Dobry psychoterapeuta – jak go znaleźć i rozpoznać?

Decyzja o podjęciu terapii to często pierwszy krok ku zmianie.

Ale jak upewnić się, że trafisz na specjalistę, który naprawdę ci pomoże?

Nie każdy psychoterapeuta jest równie skuteczny – niektórzy mogą nie mieć odpowiednich kwalifikacji, inni mogą po prostu do ciebie nie pasować. 

Jak wybrać dobrego psychoterapeutę? 

Jakimi kryteriami kierować się w doborze specjalisty, przed którym mamy się otworzyć i zaufać?

Kim jest psychoterapeuta?

Psychoterapeuta to osoba z wykształceniem wyższym, która posiada niezbędne kompetencje, wiedzę i doświadczenie potrzebne do prowadzenia psychoterapii.

Psychoterapeuta to niejedyny specjalista od zdrowia psychicznego.

Jak więc odróżnić go od psychologa i psychiatry?

Psychoterapeuta ma wykształcenie psychologiczne i działa w wybranym nurcie terapeutycznym.

Jego praca polega głównie na prowadzeniu psychoterapii (indywidualnych lub grupowych).

Psychologiem nazywamy osobę, która ukończyła jednolite studia magisterskie na kierunku psychologicznym.

Może specjalizować się w jakiejś dziedzinie (np. psychologia sądowa, psychologia pracy, psychoseksuologia).

Praca psychologa niekoniecznie obejmuje psychoterapię, lecz na przykład doradztwo psychologiczne, orzekanie, opiniowanie i diagnozę psychologiczną.

Psychiatra to lekarz, który specjalizuje się w leczeniu zaburzeń i chorób psychicznych.

Jedynie lekarz może przepisywać leki na receptę.

Jedna osoba może być jednocześnie psychologiem i psychoterapeutą lub psychiatrą i psychoterapeutą.

Łączenie tych profesji wcale nie należy do rzadkości.

Jak szybko rozpoznać dobrego psychoterapeutę?

Jak szybko ocenić, czy masz do czynienia z dobrym terapeutą?

Oto najważniejsze kryteria.

Ma odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie

Dobry psychoterapeuta powinien:

• Posiadać ukończone studia psychologiczne lub medyczne oraz dodatkowe, kilkuletnie szkolenie psychoterapeutyczne w konkretnym nurcie (np. poznawczo-behawioralnym, psychodynamicznym, humanistycznym).
• Być w trakcie lub po certyfikacji w uznanym towarzystwie psychoterapeutycznym (np. Polskie Towarzystwo Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej, Polskie Towarzystwo Psychologiczne).
• Mieć doświadczenie w pracy z problemem, z którym się zgłaszasz. Na przykład w przypadku zaburzeń lękowych lepszy będzie terapeuta poznawczo-behawioralny niż specjalista od terapii rodzinnej.

Informacje o powyższych kwestiach powinny być łatwo dostępne (na przykład na stronie internetowej lub informacja taka powinna być udzielona w gabinecie psychoterapeuty).

W naszym Centrum zadbaliśmy o widoczność i pełen wgląd pacjentów do takich informacji.

Naszym celem jest skuteczna pomoc.

Cieszymy się więc, że nasze rozwiązania zbierają pozytywne opinie: “rzetelny opis sylwetek poszczególnych terapeutów pozwala dokonać wyboru zgodnie z własnymi potrzebami”, i przynoszą zamierzone korzyści, czyli ułatwiają wybór odpowiedniego terapeuty dla danej osoby. 

Pracuje w określonym nurcie terapeutycznym

Profesjonalny terapeuta zawsze jasno określa, jakim podejściem się kieruje i czego można się spodziewać po spotkaniach.

Powinien wyjaśnić, jak wygląda proces terapii, jakie metody stosuje oraz ile czasu może potrwać leczenie.

Prowadzi terapię zgodnie z zasadami etyki

Dobry terapeuta:

• Nie ocenia pacjenta – zamiast tego stara się zrozumieć jego sytuację.
• Nie narzuca rozwiązań – pomaga znaleźć własne odpowiedzi.
• Nie przekracza granic – nie wchodzi w relacje prywatne, nie dzieli się osobistymi opiniami w sposób, który mógłby wpływać na decyzje pacjenta.
• Zapewnia dyskrecję – nie ujawnia treści sesji bez zgody pacjenta.

W Pokonaj Lęk kładziemy na te aspekty szczególny nacisk, dlatego przeprowadzamy wymagające rekrutacje (jedynie 1 na 25 osób zostaje przez nas zatrudniana).

Ponadto przeprowadzamy szkolenia wstępne i regularne superwizje.

Z dużą więc przyjemnością słyszymy od naszych klientów, że: “Mogłam się otworzyć, nikt mnie nie oceniał i nie krytykował. Do tego był konkretny plan, który zadziałał!”. 

Podlega superwizji

Każdy profesjonalny terapeuta regularnie konsultuje swoją pracę z bardziej doświadczonym specjalistą.

Superwizja pomaga zachować wysoką jakość terapii i uniknąć błędów.

Jeśli terapeuta mówi, że nie potrzebuje superwizji – to sygnał ostrzegawczy.

Tworzy atmosferę bezpieczeństwa

Dobra terapia opiera się na relacji opartej na zaufaniu.

Jeśli już po pierwszej sesji czujesz się swobodnie, masz wrażenie, że terapeuta słucha, nie ocenia i nie spieszy się – to dobry znak.

Jeśli natomiast czujesz presję, nie możesz się otworzyć lub masz wrażenie, że twoje uczucia są bagatelizowane, warto rozważyć inną osobę.

Ma pozytywne opinie

Źródłem wiedzy o pracy i osobowości danego terapeuty mogą być opinie osób, które skorzystały już z jego pomocy.

Najlepiej opierać się na poleceniach osobistych – od osób, które znają psychoterapeutę, korzystały z jego usług lub ich bliscy korzystali.

Cenne są też opinie na temat terapeutów na stronach internetowych.

Również nasi specjaliści otrzymują podobne recenzje, np. “Pani Martyna to cudowna osoba, profesjonalista w każdym tego słowa znaczeniu.”, “Pani Kinga jest jak anioł, dala mi nadzieję i wiarę w siebie. DZIĘKUJĘ” albo “Polecam Panią Marceline bardzo mi pomogła z moimi problemami”.

Jeśli masz wątpliwości warto zaznajomić się z opisem psychoterapeuty na swój temat – jeśli czujesz, że opis jest autentyczny, w jakiś sposób Ci bliski, to zazwyczaj dobry znak.

Uwaga! Czerwone flagi u psychoterapeuty

Nie każdy, kto nazywa się psychoterapeutą, rzeczywiście nim jest.

Niektórzy działają bez odpowiednich kwalifikacji, inni – mimo wykształcenia – prowadzą terapię w sposób nieetyczny lub nieskuteczny.

Oto najważniejsze sygnały ostrzegawcze, które powinny wzbudzić twoją czujność.

Brak formalnych kwalifikacji

Jeśli terapeuta nie ukończył szkoły psychoterapeutycznej, nie ma certyfikacji lub unika rozmowy o swoim wykształceniu – to znak, że coś jest nie tak. 

Niestety, w Polsce nie ma prawnej regulacji zawodu psychoterapeuty, więc może się zdarzyć, że ktoś określa się tym mianem, mimo że nie posiada odpowiednich kompetencji.

Niejasne zasady terapii

Zanim rozpoczniesz terapię, terapeuta powinien jasno określić:

• Jak będzie wyglądał proces terapii.
• Jakie techniki stosuje i dlaczego.
• Ile mogą trwać sesje i jak często będą się odbywać.
• Jakie są zasady odwoływania wizyt i płatności.

Jeśli nie ma przejrzystych zasad lub terapeuta wprowadza chaos i niespójność w pracy, może to świadczyć o braku profesjonalizmu.

Przekraczanie granic

Psychoterapeuta nie jest twoim przyjacielem ani mentorem.

Jeśli zauważysz, że:

• Terapeuta opowiada o swoim życiu prywatnym i dzieli się osobistymi historiami,
• Próbuje narzucać ci swoje wartości i poglądy,
• Robi niestosowne komentarze dotyczące twojego wyglądu, życia prywatnego lub decyzji,
• Proponuje spotkania poza gabinetem (np. w restauracji),
• Flirtuje lub wykazuje jakiekolwiek oznaki nieprofesjonalnego zachowania – to znak, że warto natychmiast przerwać terapię.

Obiecywanie szybkiego „wyleczenia”

Psychoterapia to proces, który wymaga czasu.

Jeśli terapeuta zapewnia, że „rozwiąże wszystkie twoje problemy w kilka sesji”, „wyleczy depresję w miesiąc” lub „gwarantuje 100% skuteczności” – podchodź do tego sceptycznie.

Prawdziwa terapia opiera się na wspólnej pracy, a nie na cudownych receptach.

Wzbudzanie poczucia winy lub zależności

Dobry terapeuta pomaga ci stawać się bardziej niezależnym, a nie uzależnia od siebie.

Jeśli terapeuta:

• Mówi, że bez niego nie dasz sobie rady,
• Bagatelizuje twoje uczucia, mówiąc „nie przesadzaj” lub „inni mają gorzej”,
• Stosuje szantaż emocjonalny, np. „Jeśli przerwiesz terapię, to znak, że się poddajesz” – to wyraźny sygnał ostrzegawczy.

Brak postępów i złe samopoczucie po sesjach

Czasem terapia może być trudna, ale jeśli:

• Po każdej sesji czujesz się gorzej, zamiast lepiej,
• Nie widzisz żadnych zmian w swoich myślach, emocjach czy zachowaniu,
• Masz wrażenie, że „kręcicie się w kółko” i terapeuta nie proponuje żadnych nowych narzędzi ani rozwiązań – to może oznaczać, że terapia nie działa lub terapeuta nie jest odpowiedni.

Unikanie superwizji i pracy nad sobą

Profesjonalni terapeuci uczą się przez całe życie.

Regularna superwizja jest standardem w tym zawodzie.

Jeśli terapeuta twierdzi, że „wie już wszystko” i nie potrzebuje konsultacji – to może oznaczać brak chęci do rozwoju i refleksji nad własną pracą.

Co zrobić, jeśli trafisz na złego terapeutę?

Jeśli masz wątpliwości co do jakości terapii, warto:

1. Porozmawiać z terapeutą – zapytać o cel terapii, jej przebieg i skuteczność.
2. Skonsultować się z innym specjalistą – czasem rozmowa z drugim terapeutą pozwala lepiej ocenić sytuację.
3. Przerwać terapię – jeśli czujesz, że nie pomaga ci lub wręcz szkodzi, masz prawo zakończyć ją w każdej chwili, bez żadnych wyjaśnień.

Wybór odpowiedniego psychoterapeuty to klucz do skutecznej terapii.

Jeśli coś budzi twoje wątpliwości – warto im zaufać i szukać osoby, z którą będziesz czuć się komfortowo i bezpiecznie.

Cechy dobrego psychoterapeuty

Samo bycie psychoterapeutą nie musi jeszcze świadczyć o tym, że dany psychoterapeuta jest dobry w tym co robi.

Zanim zdecydujemy się na terapię u danej osoby warto sprawdzić kilka kwestii, które umożliwią nam dokonanie trafnego wyboru.

Etyka pracy

Psychoterapeuci działają w ramach etyki pracy, którą regulują kodeksy towarzystw do których należą.

Są to wskazówki i zasady, które zapewniają wysoki standard świadczonych usług.

Zazwyczaj zakres norm i zasad etycznych jest zbliżony i obejmuje kwestie poufności, bezpieczeństwa oraz relacji terapeutycznej.

To, czy dany psychoterapeuta stosuje się do panujących w zawodzie etycznych zasad najłatwiej stwierdzić już podczas pierwszych kontaktów.

Zwróć szczególną uwagę na to, czy spełniane są poniższe zasady.

