrwałe, psycholog może być idealnym pierwszym krokiem.
Na przykład w sytuacjach codziennego stresu, problemów w relacjach czy nieprzepracowanych traum, zapewni empatię, wysłuchanie i praktyczne narzędzia do zmiany.
Wizyta u psychologa zaczyna się od rozmowy o Twoich doświadczeniach, bez presji – kluczowe jest budowanie zaufania i poczucia bezpieczeństwa.
Jeśli psycholog zauważy potrzebę głębszej terapii, może skierować Cię dalej do psychoterapeuty lub psychiatry.
Badania wskazują, że psychoterapia jest szczególnie skuteczna w zapobieganiu nawrotom, a leki łagodzą objawy.
Sprawdź, czy cierpisz na lękiRola psychiatry w leczeniu stanów lękowych
Psychiatra to lekarz ze specjalizacją w psychiatrii.
Ma uprawnienia do stawiania oficjalnej diagnozy, przepisywania leków i zlecania badań, by wykluczyć przyczyny somatyczne, takie jak problemy z tarczycą czy niedobory witamin.
W stanach lękowych psychiatra często zaczyna od farmakoterapii – leków antydepresyjnych lub przeciwlękowych (te drugie krótkoterminowo, by uniknąć uzależnienia).
To podejście jest kluczowe przy silnych, przewlekłych objawach, jak utrata kontroli nad lękiem, napady paniki czy myśli samobójcze, które zagrażają zdrowiu.
Udaj się do psychiatry w pierwszej kolejności, jeśli objawy są nasilone i wpływają na codzienne życie – na przykład, gdy lęk uniemożliwia wyjście z domu czy pracę.
Psychiatra oceni Twój stan, uwzględniając interakcje z innymi lekami, i może skierować Cię na psychoterapię.
Wizyta obejmuje pytania o objawy, historię zdrowia i codzienne funkcjonowanie, wszystko w atmosferze poufności i bez osądu.
Psychiatra pomaga ustabilizować stan, by dalsza terapia była skuteczna.
Połączenie terapii: najskuteczniejsza strategia
Najlepsze efekty w leczeniu stanów lękowych daje połączenie farmakoterapii z psychoterapią.
Leki łagodzą objawy, umożliwiając pracę nad przyczynami, co zapobiega nawrotom.
Psychiatrzy często zalecają terapię obok leków, a psycholodzy współpracują z lekarzami dla kompleksowej opieki.
W Polsce, gdzie problemy psychiczne dotykają co piątego dorosłego, takie podejście jest szczególnie ważne.
Nurty jak CBT czy ACT (terapia akceptacji i zaangażowania) oferują konkretne narzędzia do pracy i zmiany.
Podsumowanie
Stany lękowe nie muszą dominować Twojego życia – psycholog pomoże zrozumieć i zmienić wzorce myślenia, a psychiatra zapewni medyczne wsparcie.
Niezależnie od wyboru, kluczowe jest poczucie bezpieczeństwa i empatii ze strony specjalisty.
Jeśli zmagasz się z lękiem, umów wizytę już dziś – to inwestycja w Twoje zdrowie i jakość życia.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Bandelow B, Reitt M, Röver C, Michaelis S, Görlich Y, Wedekind D. Efficacy of treatments for anxiety disorders: a meta-analysis. Int Clin Psychopharmacol. 2015 Jul;30(4):183-92.
- Carpenter JK, Andrews LA, Witcraft SM, Powers MB, Smits JAJ, Hofmann SG. Cognitive behavioral therapy for anxiety and related disorders: A meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Depress Anxiety. 2018 Jun;35(6):502-514.
- Lee HJ, Stein MB. Update on treatments for anxiety-related disorders. Curr Opin Psychiatry. 2023 Mar 1;36(2):140-145.
Dowiedz się więcej
- Stany lękowe: objawy, przyczyny i leczenie
- Domowe sposoby na stany lękowe
- Jak pomóc osobie, która ma stany lękowe?
- CBT na zaburzenia lękowe
- Psycholog a psychiatra i psychoterapeuta – czym się różnią i do kogo się zgłosić?
