Hipochondria to poważne zaburzenie lękowe, które dotyka wielu osób.
Wyobraź sobie, że każdy drobny ból głowy interpretujesz jako symptom guza mózgu, a zwykłe zmęczenie jako znak ciężkiej choroby serca.
To nie jest symulacja ani wymysł – to autentyczny lęk, który może znacząco wpływać na codzienne życie, relacje i samopoczucie.
Na szczęście istnieją skuteczne sposoby, by sobie z tym radzić.
Kluczowe wnioski
- Skuteczne radzenie sobie z hipochondrią obejmuje terapię poznawczo-behawioralną, kwestionowanie myśli, redukcję obsesyjnych zachowań, ćwiczenia mindfulness oraz ewentualnie farmakoterapię.
- Należy szukać wsparcia psychoterapeutycznego, gdy lęk trwa ponad 6 miesięcy i negatywnie wpływa na życie.
- Hipochondria polega na uporczywym, nieuzasadnionym lęku przed poważnymi chorobami.
- Hipochondria objawia się obsesyjnymi myślami o chorobach, rytuałami kontrolnymi i fizycznymi symptomami lęku, które zakłócają codzienne funkcjonowanie.
- Hipochondria może wynikać z traum, współwystępujących zaburzeń, genetyki.
Czym jest hipochondria?
Hipochondria, znana również jako zaburzenie lękowe związane ze zdrowiem, to stan, w którym osoba jest przekonana o posiadaniu poważnej choroby, mimo braku medycznych dowodów.
Nie chodzi tu o udawanie choroby dla korzyści, lecz o głęboki, nieuzasadniony lęk, który trwa co najmniej 6 miesięcy.
W erze internetu hipochondria często ewoluuje w cyberchondrię – obsesyjne wyszukiwanie symptomów online, co tylko pogłębia obawy.
Sprawdź, czy cierpisz na lękiObjawy hipochondrii – jak je rozpoznać?
Objawy hipochondrii są różnorodne i mogą przypominać inne zaburzenia lękowe.
Najczęściej obejmują obsesyjne myśli o chorobach, takie jak przekonanie, że drobne dolegliwości (np. ból brzucha czy zmęczenie) wskazują na raka czy problemy sercowe.
Osoby tym dotknięte często sprawdzają swoje ciało w poszukiwaniu guzków, zmian skórnych czy innych „oznak”, co staje się rytuałem.
Inne symptomy to:
- Częste wizyty u lekarzy i specjalistów, mimo negatywnych wyników badań.
- Unikanie sytuacji potencjalnie „ryzykownych”, jak wyjścia do lasu z obawy przed kleszczami.
- Fizyczne dolegliwości wynikające z lęku, takie jak bóle głowy, brzucha, przyspieszone tętno czy zmęczenie spowodowane napięciem mięśniowym.
- Objawy depresyjne, problemy ze snem i jedzeniem, oraz nadmierne skupienie na funkcjach ciała.
Jeśli te objawy zakłócają pracę, relacje czy codzienne funkcjonowanie, to znak, by szukać pomocy.
Przyczyny hipochondrii – dlaczego to się dzieje?
Przyczyny hipochondrii nie są w pełni znane, ale eksperci wskazują na kilka czynników ryzyka:
- Trauma, jak poważna choroba w rodzinie, nagła śmierć bliskiego czy własne doświadczenia zdrowotne.
- Współwystępujące zaburzenia, takie jak depresja, zaburzenia lękowe uogólnione czy potrzeba uwagi i akceptacji.
- Nadmierne skupienie na sobie, zniekształcona percepcja ciała czy nawykowe szukanie informacji zdrowotnych.
- Czynniki genetyczne lub środowiskowe, jak częste rozmowy o zdrowiu w domu.
Hipochondria może pojawić się w każdym wieku, ale najczęściej w trzeciej lub czwartej dekadzie życia, dotykając zarówno mężczyzn i kobiety.
Jak radzić sobie z hipochondrią? Skuteczne strategie
Radzenie sobie z hipochondrią wymaga systematycznego podejścia, zaczynając od wykluczenia rzeczywistych problemów zdrowotnych poprzez badania lekarskie.
Gdy jest to zrobione, kluczowa staje się terapia poznawczo-behawioralna (CBT), która pomaga zmieniać negatywne przekonania i zachowania.
Inne praktyczne kroki:
- Kwestionuj myśli: Używaj technik takich jak zapis myśli – notuj obawy, dowody za i przeciw, i alternatywne wyjaśnienia. Na przykład zamiast: „ból głowy to guz”, pomyśl: „to może być stres”.
- Redukuj zachowania: Ogranicz sprawdzanie ciała, wyszukiwanie w internecie czy szukanie uspokajania u bliskich. Zacznij od monitorowania częstotliwości i stopniowego zmniejszania.
- Ćwicz mindfulness: Skup się na teraźniejszości poprzez świadome oddychanie czy aktywności takie jak mycie naczyń z pełną uwagą. To pomaga przerwać obsesyjne myślenie.
- Toleruj niepewność: Zaakceptuj, że 100% pewności co do zdrowia nie istnieje. Skup się na zdrowym stylu życia: diecie, ruchu, rezygnacji z nałogów.
- Technika STOPP: Zatrzymaj się w działaniu, weź kilka oddechów, zaobserwuj myśli, odczucia i sytuację bez ich oceny, zacznij działać świadomie – to prosty sposób na przerwanie lęku.
- Farmakoterapia: W przypadkach z silnymi objawami, antydepresanty (np. inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) mogą wspierać terapię.
Kiedy szukać profesjonalnej pomocy?
Jeśli lęk trwa dłużej niż 6 miesięcy i wpływa na życie, skonsultuj się z psychoterapeutą.
Pamiętaj, że wczesna interwencja to klucz do odzyskania spokoju.
Hipochondria nie musi definiować twojego życia.
Z odpowiednim wsparciem szybko możesz nauczyć się radzić sobie z lękiem i cieszyć się codziennością.
Umów się na psychoterapię
Źródła
- Axelsson E, Hedman-Lagerlöf E. Cognitive behavior therapy for health anxiety: systematic review and meta-analysis of clinical efficacy and health economic outcomes. Expert Rev Pharmacoecon Outcomes Res. 2019 Dec;19(6):663-676.
- Hedman E, Axelsson E, Görling A, Ritzman C, Ronnheden M, El Alaoui S, Andersson E, Lekander M, Ljótsson B. Internet-delivered exposure-based cognitive-behavioural therapy and behavioural stress management for severe health anxiety: randomised controlled trial. Br J Psychiatry. 2014 Oct;205(4):307-14.
- Kikas K, Werner-Seidler A, Upton E, Newby J. Illness Anxiety Disorder: A Review of the Current Research and Future Directions. Curr Psychiatry Rep. 2024 Jul;26(7):331-339.
Dowiedz się więcej
- Hipochondryk: kim jest, jak rozpoznać i jak pomóc
- Objawy somatyczne hipochondrii
- Domowe sposoby na stany lękowe
- Zaburzenia lękowe – klasyfikacja, objawy, przyczyny i leczenie
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): kompleksowy przewodnik
- Terapia poznawczo-behawioralna online