Dobry psychoterapeuta:

• na początku terapii powinien zawrzeć kontrakt terapeutyczny przy Twojej świadomej zgodzie
• nie może dokonywać ocen moralnych i kierować się własnymi postawami (w tym wynikającymi z poglądów politycznych, religijnych, czy różnych uprzedzeń)
• nie może narzucać własnego systemu wartości,
• ma obowiązek wyjaśniać wszelkie kwestie dotyczących terapii – w tym jej cele, metody pracy i zasady finansowania
• musi zachowywać tajemnicę dotyczącą terapii – nie może informować osób postronnych o samym fakcie prowadzenia terapii danej osoby, a tym bardziej przybliżać jej przebiegu (z tej zasady wyłączona jest wymiana informacji z innymi osobami zaangażowanymi w leczenie (np. z psychiatrą) lub sytuacje skrajne, w których na przykład istnieje zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta albo dotyczy popełnienia przez niego przestępstwa)
• nie może nawiązywać osobistych lub intymnych relacji z osobą, której psychoterapię prowadzi
• nie powinien prowadzić psychoterapii osoby, z którą jest w bliskiej relacji lub która jest w bliskiej relacji z aktualnym pacjentem
• ma prawo odmówić terapii, jeśli stwierdzi, że nie jest w stanie rzetelnie pomóc

Warto sprawdzić czy psychoterapeuta lub Ośrodek nad którym się zastanawiasz w sposób jasny i otwarty komunikuje zasady i odwołuje się do kodeksów etycznych oraz przedstawia podstawowe wartości, którymi się kieruje.

W Pokonaj Lęk dbamy o dobro pacjentów podczas procesu terapii.

Wszelkie niezbędne informacje znajdziesz na naszej stronie internetowej.

I kiedy otrzymujemy takie informacje zwrotne: “Portal przyjazny pacjentowi.” czy “ Dobrze zorganizowana forma pomocy”, wiemy, że przyjęte przez nas zasady działają.  

Wszystko o psychoterapii

Relacja z klientem

Czasem „dobry” psychoterapeuta – czyli osoba wykwalifikowana, o wysokich standardach etycznych – nadal może nie być „dobra” dla nas.

Psychoterapia jest szczególną formą pomocy, w której bardzo duże znaczenie ma to, jak wygląda relacja między klientem, a psychoterapeutą.

Zdarza się, że między terapeutą a jego klientem po prostu brakuje nici porozumienia, zaufania i sympatii, co może negatywnie wpływać na pracę i wynik całej terapii.

W takiej sytuacji, choć niczyja to wina, warto poszukać innego terapeuty, w którego towarzystwie będziemy czuć się dobrze.

Ostatecznie terapia to ludzka relacja i bazowe zaufanie jest konieczne do jej powodzenia.

Aby sprawdzić, czy wybrany specjalista lub Ośrodek będzie do nas „pasował” warto udać się na przykład na niezobowiązujące spotkanie wstępne.

Możliwość skorzystania z darmowej, wstępnej konsultacji to dobra praktyka w Ośrodkach i u terapeutów, którzy cenią przede wszystkim jakość i efektywność prowadzonych procesów terapeutycznych.

Takie niezobowiązujące spotkanie to również okazja do zweryfikowania, czy aby na pewno to psychoterapia jest najlepszych sposobem na rozwiązanie naszych problemów (a nie zawsze tak przecież jest).

Pamiętaj, że powinnaś/powinieneś mieć podstawowe zaufanie do psychoterapeuty.

Jeżeli już po pierwszym spotkaniu czujesz, że nie będziesz umiał otworzyć się przed tą osobą – nic nie stoi na przeszkodzie, aby poszukać kogoś innego.

Pamiętaj jednak, że nie warto też wyciągać pochopnych wniosków.

Czasem to sama sytuacja psychoterapii wpływa na nas stresująco.

Zazwyczaj po kilku spotkaniach człowiek oswaja się z tą formą i zaczyna czerpać z niej satysfakcję.

Często sam charakter problemów oznacza, że nie będziemy się czuli dobrze i komfortowo od razu na spotkaniach i trzeba trochę czasu na odnalezienie się w tej sytuacji.

Psycholog online

Elastyczność w doborze psychoterapeuty

Na etapie wyboru specjalisty warto pamiętać też o pewnej kwestii – to, że psychoterapeuta jest dobry w swoim zawodzie, nie zawsze musi oznaczać, że będzie dobry dla nas.

Nawet najbardziej wykwalifikowany i doświadczony specjalista może po prostu nam nie odpowiadać.

Mimo etycznego działania, możemy nie czuć się przy nim dobrze i swobodnie.

Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić terapeutę.

Decydując się na spotkania u jednego specjalisty nie zobowiązujesz się do absolutnej wierności.

