Lęk separacyjny kojarzy się najczęściej z małymi dziećmi, które nie chcą rozstawać się z rodzicem, płaczą w przedszkolu czy mają trudność z zasypianiem w osobnym pokoju.
Jednak ten problem nie dotyczy wyłącznie dzieciństwa.
Także dorośli mogą doświadczać lęku separacyjnego – intensywnego strachu przed rozstaniem z bliską osobą, partnerem czy nawet przyjacielem.
Objawy bywają subtelne, ale potrafią znacząco utrudniać codzienne życie i relacje.
Kluczowe wnioski
- Lęk separacyjny u dorosłych prowadzi do silnego strachu przed opuszczeniem, nadmiernej potrzeby bliskości i trudności w samodzielnym funkcjonowaniu.
- U dorosłych lęk separacyjny objawia się głębokim, irracjonalnym strachem przed utratą bliskiej osoby i może wynikać zarówno z doświadczeń dzieciństwa, jak i dorosłego życia.
- Lęk separacyjny u dorosłych objawia się specyficznymi zachowaniami (np. zazdrością, intensywnymi emocjami przy rozstaniach), które obciążają zarówno osobę, jak i jej bliskich, wymagając wsparcia i pracy nad emocjami.
Na czym polega lęk separacyjny u dorosłych?
W dorosłości lęk separacyjny przyjmuje inną formę niż u dzieci.
Nie chodzi o to, że ktoś boi się wyjść z domu czy zostać sam na chwilę – to głębszy, często irracjonalny lęk przed utratą bliskiej osoby, opuszczeniem czy odrzuceniem.
Często ma swoje źródło w dzieciństwie – np. w braku poczucia bezpieczeństwa, trudnych relacjach rodzinnych, doświadczeniu strat – ale może też pojawić się w wyniku trudnych doświadczeń w dorosłym życiu.
Sprawdź, czy cierpisz na lękiObjawy lęku separacyjnego u dorosłych
Lęk separacyjny u dorosłych nie jest „dziecinną słabością”, lecz realnym problemem, który może mocno utrudniać życie i relacje.
Objawia się przede wszystkim silnym strachem przed opuszczeniem, nadmierną potrzebą bliskości, lękiem podczas rozstań oraz trudnościami w samodzielnym funkcjonowaniu.
Warto pamiętać, że za tymi objawami stoi głęboka potrzeba bezpieczeństwa i lęk przed stratą – a to oznacza, że można nad nimi pracować i odzyskać równowagę dzięki terapii i wsparciu specjalistów.
Nadmierna potrzeba bliskości
Osoba z lękiem separacyjnym może stale potrzebować kontaktu – częstych wiadomości, telefonów, upewniania się, że druga osoba jest dostępna i nie zamierza odejść.
Brak odpowiedzi wywołuje u niej silny niepokój, a nawet panikę.
Ta potrzeba bliskości nie wynika tylko z chęci spędzania czasu razem, ale z głębokiego lęku przed samotnością.
Nawet krótkie przerwy w kontakcie mogą być odbierane jako sygnał odrzucenia: „skoro się nie odezwał, to pewnie już mnie nie kocha”.
Dlatego osoby z lękiem separacyjnym często wysyłają wiele wiadomości z rzędu, dzwonią wielokrotnie albo potrzebują zapewnień o miłości i lojalności.
Lęk przed opuszczeniem
Najbardziej charakterystycznym objawem jest silny strach przed tym, że partner, przyjaciel czy inna ważna osoba odejdzie lub zerwie kontakt.
Często prowadzi to do nadmiernego kontrolowania relacji – sprawdzania, testowania uczuć, unikania sytuacji, które mogłyby doprowadzić do rozłąki.
Silne emocje przy rozstaniach
Nawet krótkie rozstania – wyjazd służbowy partnera, weekend bez spotkania z przyjacielem – mogą wywoływać ogromny stres, poczucie pustki, a czasem nawet objawy somatyczne: ból brzucha, napięcie, trudności ze snem.
Trudności z funkcjonowaniem w samotności
Osoba dorosła z lękiem separacyjnym często źle znosi samotność.
