Czym się różni CBT od DBT?

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) i terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) to dwie popularne metody psychoterapii, które pomagają w leczeniu różnych trudności emocjonalnych i zaburzeń psychicznych. 

Choć mają wspólne korzenie i działają na podobnych zasadach, istnieją między nimi istotne różnice.

Zobacz, czym się różni CBT od DBT.

CBT – terapia poznawczo-behawioralna

CBT (ang. Cognitive Behavioral Therapy) koncentruje się na zmianie negatywnych wzorców myślenia i zachowania, które prowadzą do różnych trudności psychicznych.

Zakłada, że to nie same wydarzenia powodują nasze emocje, ale sposób, w jaki je interpretujemy.

Jeśli myśli są zniekształcone lub przesadnie negatywne, mogą wywoływać lęk, depresję czy stres.

Kluczowe założenia CBT:

• Myśli, emocje i zachowania są ze sobą powiązane – zmieniając sposób myślenia, można wpłynąć na samopoczucie i reakcje.
• CBT uczy rozpoznawania i zmiany negatywnych przekonań, które prowadzą do trudnych emocji.
• Stosuje techniki takie jak eksperymenty behawioralne, restrukturyzacja poznawcza i ekspozycja na lęk.
• Jest stosunkowo krótkoterminowa i skoncentrowana na teraźniejszych problemach.
• Najczęściej stosowana w leczeniu lęków, depresji, zaburzeń odżywiania oraz innych zaburzeń i trudności psychicznych.

CBT to logiczna i uporządkowana metoda pracy nad swoimi myślami i zachowaniami.

Jest skuteczna, dobrze przebadana i szeroko stosowana.

DBT – terapia dialektyczno-behawioralna

DBT (ang. Dialectical Behavior Therapy) to specjalistyczna odmiana CBT, opracowana przez Marshę Linehan, początkowo dla osób z borderline (BPD), ale skuteczna także w innych zaburzeniach.

DBT łączy klasyczne techniki CBT z elementami uważności i akceptacji emocji.

Kluczowe założenia DBT:

• Głównym celem jest regulacja emocji i nauka radzenia sobie z impulsywnością.
• Opiera się na podejściu dialektycznym – łączy zmianę (CBT) z akceptacją (uważność, mindfulness).
• Uczy umiejętności społecznych, asertywności i radzenia sobie ze stresem.
• Pomaga w sytuacjach, gdy emocje są bardzo intensywne i trudne do kontrolowania.
• Składa się z czterech modułów:
  1. Uważność (mindfulness) – skupienie się na chwili obecnej bez oceniania.
  2. Tolerancja dystresu – radzenie sobie z kryzysem bez uciekania w szkodliwe strategie (np. samookaleczenia).
  3. Regulacja emocji – lepsze rozumienie i zarządzanie swoimi emocjami.
  4. Efektywność interpersonalna – budowanie zdrowych relacji, wyrażanie swoich potrzeb bez konfliktów.

DBT jest szczególnie pomocna dla osób, które:

• mają silne, gwałtowne emocje,
• często wpadają w skrajności (np. idealizowanie i deprecjonowanie ludzi),
• mają impulsywne zachowania (samookaleczenia, wybuchy złości),
• zmagają się z trudnymi relacjami.

CBT vs. DBT – najważniejsze różnice

Główny cel

• CBT: Skupia się na zmianie myślenia i zachowania poprzez identyfikację i modyfikację negatywnych wzorców myślowych.
• DBT: Koncentruje się na regulacji emocji, łącząc elementy zmiany (CBT) z akceptacją (uważność, mindfulness).

Główne obszary pracy

• CBT: Analizuje, jak myśli wpływają na emocje i zachowanie, ucząc zdrowszych schematów myślowych.
• DBT: Kładzie nacisk na zarządzanie emocjami i budowanie zdrowych relacji interpersonalnych.

Stosowane techniki

• CBT: Restrukturyzacja poznawcza (zmiana negatywnego myślenia), ekspozycja (stopniowe oswajanie się z lękiem), ćwiczenia behawioralne.
• DBT: Uważność (mindfulness), tolerancja dystresu (techniki radzenia sobie w kryzysie), regulacja emocji i efektywność interpersonalna.

