Terapia bólów psychosomatycznych to kompleksowy proces, który łączy wiedzę z zakresu psychologii, psychiatrii i medycyny.
W dzisiejszym świecie, gdzie stres stał się nieodłącznym elementem codzienności, coraz więcej osób zmaga się z dolegliwościami, które nie mają jasnych przyczyn organicznych.
Bóle psychosomatyczne, znane również jako zaburzenia psychosomatyczne czy objawy medycznie niewytłumaczalne, manifestują się jako realne cierpienie fizyczne, ale ich korzenie tkwią w psychice.
Te zaburzenia dotykają różnych układów organizmu – od trawiennego po nerwowy – i mogą prowadzić do przewlekłego dyskomfortu, jeśli nie zostaną odpowiednio leczone.
Kluczowe wnioski
- Leczenie bólów psychosomatycznych jest multidyscyplinarne, obejmuje psychoterapię, metody relaksacyjne, farmakoterapię i edukację pacjenta, a terapia online jest dostępna, komfortowa i skuteczna w redukcji objawów.
- Bóle psychosomatyczne to fizyczne objawy wywołane przez czynniki psychiczne, obejmujące niemal wszystkie układy organizmu i mające podłoże zarówno fizyczne, jak i psychiczne.
- Głównymi przyczynami występowania bólów psychosomatycznych są: przewlekły stres, problemy emocjonalne i cechy osobowości.
- Wsparcie bliskich osób z bólami psychosomatycznymi wymaga empatii, aktywnego słuchania, unikania osądów i zachęcania do profesjonalnej pomocy.
Charakterystyka bólów psychosomatycznych
Bóle psychosomatyczne to objawy fizyczne, takie jak ból głowy, brzucha, pleców czy mięśni, wywołane lub nasilane przez czynniki psychiczne, bez widocznych zmian w badaniach laboratoryjnych, rentgenowskich czy USG.
Psychosomatyka traktuje człowieka jako całość – ciało i umysł są nierozerwalnie połączone, a przewlekły stres może osłabiać organy, prowadząc do ich dysfunkcji.
Dolegliwości te pełnią czasem funkcję adaptacyjną, np. jako „tarcza ochronna” w trudnych relacjach rodzinnych, dając pacjentowi uprzywilejowaną pozycję.
Dotykają one 7-15% populacji, z wyższym ryzykiem u kobiet, i mogą rozwijać się w zaburzenia psychiczne, takie jak depresja czy lęk.
Rozpoznanie wymaga wykluczenia chorób organicznych i trwania objawów przez co najmniej 6 miesięcy.
Bezpłatny test online depresjiObjawy bólów psychosomatycznych
Objawy są różnorodne i nawracające, obejmując niemal każdy układ organizmu.
W układzie pokarmowym to zespół jelita drażliwego, wrzody, biegunki czy wzdęcia; w nerwowym – drżenie, tiki, bezsenność czy bóle mięśni; w krążenia – kołatanie serca, nadciśnienie; w oddechowym – duszności, astma; w immunologicznym – wysypki, zapalenia skóry; w hormonalnym – zaburzenia tarczycy czy cyklu menstruacyjnego.
Inne to: chroniczne zmęczenie, napady pseudopadaczkowe, cierpnięcie kończyn, szumy w uszach czy ból w miednicy.
Psychicznie towarzyszą im drażliwość, depresja, niepokój i trudności społeczne.
U dzieci i młodzieży objawy często prowadzą do unikania szkoły.
Mogą się też pojawić przykłady ekstremalne: porażenie kończyn, afonia (utrata głosu) czy ślepota na tle psychicznym, wywołane wstrząsami emocjonalnymi, takimi jak przemoc w domu.
Przyczyny powstawania dolegliwości
Główne przyczyny to przewlekły stres, który uwalnia kortyzol i adrenalinę, osłabiając organizm i układ odpornościowy.
Predysponują do tego też cechy osobowości (np. typ A – agresywna, rywalizująca), konflikty wewnętrzne, trudne relacje, mobbing, problemy finansowe czy szybkość zmian społecznych z wolnymi adaptacjami mózgu.
Emocje jak złość czy bezradność, jeśli nie wyrażone, przekładają się na objawy fizyczne.
Metody leczenia i terapie
Leczenie jest multidyscyplinarne: zaczyna się od wykluczenia przyczyn somatycznych, po czym skupia na psychice.
Kluczowa jest relacja terapeutyczna, empatia i psychoedukacja dla pacjenta oraz bliskich.
