Zespół stresu pourazowego (PTSD) to coś więcej niż trudne wspomnienia.
To głęboki ślad, jaki pozostawia w psychice wydarzenie, które przekroczyło możliwości danej osoby do poradzenia sobie z nim.
Uporczywe napięcie, flashbacki, unikanie, nadmierna czujność czy problemy ze snem mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy, a nawet lat po traumatycznym doświadczeniu.
Dobrą wiadomością jest to, że PTSD można skutecznie leczyć.
Jednym z najlepiej przebadanych i najczęściej rekomendowanych podejść jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT).
To metoda konkretna, uporządkowana i – co najważniejsze – skuteczna.
Zobacz, jak działa CBT na PTSD.
Czym jest PTSD (zespół stresu pourazowego)?
Zespół stresu pourazowego (z ang. post-traumatic stress disorder) to zaburzenie psychiczne, które może rozwinąć się po silnym doświadczeniu zagrażającym zdrowiu lub życiu – własnemu lub cudzej osoby.
PTSD może pojawić się po wypadku, napaści, przemocy fizycznej lub seksualnej, nagłej stracie, poronieniu, katastrofie, wojnie, a także po wieloletnim życiu w napięciu czy zaniedbaniu emocjonalnym.
Objawy PTSD mogą obejmować:
- natrętne wspomnienia, przebłyski (tzw. flashbacki), koszmary senne
- silne napięcie i nadmierną czujność, nawet w pozornie bezpiecznych sytuacjach
- unikanie tematów, miejsc, ludzi lub emocji związanych z traumą
- trudności z koncentracją, snem, wybuchy złości, poczucie odrętwienia
- wstyd, poczucie winy, negatywny obraz siebie
- uczucie „odłączenia” od świata, trudności w relacjach
Nie każdy, kto doświadczył trudnego wydarzenia, będzie miał PTSD.
Ale jeśli objawy nie mijają po kilku tygodniach i znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie – warto poszukać pomocy.
Jak działa terapia poznawczo-behawioralna?
CBT to podejście terapeutyczne, które koncentruje się na związku między myślami, emocjami a zachowaniem.
W PTSD umysł nie przetworzył traumatycznego doświadczenia w zdrowy sposób – dlatego wspomnienia wracają nagle, bez ostrzeżenia, z taką samą siłą emocjonalną jak w chwili zdarzenia.
CBT pomaga:
- zrozumieć, jak działa PTSD i dlaczego objawy się utrzymują,
- zmniejszyć unikanie, które podtrzymuje lęk i napięcie,
- oswoić bolesne wspomnienia, by przestały przytłaczać,
- zmienić przekonania typu „to była moja wina” czy „świat jest niebezpieczny”,
- nauczyć się technik regulowania emocji i napięcia.
Terapia poznawczo-behawioralna jest procesem aktywnym – często obejmuje ćwiczenia między sesjami, ekspozycję (czyli stopniowe mierzenie się z tym, co wywołuje lęk), a także pracę nad przekonaniami, które utrudniają powrót do równowagi.
Ile sesji CBT potrzeba na leczenie PTSD?
Nie ma jednej odpowiedzi, ale w większości przypadków leczenie PTSD przy użyciu CBT trwa od 8 do 20 sesji.
W przypadku łagodniejszych objawów wystarczająca może być krótsza terapia.
U osób, które doświadczyły wielu traum lub mają współistniejące trudności (np. depresję, uzależnienie), proces może być dłuższy i bardziej złożony.
Najważniejsze jest to, że czas trwania terapii dostosowuje się do Twoich potrzeb i tempa.
Terapeuta na bieżąco omawia z Tobą postępy i wspólnie ustalacie, jak długo warto kontynuować pracę.
Jakie metody CBT stosuje się przy PTSD?
CBT to szeroka metoda, która zawiera różne podejścia specjalistycznie dostosowane do traumy.
Najczęściej stosowane to:
CBT-T (Trauma-Focused CBT) – terapia poznawczo-behawioralna ukierunkowana na traumę. Łączy elementy psychoedukacji, pracy z emocjami i stopniowego oswajania wspomnień. Często stosowana u dzieci, młodzieży i dorosłych.
Prolonged Exposure (PE) – metoda polegająca na bezpiecznej konfrontacji z bolesnymi wspomnieniami oraz sytuacjami, które pacjent stara się unikać. Z czasem lęk słabnie, a mózg przetwarza wydarzenie w nowy, mniej zagrażający sposób.
Cognitive Processing Therapy (CPT) – koncentruje się na zmianie szkodliwych przekonań i interpretacji, które powstały w wyniku traumy (np. „jestem winny”, „nikomu nie można ufać”, „nie zasługuję na spokój”).
Wszystkie te metody są dobrze przebadane, mają potwierdzoną skuteczność i są rekomendowane przez światowe organizacje zdrowotne, w tym WHO i APA.
Dlaczego warto skorzystać z CBT w PTSD?
Terapia poznawczo-behawioralna to jedna z najskuteczniejszych metod leczenia zespołu stresu pourazowego.
Jej struktura, konkretność i nastawienie na cel pomagają wielu osobom zrozumieć, co się z nimi dzieje – i krok po kroku wrócić do siebie.
CBT nie polega na opowiadaniu traumy od razu i w detalach.
Dobry terapeuta najpierw pomoże Ci zbudować poczucie bezpieczeństwa, a dopiero później, w odpowiednim momencie, zaproponuje pracę z trudnymi wspomnieniami – zawsze w Twoim tempie.
Dzięki CBT można odzyskać kontrolę, zmniejszyć lęk, poprawić jakość snu, zwiększyć poczucie własnej wartości i odbudować relacje z ludźmi i z samym sobą.
To nie cofnięcie się do przeszłości – ale odzyskanie wpływu na teraźniejszość i przyszłość.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Lewis, C., Roberts, N., Andrew, M., Starling, E., & Bisson, J. (2020). Psychological therapies for post-traumatic stress disorder in adults: systematic review and meta-analysis. European Journal of Psychotraumatology, 11. https://doi.org/10.1080/20008198.2020.1729633.
Dowiedz się więcej
- Zespół stresu pourazowego (PTSD) – praktyczny przewodnik
- Objawy traumy z dzieciństwa
- Czy traumy z dzieciństwa wpływają na relacje w dorosłym życiu?
- Jak rozmawiać z osobą z zaburzeniami lękowymi?
- Jak wspierać osobę z zaburzeniami lękowymi?
- Jak długo trwa wychodzenie z traumy?
