Zdrowie psychiczne jest najważniejszym elementem naszego codziennego funkcjonowania.
Problemy takie jak obniżony nastrój, lęki czy zaburzenia snu mogą wydawać się przejściowe, ale gdy zaczynają wpływać na pracę, relacje czy codzienne obowiązki, warto rozważyć profesjonalną pomoc.
Psychiatra, jako specjalista, pomaga nie tylko w diagnozowaniu poważnych zaburzeń, ale także w radzeniu sobie z kryzysami życiowymi.
Kluczowe wnioski
- Warto udać się do psychiatry, gdy objawy psychiczne powodują znaczne cierpienie lub utrudniają codzienne funkcjonowanie, nawet jeśli wydają się przejściowe.
- Długotrwałe zaburzenia snu i nastroju, lęki, dolegliwości somatyczne czy myśli samobójcze to sygnały wskazujące na konieczność konsultacji psychiatrycznej.
- Na pierwszą wizytę warto przygotować notatki o objawach, ich czasie trwania i wpływie na codzienne życie oraz zabrać wcześniejsze wyniki badań.
- Psychiatra diagnozuje i leczy farmakologicznie zaburzenia psychiczne, podczas gdy psycholog oferuje wsparcie emocjonalne i diagnostykę bez przepisywania leków.
Kiedy warto zgłosić się do psychiatry?
Nie zawsze objawy psychiczne są oczywiste na pierwszy rzut oka, jak głęboka depresja czy halucynacje.
Często zaczynają się subtelnie, a z czasem znacznie się nasilają.
Wizyta u psychiatry jest odpowiednim wyborem, gdy problemy powodują cierpienie emocjonalne lub fizyczne i uniemożliwiają normalne życie.
W sytuacjach kryzysowych, takich jak nagła utrata pracy, śmierć bliskiej osoby, rozwód, przemoc w rodzinie czy choroba przewlekła, stres może przerodzić się w poważniejsze zaburzenia.
Nawet jeśli wydaje się, że to „tylko” przejściowy problem, lepiej skonsultować go z lekarzem – psychiatra oceni, czy potrzebna jest farmakoterapia, psychoterapia czy połączenie obu metod leczenia.
Wizyta jest wskazana także, gdy objawy utrzymują się długo, mimo prób samodzielnego radzenia sobie z nimi.
Na przykład chroniczny stres zwiększa ryzyko występowania depresji lub zaburzeń lękowych, a nieleczone problemy mogą prowadzić do zmian strukturalnych w mózgu, zwiększając szanse na nawroty.
Statystyki pokazują, że w Polsce nawet 20% osób doświadcza zaburzeń psychicznych, a pandemia dodatkowo pogorszyła sytuację.
Psychiatra może skierować Cię do psychologa, jeśli uzna, że terapia wystarczy, aby Ci skutecznie pomóc.
Bezpłatny test online depresjiObjawy, które powinny wzbudzić czujność
Objawy zaburzeń psychicznych mogą być różnorodne i często nakładają się na siebie.
Przedstawiamy więc najważniejsze sygnały, które wskazują na potrzebę konsultacji psychiatrycznej.
Jeśli doświadczasz kilku z nich przez dłuższy czas (np. tygodnie), nie ignoruj ich.
- Zaburzenia snu i apetytu: Bezsenność mimo higieny snu (regularne pory snu, unikanie ekranów), nadmierna senność czy ciągłe zmęczenie. Zmiany w apetycie: brak łaknienia, omijanie posiłków lub nadmierne jedzenie pod wpływem stresu (np. „zajadanie” emocji słodyczami).
- Objawy somatyczne: Bóle głowy, zawroty, napięciowe bóle mięśni, kołatanie serca, duszności, zgaga, bóle brzucha czy biegunki bez medycznej przyczyny.
- Ataki paniki i lęki: Nagłe napady duszności przypominające zawał, z przyspieszonym biciem serca, drżeniem rąk, zaburzeniami widzenia i katastroficznymi myślami (typu: „umieram”).