Jeśli czujesz, że z jakichś względów nie odpowiada Ci obecny terapeuta – możesz poszukać innego.

Umów się na psychoterapię

Podsumowanie

Psychoterapeuta to specjalista, którego zadaniem jest pracować z nami – naszymi przekonaniami, emocjami i zachowaniami.

Aby ta praca się powiodła, niezbędne są odpowiednie kwalifikacje, a także nawiązanie dobrej relacji między terapeutą a klientem.

Dobry psychoterapeuta spełnia poniższe warunki:

• posiada odpowiednie kwalifikacje i kompetencje
• stosuje się do przyjętych zasad etycznych
• wzbudza zaufanie
• rozumie pacjenta, umie dojrzeć, to czego nawet on sam może nie zauważać
• pomaga osiągać ustalone na początku terapii cele

FAQ

Czy cena sesji u dobrego terapeuty będzie zawsze najwyższa?

Nie, wysoka cena nie jest automatycznym wyznacznikiem jakości terapii, tak samo jak niższa cena nie oznacza braku kompetencji.

Na koszt sesji wpływa wiele czynników: doświadczenie terapeuty, ukończone szkolenia, regularna superwizja, forma pracy (online/stacjonarnie), lokalizacja gabinetu czy nurt terapeutyczny.

Aby znaleźć dobrego terapeutę dla siebie, sprawdź doświadczenie specjalisty w obszarze Twojej trudności i oceń swoje samopoczucie po konsultacji z nim.

Dlaczego po psychoterapii czuję się gorzej?

Złe samopoczucie nie zawsze oznacza, że terapia nie działa, może być wręcz przeciwnie, bo psychoterapia dotyka tematów, które były długo odsuwane, tłumione lub nierozpoznane. 

Więc kiedy zaczynasz je nazywać i przeżywać świadomie, przez moment będziesz czuć się gorzej, by następnie doświadczyć przełomu i czuć się lepiej.

Kiedy mogę zakończyć terapię?

Najczęstsze sygnały gotowości do zakończenia terapii to:

• lepsze rozumienie siebie i swoich reakcji
  
  
• większa stabilność emocjonalna
  
  
• poczucie sprawczości w codziennym życiu
  
  
• umiejętność radzenia sobie bez stałego wsparcia terapeuty

Jak pożegnać się z terapeutą?

Dobrze przeżyte zakończenie terapii często wzmacnia efekty całego procesu, zamiast je zamykać „na szybko”.

Możesz więc:

• powiedzieć, co było dla Ciebie ważne w tej relacji
  
  
• nazwać to, co zabierasz ze sobą z terapii
  
  
• podzielić się trudnymi i dobrymi momentami procesu

Czy terapeuta daje rady?

Rolą terapeuty nie jest mówienie, co masz zrobić, ale pomaganie Ci zrozumieć, czego naprawdę potrzebujesz i jakie masz możliwości wyboru – rady nie przynoszą trwałych zmian, więc terapeuci ich unikają.

Czy terapeuta może mówić o sobie?

Jeśli terapeuta decyduje się na odniesienie do własnego doświadczenia, robi to wyłącznie wtedy, gdy:

• służy to procesowi terapeutycznemu
  
  
• pomaga Ci lepiej zrozumieć siebie
  
  
• nie przesuwa uwagi z Ciebie na niego
  
  

Terapia to nie rozmowa towarzyska ani wymiana historii. To przestrzeń skoncentrowana na Tobie.

Czy terapeuta może mi polecić innego specjalistę?

Tak i jest to przejaw profesjonalizmu terapeuty.

Dzieje się tak wtedy, gdy:

• Twoje potrzeby wykraczają poza zakres jego kompetencji
  
  
• potrzebne jest wsparcie farmakologiczne
  
  
• zmiana formy pracy może być dla Ciebie korzystna

 

Źródła

• Opoczyńska-Morasiewicz, M., & Morasiewicz, J. (2015). Etyka i psychoterapia. Psychoterapia, (4 (175)).
• Aleksandrowicz, J. (2006). Psychoterapia: etyka-wartości-deontologia. Psychoterapia, (2 (137)).
• Kalici, Z., & PTP, P. (n.d.). Portal PTP – kodeks etyczno – zawodowy psychologa.