Depresja dotyka zarówno kobiety, jak i mężczyzn, ale badania pokazują, że to właśnie kobiety chorują na nią częściej.

Różnice biologiczne, psychologiczne i społeczne sprawiają, że ryzyko wystąpienia depresji u kobiet jest nawet dwa razy wyższe, a jej obraz kliniczny bywa inny niż u mężczyzn.

Zrozumienie przyczyn pozwala nie tylko lepiej rozpoznać pierwsze objawy, ale też skuteczniej szukać pomocy i wsparcia.

Kluczowe wnioski

Depresja u kobiet zwykle wynika z nakładania się czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych, co wymaga wielopłaszczyznowego leczenia.
Perfekcjonizm, nadmierna samokrytyka i skłonność do zamartwiania się zwiększają podatność kobiet na depresję.
Kobiety częściej doświadczają podwójnego obciążenia obowiązkami zawodowymi i domowymi oraz nierówności społecznych, co zwiększa ryzyko depresji.
Dziedziczenie podatności, traumy, samotne macierzyństwo, przewlekły stres opiekuńczy i choroby przewlekłe zwiększają ryzyko depresji u kobiet.
Zmiany hormonalne w cyklu miesiączkowym, ciąży i menopauzie znacząco wpływają na ryzyko depresji u kobiet poprzez oddziaływanie na układ nerwowy i neuroprzekaźniki.

Czynniki biologiczne i hormonalne

W życiu kobiety zachodzą ogromne zmiany hormonalne, które silnie wpływają na psychikę.

Związane są m.in. z:

cyklem miesiączkowym – u niektórych kobiet objawy depresyjne nasilają się przed menstruacją (zespół napięcia przedmiesiączkowego, PMDD),
ciążą i połogiem – zmiany hormonalne, a także presja i zmęczenie związane z macierzyństwem mogą prowadzić do depresji poporodowej,
okresem menopauzy – spadek poziomu estrogenów sprzyja obniżeniu nastroju i lękom.

Hormony wpływają na układ nerwowy i regulację neuroprzekaźników, takich jak serotonina czy dopamina, które odpowiadają za stabilność nastroju.

Bezpłatny test online depresji

Czynniki psychologiczne

Wiele kobiet dorasta w przekonaniu, że powinny być „wystarczająco dobre” w każdej roli: matki, partnerki, córki, pracownicy.

Te wysokie oczekiwania – często nierealne – sprawiają, że łatwo wpaść w pułapkę perfekcjonizmu.

Gdy coś się nie udaje, pojawia się poczucie winy, samokrytyka i wewnętrzne przekonanie, że „to moja wina”.

Z biegiem czasu takie myślenie może prowadzić do obniżenia nastroju i depresji.

Kobiety są też częściej niż mężczyźni skłonne do zamartwiania się, analizowania i przeżywania problemów na nowo.

Ta nadmierna autorefleksja, choć bywa zaletą, w trudnych momentach staje się czynnikiem podtrzymującym depresję.

Czynniki społeczne i kulturowe

Nie można mówić o depresji u kobiet, nie uwzględniając kontekstu społecznego.

Kobiety często noszą na swoich barkach „podwójny ciężar” – pracują zawodowo, a jednocześnie zajmują się domem i opieką nad bliskimi.

Taki tryb życia prowadzi do chronicznego zmęczenia i braku przestrzeni na własne potrzeby.

Istotne są również:

nierówności społeczne i ekonomiczne – mniejsze zarobki, większe ryzyko ubóstwa,
podwójne obciążenie – łączenie obowiązków zawodowych z domowymi,
przemoc i nadużycia – kobiety częściej doświadczają przemocy psychicznej, fizycznej czy seksualnej, co zwiększa ryzyko rozwoju depresji.

Czynniki biologiczno-psychospołeczne – model integracyjny

Depresja u kobiet nie ma jednej przyczyny – najczęściej wynika z połączenia kilku czynników.

Przykładowo: zmiany hormonalne po porodzie mogą aktywować ukryte wcześniej schematy myślenia.

Wyobraźmy sobie, że świeżo upieczona mama doświadcza spadku hormonów po porodzie, czuje się przeciążona obowiązkami, a jednocześnie nie otrzymuje wsparcia od partnera czy rodziny.

Wszystkie te czynniki nakładają się na siebie i prowadzą do głębokiego kryzysu psychicznego.

To dlatego leczenie depresji powinno obejmować różne płaszczyzny – czasem farmakoterapię, czasem psychoterapię, a najlepiej połączenie obu.

Kluczowe jest też odbudowywanie sieci wsparcia społecznego, aby kobieta nie czuła się samotna w swoich zmaganiach.

Czynniki ryzyka specyficzne dla kobiet

Do najczęstszych dodatkowych czynników ryzyka należą:

depresja u matki lub sióstr (dziedziczenie podatności),
przebyte traumy w dzieciństwie,
samotne macierzyństwo,
przewlekły stres opiekuńczy (opieka nad dziećmi, osobami starszymi),
choroby przewlekłe i bólowe, które częściej dotykają kobiet.

Przyczyny depresji u kobiet są złożone i obejmują zarówno wahania hormonalne, jak i czynniki psychologiczne oraz społeczne.

To właśnie ta wielowymiarowość sprawia, że kobiety są bardziej narażone na epizody depresyjne niż mężczyźni.

Pamiętajmy jednak, że niezależnie od przyczyny, depresja jest chorobą, którą można i warto leczyć – odpowiednia terapia i wsparcie pozwalają odzyskać równowagę i lepsze życie.

Umów się na psychoterapię

Źródła

Albert, P. (2015). Why is depression more prevalent in women?. Journal of psychiatry & neuroscience : JPN, 40 4, 219-21 . https://doi.org/10.1503/JPN.150205.
Kuehner, C. (2017). Why is depression more common among women than among men?. The lancet. Psychiatry, 4 2, 146-158 . https://doi.org/10.1016/S2215-0366(16)30263-2.
Maji, S. (2018). Society and ‘good woman’: A critical review of gender difference in depression. International Journal of Social Psychiatry, 64, 396 – 405. https://doi.org/10.1177/0020764018765023.

Dowiedz się więcej

Weryfikacja merytoryczna

Natalia Kocur - Psycholog, Psychoterapeutka

Założycielka Centrum Psychoterapii “Pokonaj Lęk” Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Certyfikowana Psychoterapeutka Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej (certyfikat nr 1500). Ekspertka zdrowia psychicznego. Więcej