- Zmiany nastroju i energii: Obniżony nastrój, apatia, brak radości z ulubionych aktywności, utrata zainteresowań, drażliwość, wybuchy gniewu, poczucie bezsilności czy chroniczne zmęczenie, które nie mija po odpoczynku, częste zmiany nastroju, przygnębienie, osamotnienie czy nadwrażliwość emocjonalna.
- Problemy poznawcze i społeczne: Trudności z koncentracją, zaburzenia pamięci, izolacja od rodziny i przyjaciół, wycofanie społeczne. Także myśli samobójcze, które są pilnym sygnałem wymagającym natychmiastowej pomocy.
- Inne poważne symptomy: Omamy (wzrokowe lub słuchowe), urojenia, nadmierna podejrzliwość, uzależnienia (od alkoholu, narkotyków, hazardu czy leków), zaburzenia odżywiania (anoreksja, bulimia) czy obsesyjno-kompulsyjne zachowania.
Te objawy mogą wpływać na relacje, pracę i zdrowie fizyczne.
Psychiatra diagnozuje je na podstawie rozmowy i badań, wykluczając przyczyny somatyczne (np. problemy z tarczycą).
Różnice między psychiatrą a psychologiem – kogo wybrać?
Często pacjenci wahają się, do kogo powinni się zgłosić.
Psychiatra to lekarz po studiach medycznych i specjalizacji, który diagnozuje zaburzenia (wg ICD-10), przepisuje leki, wystawia zwolnienia i zleca badania.
Zajmuje się poważnymi schorzeniami, jak depresja, schizofrenia, zaburzenia lękowe czy zaburzenie afektywne dwubiegunowe.
Psycholog, po psychologicznych studiach magisterskich, oferuje wsparcie emocjonalne, testy psychologiczne i poradnictwo.
Pomaga w problemach relacyjnych, wychowawczych czy z nieprzepracowanym dzieciństwem, ale nie przepisuje leków.
Psychoterapeuta (po dodatkowym szkoleniu) prowadzi psychoterapię, np. poznawczo-behawioralną.
W mniej poważnych przypadkach zacznij od psychologa lub psychoterapeuty; w przypadku bardzo silnych objawów – od psychiatry.
Jak przygotować się do pierwszej wizyty?
Pierwsza konsultacja to rozmowa, podczas której psychiatra zbiera wywiad o objawach, życiu rodzinnym, lekach i wcześniejszych badaniach.
Przygotuj do niej notatki: o symptomach, czasie ich trwania, doświadczonych sytuacjach i ich wpływie na Ciebie.
Zabierz wyniki badań, które już miałeś.
Nie stresuj się – specjalista Cię nie ocenia, a poufność jest najwyższym priorytetem.
Podsumowanie
Problemy psychiczne nie są słabością – to prawdziwe wyzwanie, z którym można sobie poradzić dzięki specjalistom.
Nie zwlekaj, jeśli objawy utrudniają życie; wczesna pomoc zapobiega długoletniemu leczeniu.
Pamiętaj, że psychiatra jest w stanie Ci pomóc.
Twoje zdrowie jest najważniejsze.
Umów się na psychoterapię
Źródło
- Stein DJ, Shoptaw SJ, Vigo DV, Lund C, Cuijpers P, Bantjes J, Sartorius N, Maj M. Psychiatric diagnosis and treatment in the 21st century: paradigm shifts versus incremental integration. World Psychiatry. 2022 Oct;21(3):393-414.
Dowiedz się więcej
- Jak wygląda wizyta u psychiatry?
- Psycholog a psychiatra i psychoterapeuta – czym się różnią i do kogo się zgłosić?
- Czym się różni psychoterapia od konsultacji psychologicznej?
- Jakie pytania zadaje psycholog?
- Jakie są nurty psychoterapii?
