Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) to poważne schorzenie psychiczne charakteryzujące się ekstremalnymi wahaniami nastroju – od głębokiej depresji po euforię maniakalną.
Objawy zazwyczaj pojawiają się w późnym okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości, wpływając na codzienne funkcjonowanie, w tym na sferę zawodową.
Osoby z ChAD mogą doświadczać trudności w utrzymaniu stabilności emocjonalnej, co przekłada się na relacje interpersonalne, koncentrację i motywację do pracy.
Jednak z odpowiednim leczeniem i wsparciem, aktywność zawodowa jest nie tylko możliwa, ale może przynieść satysfakcję i rozwój.
Kluczowe wnioski
- Osoby z ChAD mogą efektywnie pracować, szczególnie w okresach remisji, jeśli środowisko pracy jest wspierające, a leczenie stabilizuje objawy.
- Sukces zawodowy zależy od wczesnej diagnozy, odpowiedniego leczenia, elastycznych warunków pracy oraz dbania o równowagę i wsparcie społeczne.
- Prawo chroni osoby z ChAD przed dyskryminacją, umożliwia dostosowania w pracy i daje przywileje związane z orzeczeniem o niepełnosprawności, co pozwala na kontynuację kariery.
Wyzwania związane z pracą w kontekście ChAD
Życie z ChAD to ciągła walka z nastrojami, które mogą drastycznie wpływać na wydajność zawodową.
W fazie depresyjnej osoby odczuwają głęboki smutek, chroniczne zmęczenie, brak energii, trudności decyzyjne i poczucie bezradności, co często prowadzi do absencji lub niemożności wykonywania nawet prostych zadań.
Z kolei w epizodzie maniakalnym pojawia się nadmierna energia, hiperaktywność, zmniejszona potrzeba snu i nadmierna pewność siebie, co może skutkować ryzykownymi decyzjami, takimi jak nadmierne wydatki czy rozpoczynanie projektów bez ich kończenia.
Te wahania sprawiają, że współpracownicy mogą postrzegać osobę z ChAD jako niepewną do współpracy.
Dodatkowym wyzwaniem jest stygmatyzacja.
Tylko około 8,3% polskich pracowników ujawnia problemy psychiczne przełożonym, z obawy przed dyskryminacją czy utratą pracy.
Epizody psychotyczne, takie jak urojenia czy halucynacje, mogą wystąpić w miejscu pracy, prowadząc do konfliktów lub agresywnych zachowań, których osoba nie kontroluje.
Średnia absencja z powodu złego stanu psychicznego wynosi 19,8 dni rocznie, co podkreśla znaczący wpływ na karierę.
Relacje zawodowe cierpią na konfliktach, braku zrozumienia i agresji, co komplikuje pracę zespołową.
Bezpłatny test online depresjiMożliwości zatrudnienia i sukcesy zawodowe
Mimo tych trudności, osoby z ChAD mogą pracować efektywnie, szczególnie w okresach remisji lub hypomanii, kiedy kreatywność i energia wzrastają, prowadząc do ponadprzeciętnej produktywności.
Po odpowiedniej terapii możliwe jest dopasowanie pracy do indywidualnych możliwości.
W firmach, które wspierają zdrowie psychiczne, osoby z ChAD rozwijają się, np. w rolach kreatywnych jak pisarstwo czy design.
A więc zatrudnienie jest możliwe, o ile środowisko pracy jest dostosowane, a leczenie stabilizuje objawy.
Praktyczne porady dla osób aktywnych zawodowo
Klucz do sukcesu to wczesna diagnoza, leczenie farmakologiczne (np. stabilizatory nastroju) i terapia, która poprawia codzienne funkcjonowanie.
Zalecana jest praca zadaniowa lub hybrydowa, pozwalająca na elastyczność – więcej godzin w fazach aktywności, mniej w trudnych momentach.
Samodzielne stanowiska z własnym tempem pracy minimalizują stres, a mniejsza odpowiedzialność poprawia samopoczucie.
Buduj sieć wsparcia: rodzina, przyjaciele i współpracownicy mogą pomóc w monitorowaniu nastrojów.
Ustaw realistyczne cele, utrzymuj równowagę między pracą a życiem prywatnym, stosuj techniki relaksacyjne jak medytacja czy ćwiczenia oddechowe.
Regularny sen, aktywność fizyczna i ergonomia miejsca pracy to podstawa.
Komunikuj granice z zespołem i korzystaj z programów wsparcia.
Aspekty prawne i dostosowania w miejscu pracy
Polskie prawo chroni przed dyskryminacją: zgodnie z Kodeksem Pracy zdrowie psychiczne nie może być podstawą odmowy zatrudnienia, jeśli osoba jest zdolna do pracy.
Pracodawca nie może żądać informacji o zdrowiu psychicznym, chyba że wpływa to na bezpieczeństwo.
Zwolnienie możliwe jest tylko wtedy, jeśli choroba uniemożliwia obowiązki, ale należy to udowodnić.
Orzeczenie o niepełnosprawności daje pewne przywileje: dodatkowy urlop, przerwy, płatne zwolnienia.
Podsumowując, ChAD nie musi kończyć kariery – z empatią, wsparciem i dostosowaniami, można budować satysfakcjonujące życie zawodowe.
Jeśli zmagasz się z objawami, skonsultuj się z psychiatrą.
Umów się na psychoterapię
Dowiedz się więcej
- Choroba dwubiegunowa (CHAD) – jak ją rozpoznać?
- Jakie są zaburzenia osobowości?
- Jak zachowuje się osoba, która ma zaburzenia osobowości
- Psychoterapia psychodynamiczna w zaburzeniach osobowości
- Terapia zaburzeń osobowości online
- Program wellbeingowy – czym jest i co powinien zawierać?