Może mieć poczucie, że bez drugiej osoby nie potrafi normalnie funkcjonować.
Samodzielne spędzanie czasu staje się źródłem lęku i smutku.
Nadmierne martwienie się o bliskich
Lęk separacyjny objawia się też ciągłym zamartwianiem się o zdrowie i bezpieczeństwo bliskich.
Każde spóźnienie czy brak kontaktu urasta do rangi katastrofy – w wyobraźni pojawiają się najgorsze scenariusze.
Zazdrość i kontrola
Silny strach przed opuszczeniem może prowadzić do zazdrości i potrzeby kontroli.
Osoba z lękiem separacyjnym może sprawdzać, co robi partner, dopytywać o znajomości, reagować lękiem i nieufnością, gdy bliski spędza czas z kimś innym.
Poczucie winy i zależność emocjonalna
Często pojawia się przekonanie: „nie poradzę sobie bez niego/niej”.
To prowadzi do nadmiernego podporządkowania się drugiej osobie i trudności w budowaniu zdrowej, niezależnej tożsamości.
Jak zachowuje się dorosła osoba z lękiem separacyjnym?
Lęk separacyjny u dorosłych nie zawsze jest łatwy do zauważenia – często ukrywa się pod płaszczykiem troski, miłości czy lojalności.
Jednak w codziennym życiu objawia się w charakterystycznych zachowaniach, które mogą obciążać zarówno osobę zmagającą się z tym problemem, jak i jej bliskich.
Przykładowe zachowania dorosłej osoby z lękiem separacyjnym:
- częste pisanie i dzwonienie do partnera – także w sytuacjach, gdy nie ma ku temu realnej potrzeby, tylko po to, by upewnić się, że bliski jest dostępny,
- panika lub złość, gdy druga osoba nie odpisuje od razu – interpretowanie ciszy jako oznaki odrzucenia lub zdrady,
- unikanie wyjazdów, delegacji czy spotkań, które wiążą się z rozłąką – lęk przed byciem samemu jest tak silny, że osoba może rezygnować z pracy czy aktywności społecznych,
- ciągłe upewnianie się co do uczuć partnera – pytania w stylu „Czy na pewno mnie kochasz?”, „Na pewno mnie nie zostawisz?”,
- przyspieszanie tempa relacji – np. szybkie angażowanie się w związki, silne przywiązanie już na początku znajomości,
- trudności z samodzielnym podejmowaniem decyzji – oczekiwanie, że druga osoba będzie zawsze obecna i dostępna,
- zazdrość i potrzeba kontroli – sprawdzanie, gdzie jest partner, z kim się spotyka, kontrolowanie jego aktywności w mediach społecznościowych,
- silne emocje przy rozstaniach – płacz, poczucie pustki, problemy ze snem czy jedzeniem, nawet jeśli rozłąka ma trwać tylko kilka dni,
- poczucie winy, gdy bliski jest niezadowolony – branie całej odpowiedzialności na siebie i gotowość do poświęceń, byle tylko nie stracić relacji.
Takie zachowania nie są oznaką słabości czy nadmiaru uczuć – to wyraz lęku, którego osoba nie potrafi w pełni kontrolować.
Właśnie dlatego tak ważne jest, by traktować je nie jako „przesadę”, lecz jako sygnał, że potrzebne jest wsparcie i praca nad emocjami.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Bögels, S., Knappe, S., & Clark, L. (2013). Adult separation anxiety disorder in DSM-5.. Clinical psychology review, 33 5, 663-74 . https://doi.org/10.1016/j.cpr.2013.03.006.
- Rochester, J., & Baldwin, D. (2015). Adult separation anxiety disorder: accepted but little understood. Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental, 30, 1 – 3. https://doi.org/10.1002/hup.2452.
Dowiedz się więcej
- Jak lęk separacyjny wpływa na związek?
- Lęk separacyjny: przyczyny, objawy oraz jak pomóc dziecku i sobie
- Jak osoba dorosła może poradzić sobie z lękiem separacyjnym?
- Terapia lęku online