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): Najczęściej stosowana, a zarazem najbardziej udokumentowana metoda. Skupia się na identyfikacji szkodliwych myśli, zmianie zachowań i radzeniu sobie ze stresem. Obejmuje restrukturyzację poznawczą, techniki relaksacyjne (oddechowe, mięśniowe), mindfulness, eksperymenty behawioralne i psychoedukację o mechanizmach bólu. Redukuje objawy fizyczne i psychiczne, poprawia funkcjonowanie.
- Terapia psychodynamiczna: Eksploruje głębokie konflikty emocjonalne, mechanizmy obronne i niewyrażone uczucia. Pomaga w rozwijaniu samoświadomości, wyrażaniu potrzeb i odbudowie równowagi psychofizycznej poprzez pracę nad relacjami.
- Mindfulness (uważność): To praktyka zauważania impulsów psychicznych i ich wpływu na ciało (np. napięcie szczęki po zdenerwowaniu). Etapy: zauważanie, akceptacja, odwracanie uwagi.
- Metody relaksacyjne: Trening autogenny, medytacja, joga – redukują napięcie i ból przewlekły.
- Farmakoterapia: Leki przeciwdepresyjne lub uspokajające wspomagają, zwłaszcza przy depresji, ale nie usuwają przyczyn.
Rokowania są pozytywne: wielu pacjentów kontroluje objawy przez całe życie, z poprawą snu, relacji i odporności.
Nawroty występują, ale długoterminowo leczenie zmniejsza potrzebę stosowania leków i poprawia jakość życia.
A zapobieganie obejmuje redukcję stresu: regularną aktywność fizyczną (joga, pilates), 7 godzin snu, dziennik emocji, zdrową dietę (Omega-3, witaminy B), medytację, ograniczanie alkoholu i palenia.
Ważne jest wsparcie społeczne, ustalanie granic i empatyczna komunikacja.
Korzyści z terapii bólów psychosomatycznych online
Terapia online oferuje dostępność i wygodę, pozwalając na szybką pomoc bez konieczności wychodzenia z domu.
Zapewnia prywatność i komfort, redukując stres związany z wizytami stacjonarnymi.
Umożliwia kompleksową diagnostykę i leczenie, w tym farmakoterapię i współpracę z psychoterapeutą, prowadząc do redukcji objawów fizycznych poprzez adresowanie przyczyn psychicznych.
Konsultacje online pozwalają na szybki kontakt z psychiatrą, co jest kluczowe przy nagłych objawach jak bóle czy duszności na tle stresowym.
Do tego pacjenci czują się bezpieczniej w domu, co ułatwia im otwartość.
Jak wspierać bliską osobę z zaburzeniem psychosomatycznym?
Wspieranie bliskiej osoby wymaga empatii, aktywnego słuchania i unikania osądów.
Buduj system wsparcia poprzez swoją psychoedukację i zmianę komunikacji.
Zachęcaj do profesjonalnej pomocy bez presji na nią, oferuj konkretną pomoc i dawaj przestrzeń.
Unikaj minimalizowania objawów lub dawania niechcianych rad, co może pogorszyć stan bliskiej osoby.
Podsumowanie
Terapia bólów psychosomatycznych wymaga holistycznego podejścia, które integruje ciało i umysł.
Dzięki metodom jak CBT czy mindfulness, pacjenci mogą przerwać błędne koło cierpienia.
Jeśli doświadczasz podobnych dolegliwości, skonsultuj się z specjalistą – wczesna interwencja przynosi najlepsze efekty.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Rashbaum IG, Sarno JE. Psychosomatic concepts in chronic pain. Arch Phys Med Rehabil. 2003 Mar;84(3 Suppl 1):S76-80; quiz S81-2.
- Swainston K, Thursby S, Bell B, Poulter H, Dismore L, Copping L. What psychological interventions are effective for the management of persistent physical symptoms (PPS)? A systematic review and meta-analysis. Br J Health Psychol. 2023 Feb;28(1):80-97.
- Wortman MSH, Olde Hartman TC, van der Wouden JC, Dankers S, Visser B, Assendelft WJJ, van der Horst HE. Perceived working mechanisms of psychosomatic therapy in patients with persistent somatic symptoms in primary care: a qualitative study. BMJ Open. 2022 Jan 12;12(1):e057145.
Dowiedz się więcej
- Zaburzenia psychosomatyczne – objawy, przyczyny, sposoby leczenia
- Rozpoznanie bóli psychosomatycznych
- Chroniczny lęk
- Terapia online a terapia stacjonarna – co wybrać?
- Najlepszy psychoterapeuta online
- Jak wybrać psychoterapeutę? Praktyczny przewodnik krok po kroku