Dla kogo?

• CBT: Najczęściej stosowana w leczeniu depresji, lęków, OCD, PTSD oraz innych zaburzeń psychicznych związanych z negatywnym myśleniem.
• DBT: Zalecana dla osób z intensywnymi emocjami, zaburzeniem osobowości borderline, impulsywnością, skłonnością do samookaleczeń czy trudnościami w relacjach.

Podejście terapeutyczne

• CBT: Opiera się na logicznej analizie myśli i wprowadzaniu stopniowych zmian w zachowaniu.
• DBT: Łączy pracę nad zmianą z akceptacją emocji, ucząc równowagi między kontrolą a dopuszczaniem uczuć.

CBT, czy DBT – która terapia jest lepsza?

To zależy od problemu, z którym się zmagasz.

CBT będzie najlepsza, jeśli masz negatywne myśli, lęki, depresję i chcesz nauczyć się je kontrolować.

DBT sprawdzi się u osób z silnymi emocjami, impulsywnością i trudnościami w relacjach.

Niektóre osoby korzystają z obu metod – np. najpierw pracują nad myślami za pomocą CBT, a potem uczą się regulacji emocji w DBT.

Najlepiej skonsultować się z terapeutą, który pomoże dobrać odpowiednią metodę do Twojej sytuacji.

Czy terapię poznawczo-behawioralną i DBT można stosować jednocześnie?

Tak, CBT i DBT można łączyć, a w niektórych przypadkach jest to nawet zalecane.

Obie terapie mają wspólne elementy, ale skupiają się na różnych aspektach pracy nad sobą.

Połączenie CBT i DBT może przynieść najlepsze efekty u osób, które zmagają się zarówno z negatywnymi wzorcami myślowymi, jak i trudnościami w regulacji emocji.

Kiedy warto połączyć CBT i DBT?

• Jeśli masz negatywne myśli i niską samoocenę, ale jednocześnie odczuwasz silne emocje, impulsywność lub skłonność do destrukcyjnych zachowań.
• Jeśli cierpisz na zaburzenie osobowości borderline (BPD) lub inne trudności emocjonalne, a dodatkowo zmagasz się z lękiem, depresją lub obsesyjnymi myślami.
• Jeśli masz problemy z przetwarzaniem i akceptowaniem swoich emocji, a jednocześnie potrzebujesz nauczyć się bardziej racjonalnego podejścia do myślenia.
• Jeśli masz skłonność do katastroficznych myśli i paniki, a jednocześnie często odczuwasz silne napięcie emocjonalne i trudności w relacjach z innymi.

Jak wygląda połączenie CBT i DBT w praktyce?

• Najpierw praca z CBT: Wiele osób zaczyna od klasycznej terapii poznawczo-behawioralnej, która pomaga zidentyfikować i zmienić szkodliwe schematy myślowe oraz lękowe reakcje.
• Następnie DBT jako uzupełnienie: Gdy pacjent lepiej rozumie swoje myśli i ma podstawowe umiejętności radzenia sobie z lękiem, DBT może pomóc w nauce zarządzania intensywnymi emocjami i budowania lepszych relacji.
• Terapia równoległa: Czasami CBT i DBT są stosowane jednocześnie – np. pacjent uczęszcza na terapię CBT indywidualnie, a równocześnie bierze udział w grupowych zajęciach DBT, gdzie uczy się uważności i tolerancji dystresu.
• Terapeuci łączący CBT i DBT: Coraz więcej terapeutów specjalizuje się w obu podejściach, dostosowując metody pracy do indywidualnych potrzeb pacjenta. W praktyce oznacza to, że w trakcie terapii mogą wykorzystywać elementy obu metod – np. pracując nad zmianą myśli (CBT), a jednocześnie ucząc regulacji emocji i uważności (DBT).

Dowiedz się więcej:

• Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): kompleksowy przewodnik
• Jaka terapia jest najskuteczniejsza?
• Ile trwa psychoterapia?
• Ile trwa terapia poznawczo-behawioralna?
• Po jakim czasie widać efekty terapii?
• Jaki nurt psychoterapii wybrać?
• Terapia poznawczo-behawioralna online

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Założycielka Centrum Psychoterapii “Pokonaj Lęk”   Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej